5.8 Dominant en recessief

Vandaag kijken we naar het genotype en fenotype van deze koeien.

Specifiek naar het gen dat de informatie bevat voor vachtkleur

Aan het eind van de les ken je de begrippen homozygoot, heterozygoot, recessief en dominant.

1 / 33
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBiologieMiddelbare schoolhavoLeerjaar 2

In deze les zitten 33 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Vandaag kijken we naar het genotype en fenotype van deze koeien.

Specifiek naar het gen dat de informatie bevat voor vachtkleur

Aan het eind van de les ken je de begrippen homozygoot, heterozygoot, recessief en dominant.

Wat is het fenotype van deze koe?

A

Rood

B

Zwart

C

Gestipt

D

Gestreept

Wat is het fenotype van deze koe?

A

Rood

B

Zwart

C

Gestipt

D

Gestreept

Het fenotype van deze koeien wordt bepaald door het genotype

(de informatie van genen op het DNA)

Het gen voor vachtkleur ligt bijvoorbeeld op chromosoompaar 3

Chromosoompaar 3

Er is variatie binnen dit gen. Zo'n variatie noem je een allel.

Voor dit gen bestaan er 2 allelen.

één voor rood haar en één voor zwart haar

Chromosoompaar 3

= allel rood haar


= allel zwart haar

= allel rood haar


= allel zwart haar

genotype = rood, rood

fenotype = rood

Text

genotype = rood, zwart

fenotype = zwart

= allel rood haar


= allel zwart haar

genotype = rood, rood

fenotype = rood

Text

genotype = rood, zwart

fenotype = zwart

genotype = zwart, zwart

fenotype = zwart

= allel rood haar


= allel zwart haar

genotype = rood, rood (aa)

fenotype = rood

Text

genotype = zwart, rood (Aa)

fenotype = zwart

genotype = zwart, zwart (AA)

fenotype = zwart

= allel rood haar


= allel zwart haar

genotype = rood, rood (aa)

fenotype = rood

Text

genotype = zwart, rood (Aa)

fenotype = zwart

genotype = zwart, zwart (AA)

fenotype = zwart

Homozygoot

Heterozygoot

= allel rood haar


= allel zwart haar



genotype = rood, rood (aa)

fenotype = rood

Text

genotype = zwart, rood (Aa)

fenotype = zwart

genotype = zwart, zwart (AA)

fenotype = zwart

aa = homozygoot

AA = homozygoot

Aa = heterozygoot


Wat ga je doen?

Maken opdrachten van 5.8

Daarna lezen 5.6 en 5.7



Wat moet je kennen over biotechnologie (basisstof 6)

  1. Begrip genetische modificatie


Genetische modificatie is een techniek waarbij het DNA (het erfelijk materiaal) van een organisme direct en gericht wordt veranderd.

Wat moet je kennen van basisstof 6?

  1. voorbeelden van biotechnologie

Hoe ga je van DNA naar een heel lichaam?

Alle cellen kunnen de code van DNA lezen.

Ze maken daar eiwitten van.

Oogkleur is bijvoorbeeld een eiwit, een spiercel bestaat uit spiereiwit.

Het fenotype van deze koeien wordt bepaald door het genotype

(de informatie van genen op het DNA)

Er is variatie binnen dit gen. Zo'n variatie noem je een allel.

Voor dit gen bestaan er 2 allelen.

één voor rood haar en één voor zwart haar

Chromosoompaar 3

= allel rood haar


= allel zwart haar

OEFENVRAAG

Bij konijnen wordt de vachtkleur bepaald door twee allelen: B en b. Het allel B zorgt voor een zwarte vacht en is dominant over b.

Het allel b zorgt voor een witte vacht.


Vraag 1
Wat is het genotype van een wit konijn?
Antwoord:

Vraag 2
Wat is het genotype of wat zijn de mogelijke genotypen van een zwart konijn?


Vraag 3

a. Maak een kruisingstabel van een heterozygoot zwart mannetje en een homozygoot wit vrouwtje

b. Hoe groot is de kans dat hun nakomelingen homozygoot zwart zijn?

c. Hoe groot is de kans dat hun nakomelingen wit zijn?


OEFENVRAAG

Bij konijnen wordt de vachtkleur bepaald door twee allelen: B en b. Het allel B zorgt voor een zwarte vacht en is dominant over b.

Het allel b zorgt voor een witte vacht.


Vraag 1
Wat is het genotype van een wit konijn?
Antwoord: bb

Vraag 2
Wat is het genotype of wat zijn de mogelijke genotypen van een zwart konijn?

Bb of Bb


Vraag 3

a. TABEL

b. 0%

c. 50%


Het fenotype

A

Answer A

B

Answer B

C

Answer C

D

Answer D

5.8 Dominant & recessief

Voeg hier je vraag toe




Chromosomen paar

Chromosoom

Geslachtschromosomen

Sleep het aantal chromosomen naar de juiste cellen (rode vakje)






46 chromosomen

46 chromosomen

46 chromosomen

  23 chromosomen

23 chromosomen

Leerdoelen 5.8

* Je kunt omschrijven wat homozygoot, heterozygoot, dominant en recessief betekenen.

Homozygoot & Heterozygoot

  • Zijn de 2 allelen gelijk, dan ben je homozygoot voor deze eigenschap. (gen B)

  • Zijn de 2 allelen ongelijk, dan ben je heterozygoot voor deze eigenschap (gen A)



Dominant of Recessief

  • Het allel dat het sterkst is, bepaalt welke eigenschap jij krijgt. Dat allel noem je dominant. Dit noteren we met een hoofdletter: Bijv. A of B


  • De eigenschap/het allel die niet zichtbaar wordt, noem je recessief. Dit noteren we met een kleine letter: Bijv a of b

Gensymbolen (genotype)

Als je homozygoot bent voor deze eigenschap:

- of AA (fenotype zwart haar)   - of aa (fenotype blond haar)





Als heterozygoot heb je dan:  - Aa (fenotype zwart haar)

Bij cavia's is kort haar (R) dominant over lang haar (r) -Wat is het genotype van een cavia met lang haar?

A

RR

B

rr

C

Rr

D


Bij cavia's is kort haar (R) dominant over lang haar (r) -Welke genotypes kan een cavia met kort haar hebben?

A

RR of Rr

B

rr of Rr

C

Rr

D


Aan de bak!

Lr: 5.1 t/m 5.3 + 5.8

Mk 5.8 opdr: 1 t/m 3