Nectar 4 Waarnemen

Hoofdstuk 4 Waarnemen en Reageren

1 / 91
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBiologieMiddelbare schoolvmbo kLeerjaar 3

In deze les zitten 91 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Hoofdstuk 4 Waarnemen en Reageren

Deze slide heeft geen instructies

Waarnemen

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Welke prikkels komen er op je af als je een filmpje kijkt?

Deze slide heeft geen instructies

Prikkels

De hele dag door ontvang je informatie vanuit je omgeving. We noemen dit prikkels. 

Er zijn verschillende soorten prikkels:

 1. Uitwendige prikkels; geur, stof, licht, geluid

2. Inwendige prikkels; honger, moe, dorst


Deze slide heeft geen instructies

Zintuigen

Vangen prikkels op.

Zijn gespecialiseerd om één soort prikkel op te vangen, zoals geluid met je oren. Dit noemen we een adequate prikkel voor de gehoorzintuigen in je oor. 

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Impulsen

Zintuigen ontvangen prikkels en zetten dit om in kleine elektrische signalen. Dit noemen we impulsen. 

Zintuigen zijn verbonden met je hersenen door middel van zenuwen. 

 

Deze slide heeft geen instructies

Centraal zenuwstelsel

Bestaat uit hersenen, ruggenmerg en zenuwen. Het ontvangt prikkels vanuit de zintuigen. Zenuwen vervoeren impulsen via het ruggenmerg naar de hersenen

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Bewustwording

Je ontvangt prikkels met je ogen en neus. Je zintuigen zetten de prikkels om in impulsen.  Je zenuwen sturen de impulsen naar je hersenen. Je hersenen ontvangen de impulsen.  Je hersenen verwerken de impulsen. Je bent je nu bewust van wat je ziet en ruikt. 


De hersenen geven een signaal (impuls), via het 

ruggenmerg en de zenuwen naar de armspieren. Er gaat 

ook een impuls naar de speekselklieren in je mond.

-> Reactie (respons): de arm beweegt : het meisje pakt patat

-> Reactie (respons): het meisje krijgt speeksel in je mond.


Deze slide heeft geen instructies

Gedrag: alle reacties op prikkels samen

Deze slide heeft geen instructies

Geluid is een prikkel

A

Waar

B

Niet waar

C


D


Deze slide heeft geen instructies

Koppel de juiste prikkel aan het juiste zintuig

Lichtzintuig

Reukzintuig

Smaakzintuig

Gehoorzintuig

Licht

Geur

Geluid

Stoffen in voedsel

Deze slide heeft geen instructies

Geluid is een inwendige prikkel

A

Waar

B

Niet waar

C


D


Deze slide heeft geen instructies

Welke prikkel hoort bij welk zintuig? Sleep het plaatje naar de juiste prikkel.  

Geur

Licht

Smaak

Geluid

Aanraking

Deze slide heeft geen instructies

Je ruggenmerg maakt prikkels

A

Waar

B

Niet waar

C


D


Deze slide heeft geen instructies

Het centrale zenuwstelsel bestaat uit:

A

Hersenen, ruggenmerg

B

Ruggenmerg

C

Hersenen

D

Hersenen, ruggenmerg en zenuwen

Deze slide heeft geen instructies

Impulsen zijn elektrische signalen die gemaakt worden door zenuwen

A

Waar

B

Niet waar

C


D


Deze slide heeft geen instructies





Deze slide heeft geen instructies

Sleep naar: Waarnemen of Reageren?

Waarnemen

Reageren

Je ziet een auto op je afkomen.


Je voelt dat  het buiten warm is.

Je springt opzij.

Je doet je jas uit.

Deze slide heeft geen instructies

1

2

3

4

5

6

Fay merkt dat hij pijn heeft.

Fay raakt een hete pan aan.

In haar huid wordt de prikkel omgezet naar een bericht..

Fay trekt haar hand weg.

Haar hersenen sturen een bericht naar haar spieren..

Het bericht gaat naar zijn hersenen.

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Harde oogvlies en hoornvlies

Het harde  (witte) oogvlies 

beschermt het binnenste van het oog.


Het hoornvlies is doorzichtig en beschermt de voorzijde van het oog.


Oog zenuw is de plek waar je wit uit het oog ziet gaan.

Deze slide heeft geen instructies


Het oog:


Adequate prikkel => licht.
zintuig   =>      lichtzintuig
orgaan   =>       het oog

Deze slide heeft geen instructies

Onderdelen van het oog

https://biologiepagina.nl/Oefeningen/Oog/oog.htm





Deze slide heeft geen instructies

Gele vlek:

Licht op het netvlies

Alleen maar kegeltjes


Blinde vlek:

Op het netvlies

Geen staafjes en kegeltjes:

Oogzenuw gaat hier het oog uit!


