Анимация
Анимация
Тербелістер. Өшетін тербелістер. Резонанс.
http://fizmat.by/kursy/kolebanija_volny/garmonicheskoe
Тербелмелі қозғалыстың үш белгісі:
1) Периодтылық - бір траекториямен алға және артқа қайта-қайта қозғалу;
2) Қозғалыстың шеткі орындарымен шектелу;
3) Бастапқы қалыпқа қайтарушы күштің әрекет етуі
Тербелістер дегеніміз не?
(Денелердің бірдей уақыт аралығында дәлме-дәл немесе жуықтап қайталанып отыратын қозғалысын айтады.)
Тербеліс периоды дегеніміз не?
(Дене қозғалысы толығымен қайталанып отыратын ең аз уақыт аралығы)
Тербеліс жиілігі дегеніміз не?
(Бірлік уақыт ішіндегі тербелістер саны)
4
3
1
2
x = xmax sin ω t
x = ығысудың мәні,
тербелуші дененің
координатасы
хmax = А= aмплитуда, метрмен есептелген тепе-теңдік қалыптан ығысудың ең үлкен мәні
5
t = уақыт
.
Егер тербеліс синус заңымен сипатталса
Егер тербеліс косинус заңымен сипатталса
http://fizmat.by/kursy/kolebanija_volny/garmonicheskoe
Ығысудың, жылдамдықтың, үдеудің графиктері
Графиктердің қайсысы гармоникалық қозғалыстағы
ығысу/дененің орны мен уақыт арасындағы байланысты бейнелейді?
График орын ауыстыру мен уақыт арасындағы байланысты бейнелейді.
Кестені толтырыңыз.
нөлге тең
максимум
максимум
нөлге тең
бастапқы
фаза
1-ші туынды
2-ші туынды
a(x) графигі және оның градиенті
График бойынша тербеліс амплитудасын,
жиілігін және периодын табыңыз.
Гармоникалық тербелістің теңдеуін жазыңыз:
2. График бойынша тербеліс амплитудасын,
жиілігін және периодын табыңыз.
Гармоникалық тербелістің теңдеуін жазыңыз:
minute
second
Берілген графиктер бойынша 3 теңдеу құрастырыңыздар
1-график 2-график 3-график
жеке жұмыс ( 5 минут)
Серіппеге бекітілген дененің тербелісі кезінде энергияның сақталуы
20
Тербелмелі дененің энергиясы әр жарты цикл аралығында потенциалдық энергиядан КЕ және керісінше ауысады.
Қозғалыстың кез келген нүктесінде PE мен KE қосындысы толық энергияға тең.
Тепе-теңдік күйде дене максимум KE-ге ие, өйткені оның жылдамдығы ең үлкен, ал серіппе сығылмаған және созылмағандықтан PE=0.
Тербелмелі қозғалыс кезіндегі энергияның түрлену процесін сипаттаңыз:
Шар 1 –нүктеде (немесе 2-нүктеде) қандай энергияға ие?
SHM кезінде энергияның тұрақты алмасуын графикалық түрде бейнелеуге болады
Толық энергия = максимум KE = максимум PE = ½mω2xo2
01/12/2025
AS/A Level_Physics 9702
Тербелмелі қозғалыста энергияның сақталуы
Консервативті күштері жоқ идеал жүйеде толық механикалық энергия сақталады. Серіппеге бекітілген массасы m дене үшін:
Сонымен, толық энергия өзгермейді, кинетикалық энергия артқан сайын потенциалдық энергия азаяды және керісінше.
Практикалық жұмыс
Ұзындығы 1 м және массасы 1кг математикалық маятникті 30 градус бұрышқа ауытқыта отырып тербеліске келтіріңіз
https://phet.colorado.edu/sims/html/pendulum-lab/latest/pendulum-lab_en.html
Практикалық жұмыс дискрепторлары:
Гармоникалық тербеліс кезіндегі период пен циклдік жиілікті анықтай алады.
Координатаның уақытқа тәуелділік теңдеуі мен графигін құра алады
Жылдамдықтың уақыт бойынша өзгеріс теңдеуін құра алады
Үдеудің уақыт бойынша теңдеуін жаза алады
Күштің және энергияның уақыт бойынша өзгеріс теңдеулерін құру жолдарын ұсынады
Тексеру парағы
fo
Тұрақты тұрған лифт ішінде маятник ілулі тұр, оның тербеліс периоды 𝑇1=1с. Егер осы маятниктің тербеліс периоды 𝑇2=1,1 с-қа тең болса, лифт қандай үдеумен қозғалады? Лифт қай бағытта қозғалады?
Резеңке жгутқа ілінген жүктің тербеліс периоды неше есе өзгереді, егер жгуттың ұзындығының 3/4-і кесіліп тасталып, сол қалдық бөлігіне сол жүктің өзі қайтадан ілінсе?
Математикалық маятниктің ұзындығы 10 см-ге арттырылған кезде оның тербеліс периоды 0,1 с-қа ұзарды. Маятниктің бастапқы тербеліс периоды қандай болған?
Маятниктің тербеліс периоды Жер бетіндегі мәніне тең болу үшін, оны 10 км биіктікке көтергенде оның ұзындығын қанша бөлікке қысқарту керек?
Жер бетінен 5 км биіктікке көтерілгеннен кейін бір тәуліктен соң қол сағаты мен маятникті сағаттың көрсеткіштері қалай өзгереді? Жер радиусы 𝑅=6400км
В неподвижном лифте висит маятник, период колебаний кото рого Т1 = 1 с. С каким ускорением движется лифт, если период колебаний этого маятника стал равным Т2 = 1,1 с? В каком направлении движется лифт?
Во сколько раз изменится период колебаний груза, подвешенного на резиновом жгуте, если отрезать 3/4 длины жгута и подвесить на его оставшуюся часть тот же груз?
При увеличении длины математического маятника на 10 см его период колебаний увеличился на 0,1 с. Каким был :начальный период колебаний?
На какую часть длины надо уменьшить длину математического маятника, чтобы период колебаний маятника на высоте 10 км был равен периоду его колебаний на поверхности Земли? Радиус Земли Rз=6400км.
Определить, как будут отличаться показания ручных часов и часов-ходиков через сутки после того, как их подняли на высоту 5 км над поверхностью земли.
Wayground
Рефлексия