Deze slide heeft geen instructies

Pupil

Pupil = opening in iris

            = gat waardoor licht oog in gaat


Grotere pupil

1) meer licht op netvlies

2) zien bij weinig licht

Kleinere pupil

1) minder licht op netvlies

2) voorkomt beschadigingen netvlies

Deze slide heeft geen instructies

Het netvlies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Kleurenblind

Werken de kegeltjes niet goed


Veel voorkomende: Roodgroen kleurenblindheid


Dan zie je geen getallen in de afbeelding


Deze slide heeft geen instructies

Wat is kleurenblind?

Deze slide heeft geen instructies

Kleurenblind


Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Welk onderdeel van het oog beschermt je oog niet?

A

wenkbrauw

B

ooglid

C

wimper

D

hoornvlies

Deze slide heeft geen instructies

Welke delen van het oog kunnen het oog draaien?

A

de oogleden

B

de oogzenuw

C

de oogspieren

D

de lens

Deze slide heeft geen instructies

Welke oogafwijking heb je als de lens niet bol genoeg wordt?

A

bijziend

B

verziend

C


D


Deze slide heeft geen instructies


Welk onderdeel van het oog zorgt voor de hoeveelheid lichtinval in het oog? 

A

Netvlies

B

Pupil

C

Hoornvlies

D

Lens

Deze slide heeft geen instructies

Om te zien moet er licht in je oog komen. Waar gaat het licht langs naar je netvlies in je oog?

A

hoornvlies, pupil, lens, glasachtig lichaam, netvlies

B

lens, pupil, hoornvlies, netvlies, glasachtig lichaam

C

hoornvlies, netvlies, pupil, lens, glasachtig lichaam

D

netvlies, glasachtig lichaam, pupil, lens, hoornvlies

Deze slide heeft geen instructies

Gehoor


Deze slide heeft geen instructies

Het gehoor


Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Hoe hoor je geluiden?


Geluid: zijn trillingen in de lucht.


Een gitaar kan geluid maken, doordat deze de lucht laat trillen.


Deze slide heeft geen instructies

Welke onderdelen vind je in het uitwendige oor?

A

oorschelp, gehoorgang en trommelvlies

B

oorschelp, gehoorgang en oorsmeerkliertjes

C

oorschelp en oorsmeerkliertjes

D

oorschelp en gehoorgang

Deze slide heeft geen instructies

Wat is de weg van het geluid naar je hersenen?

-->

-->

-->

-->

-->

-->







gehoorbeentjes trillen

vocht in het slakkenhuis trilt

zintuigcellen zetten prikkel om in impulsen

impulsen gaan naar hersenen

geluid zorgt voor trillingen in de lucht

trommelvlies gaat trillen

Deze slide heeft geen instructies

Herhaling: wat is de prikkel voor je...

Oog

Oor

Neus

Tong

Huid






licht

geluid

geurstoffen

smaakstoffen

temperatuur

pijn

vormen

Deze slide heeft geen instructies

Gehoor andere dieren

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Zenuwstelsel


Zenuwstelsel:

centrale zenuwstelsel en zenuwen

Deze slide heeft geen instructies

Bouw zenuwstelsel

Het zenuwstelsel:

centrale zenuwstelsel + zenuwen.


Centrale zenuwstelsel = 

hersenen + ruggenmerg


Zenuwen verbinden het centrale zenuwstelsel met alle lichaamsdelen


Deze slide heeft geen instructies

Zenuwstelsel

Bouw en ligging zenuwstelsel



                                                                                    

                                                                                      Perifere zenuwstelsel:

                                                                                      zenuwen die je                                                                                                        lichaam verbinden


Deze slide heeft geen instructies


De zenuwen en hersenen maken deel uit van het zenuwstelsel.

Het zenuwstelsel bevat miljoenen zenuwcellen. 



Deze slide heeft geen instructies

Zenuwcellen

Het zenuwstelsel bestaat uit zenuwcellen.


Cellichaam: bevat de celkern.

- liggen in het centrale zenuwstelsel.


Uitlopers: geleiden impulsen van/naar het cellichaam.

Deze slide heeft geen instructies

 Bewegingszenuwcel

1. Van het centrale zenuwstelsel naar spieren

2. Liggen IN het centrale zenuwstelsel

3. Heeft een lange uitloper 

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

In het zenuwstelsel zit ook het centrale zenuwstelsel. Dit ligt centraal in het zenuwstelsel. Welke organen behoren daar dus toe?

A

Alleen de hersenen

B

Ruggenmerg en zenuwen

C

Hersenen en ruggenmerg

D

Hersenen, ruggenmerg en zenuwen

Deze slide heeft geen instructies

Het zenuwstelsel bestaat uit het centrale zenuwstelsel en uit zenuwen.

A

juist

B

onjuist

C


D


Deze slide heeft geen instructies

Zenuwen (en dus ook zenuwcellen) vervoeren ....

A

prikkels

B

impulsen

C


D


Deze slide heeft geen instructies

Zenuwen zijn lange ...........van zenuwcellen

A

draden

B

streepjes

C

punten

D

uitlopers

Deze slide heeft geen instructies

Hoe zitten je hersenen in elkaar?


De hersenen bestaan uit drie delen:

  1. Grote hersenen (hersencentra)

  2. Kleine hersenen (coördinatie)

  3. Hersenstam (onbewuste processen)

Deze slide heeft geen instructies

De grote hersenen   

Hersencentra

  • Gevoelscentra 

  • Bewegingscentra 

Deze slide heeft geen instructies

Hersencentra grote hersenen

Deze slide heeft geen instructies

Hersen ontwikkeling

  • Hersenen ontwikkelen tot 25 jaar

  • Alcohol verbreekt verbindingen tussen hersencellen

  • Verbindingen belangrijk voor goed functioneren

Deze slide heeft geen instructies

Reflex:

  • NIET via de hersenen

  • Denk je NIET bij na

  • Doe je onbewust

  • Is altijd dezelfde snelle reactie

  • Beschermt je lichaam en voorkomt schade

Bewuste reactie:

  • Via de hersenen

  • Denk je bij na

  • Doe je bewust/extra

  • Kan heel snel gaan, maar je hebt er over nagedacht.

Reflexboog:

weg van de impulsen bij een reflex.

Deze slide heeft geen instructies

Reflexboog



  • zintuigcel

  • gevoelszenuwcel

  • schakelcellen in
     ruggenmerg of hersenstam

  • bewegingszenuwcel

  • spier/klier

Deze slide heeft geen instructies

Reflexboog



Reflexboog = 

de weg die impulsen bij een reflex afleggen. 

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Wat is een reflex?

A

Snelle reactie

B

Onbewuste reactie

C

Vaste reactie

D

Alle antwoorden horen bij een reflex

Deze slide heeft geen instructies

De reflexboog van je knie reflex gaat via ....

A

het ruggenmerg

B

de hersenstam

C

de kleine hersenen

D

de grote hersenen

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Hormonen

  • Hormonen zijn regelstoffen.

  • Hormoonklieren maken hormonen.

  • Hormoonklieren hebben geen afvoerbuis --> hormonen gaan via het bloed naar andere organen.

Deze slide heeft geen instructies

Hormonen

  • Hormoonklieren  maken hormonen.

  • Gaan via bloed naar andere organen.

Afbeelding: https://asapeducate.com/science_notes/endocrine-system/


Wat doen de hormonen

Veranderingen in ons lichaam gestuurd door hormonen.

De klieren in geslachtsorganen reageren op de hypofysehormonen en maken vervolgens geslachtshormonen. 

Deze slide heeft geen instructies

Hormonen

Eilandjes van Langerhans regelt suikerspiegel door hormonen glucagon en insuline.

Organen reageren op deze hormonen.


Glucagon zorgt voor afbraak glycogeen door lever en spieren.

Daarnaast afbraak vetten.

Deze slide heeft geen instructies

Insuline

  • Teveel glucose in bloed: eilandjes van langerhans in de alvleesklier maakt insuline. 

  • Insuline: glucose wordt in de lever en spieren opgeslagen als glycogeen  


Deze slide heeft geen instructies

Diabetes/suikerziekte


Twee soorten diabetes:

  • type 1: alvleeskliercellen zijn beschadigd, er wordt te weinig insuline gemaakt.

  • type 2: lichaamscellen zijn ongevoelig voor insuline, werkt niet meer (vaak bij overgewicht).

    Insulinegehalte dan ook vaak te hoog!


Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Wat zijn hormonen ?

A

Een deel van je hersenen

B

Organen die berichten geven

C

Regelstoffen, ze geven berichten aan organen

D

Onderdelen van het bloed

Deze slide heeft geen instructies

Hormonen

Impulsen



Deze slide heeft geen instructies

Gedrag

Alles wat een mens of dier doet, is gedrag.

Gedrag bestaat uit reacties op prikkels.



Stoppen voor rood licht is gedrag.

Door rood rijden is ook gedrag.


Deze slide heeft geen instructies

Aangeboren of aangeleerd?

Gedrag dat een dier of mens gelijk na de geboorte kan noem je aangeboren gedrag.


Gedrag dat je niet gelijk kan,

 en nog moet leren noem 

je aangeleerd gedrag.

Deze slide heeft geen instructies

Sociaal gedrag

Sociaal gedrag is gedrag van soortgenoten naar elkaar. 
Mensen en dieren hebben sociaal gedrag.


Een prikkel of handeling bij sociaal gedrag heet een signaal.

Deze slide heeft geen instructies

Territoriumgedrag

Veel dieren hebben een eigen plek en zullen deze ook verdedigen. Al het gedrag wat hierbij hoort is territorium gedrag.

  • Aanvalsgedrag

  • Vluchtgedrag

  • Dreiggedrag

  • Overspronggedrag

Deze slide heeft geen instructies

Gedrag bestuderen

  • Respons: reactie op de prikkel.

  • Ethologie: studie naar gedrag.

  • Etholoog: iemand die gedrag bestudeert.

  • Ethogram: beschrijvingen van handelingen.

  • Protocol: Opsomming van de handelingen tijdens het onderzoek.

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies