Wond- en stomazorg_2026

1 / 136
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 136 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Wond- en stomazorg op de NICU

Huidzorg bij neonaten

Sarah Heindrycx/ Intensieve Zorg Neonatologie

Huidzorg

bij neonaten Inleiding

Stratum cornemu

4 / HUIDZORG BIJ NEONATEN

(= bovenste laag epidermis)

geweven structuur, aaneenhechting van cellen = ‘de barrière’:

  • transepidermaal waterverlies = normaal verlies van water d.m.v. verdamping

  • vermijden dat bacteriën diepere huidlagen kan binnendringen

Premature huid

  • Het stratum corneum is onvoldoende ontwikkeld (immatuur)

= verhoogde permeabiliteit van de huid  ↑ opname producten + verlies

van vocht naar de atmosfeer

  • Tekort aan dermale eiwitten

4 / HUIDZORG BIJ NEONATEN

Bevochtigde couveuse

4 / HUIDZORG BIJ NEONATEN

  • Transepidermaal waterverlies ↓

    • Minder uitdroging en minder kans op hypernatriëmie

  • Thermoregulatie

  • Gehydrateerde huid = minder kans

op letsels

Hydratatie

  • Belangrijk om huid goed te gaan hydrateren

zorgt voor versterking stratum corneum

voldoende plasticiteit en flexibiliteit: helpt om wondjes te voorkomen

  • pH-huidneutrale zepen en wasmiddelen voor de huid

= licht zure pH

  • Water is uitdrogend voor de huid, combinatie met olie indien mogelijk

4 / HUIDZORG BIJ NEONATEN

Vernix caseosa

  • Barrièrecrème

  • Behouden van vernix na geboorte  hogere huidhydratatie 24u na de geboorte

  • Voordelen:

    • Wondgenezing

    • Vorming van stratum corneum

    • Hydratatie door lipiden

    • Bevat ontstekingsremmende moleculen



Belangrijk voor voorkomen van huid- beschadiging of wondjes

WHO:

Vernix minstens 6u na geboorte behouden

4 / HUIDZORG BIJ NEONATEN

Wasbeleid

4 / HUIDZORG BIJ NEONATEN

  • Eerste 24 uur, niet wassen  enkel zichtbare bevuiling (bloed/meconium)

verwijderen met aqua

  • Afhankelijk van gewicht en leeftijd

  • Slechts om de 4 dagen baby een ‘grote’ was geven = huidprotectief

    • A-dag = volledig wassen = iedere 4 dagen

    • B/C/D-dag = detailzorg = enkel zichtbare bevuiling

  • Dagelijks hydrateren van de huid

Wondzorg bij neonaten

Wondzorg

Neonatale huid is immatuur en kwetsbaar

Meeste wonden worden iatrogeen veroorzaakt op de NICU

11 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Wondzorg preventie

Preventie van wonden op de NICU

  • Dagelijkse controle van de huid (vooral op drukpunten)

  • Wisselhouding minstens om de 4 uur

gesedeerde kinderen niet in staat om microbewegingen uit te voeren  kleine positieverandering om de 2 uur

hoofd van neonaat zwaar en groot in verhouding met lichaam – niet altijd de kracht om zelf te bewegen  vooral drukletsels op het achterhoofd

  • Vermijden drukletsels ten gevolge van medische materialen

bvb: infuusleidingen/ dopjes van IV-materiaal/

plooien in de onderlaag/ naden in kledij/ enz.

11 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Wondzorg preventie

  • Regelmatige controle van medische materialen die drukletsels kunnen veroorzaken (bvb: saturatieprobes, vleugels van infusen, infuusleidingen, enz.)

11 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Wondzorg preventie

  • Huidhydratatie (= voeden van de huid) heeft de voorkeur wanneer gekozen moet worden tussen het wassen van de huid of het hydrateren van de huid

11 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Wondzorg preventie

  • Gebruik geen klevende verbandmaterialen indien niet noodzakelijk of zoek alternatieven

11 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Wondzorg preventie

Infusen en infuusverbanden

  • insteekplaatsen en verloop infusen zijn steeds zichtbaar + controle/uur

  • steeds verbandmaterialen/ fixatiepleisters van infusen gebruiken

zoals voorgeschreven in de protocollen

  • gebruik bij klevende verbandmaterialen steeds Esenta™ om atraumatisch te verwijderen

11 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Wondzorg preventie

Neusbescherming CPAP

  • hydrocolloïd verband ter preventie van letsels aan de neus

  • ter preventie van, en bij dreigende, decubitus of blaarvorming/ huidbeschadiging

11 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Wondzorg preventie

11 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Neusbescherming CPAP

  • Aandachtspunten:

    • verwarm het verband met de hand, voor een goede hechting

    • bevestig het hydrocolloïd verband op de neus en druk zacht aan

    • zorg dat het hydrocolloïd verband de neusgaten niet afsluit

    • de doorgankelijkheid van de neus bij iedere verzorging controleren

    • verwissel het hydrocolloïd verband bij verzadiging – loskomen

    • verwissel het hydrocolloïd verband na 7 dagen

    • bij huidschade: start wondzorgblad op

Wondzorg uitvoering

11 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Uitvoering wondzorg NICU

Reinigen van de wonde:

  • iedere open wonde reinigen met voldoende NaCl 0,9% of aqua

  • door middel van scheppende bewegingen en/of door de wonde te

spoelen

  • zonder het reinigen van de wonde, zal de zalf/ de ontsmettingsstof/ het wondverband een verminderde werking hebben

  • het reinigen van de wonde is de basis van iedere wondzorg!!

Wondzorg uitvoering

Uitvoering wondzorg NICU

Reinigen =

  • Vuil, bacteriën en dood weefsel verwijderen

  • Propere omgeving creëren

  • Gunstig voor wondgenezing

  • Verminderen van risico op complicaties


Doel:

  • Avitaal weefsel verwijderen

  • Lichaamsvreemde elementen verwijderen

  • Bacteriële lading verlagen

  • Beter visualisatie van wondbed

  • Inactivatie van antiseptica door organisch materiaal voorkomen

11 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Wondzorg uitvoering

11 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Uitvoering wondzorg NICU

Reinigen, wanneer en hoe

  • Telkens eerste stap bij wondzorg

  • Wondbed + wondomgeving (=zone van 4cm rond de wonde)

  • 3 manieren om een wonde te reinigen:

    • Wrijven met deppers of kompressen

    • Wondspoeling

    • Douchen

Grondige wondreiniging =

de wonde is proper wanneer er na contact met de wonde, amper nog zichtbare bevuiling op de deppers/kompressen te zien is of de spoelvloeistof helder is.

Wondzorg uitvoering

11 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Uitvoering wondzorg NICU

Ontsmetten van de wonde

  • enkel indien er sprake is van klinische tekenen van infectie:

    • roodheid

    • zwelling

    • warmte (systemisch: koorts)

    • pijn

    • functieverlies

  • bij kinderen met een verhoogd risico op een infectie of op advies arts

  • altijd: Chloorhexidine 0,5% in water

  • nooit: Isobetadine® ! risico: te hoge systemische opname van Jodium

  • cytotoxiciteit en resistentie!

Wondzorg uitvoering

Opletten met alchohol 70% bij ontsmetten

11 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Wondzorg uitvoering

Uitvoering wondzorg NICU

Postoperatieve wondzorg

  • steri-Strips™ of afdekkend verband 72 uur ter plaatse laten, zelfs

indien het verband bevuild is. Enkel wanneer het verband volledig

verzadigd is, mag er eventueel een nieuw afdekkend verband geplaatst worden.

  • reinigen of ontsmetten bovenop Steri-Strips™ heeft geen effect (zijn niet doorlatend – laten dus geen ontsmettingsstof door)

  • het is normaal dat de wondnaad rood ziet postoperatief. Indien geen andere infectietekenen aanwezig zijn, hoeft er niet ontsmet te worden.

11 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Wondzorg uitvoering

Uitvoering wondzorg NICU

Postoperatieve wondzorg

Roodheid postoperatief = normaal


Ontsmetten niet noodzakelijk


Steri-Strips™ zijn verwijderd binnen de 72u = foutief

11 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Andere veel voorkomende wonden

Opengevallen wondnaad

cardio

11 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Andere veel voorkomende wonden

Opengevallen wondnaad

gastro

11 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Andere veel voorkomende wonden

11 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Decubituswonde achterhoofd

Andere veel voorkomende wonden

Wondjes saturatieprobe

11 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Stuitzorg

bij neonaten

Stuitzorg

Vochtgeassocieerde contactdermatitis

Meest voorkomende wondzorg op NICU

31 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Stuitzorg

31 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Oorzaken luierdermatitis

  • Urine

  • Stoelgang

  • Wassen van de huid

Stuitzorg

Oorzaken luierdermatitis

  • Urine

Vocht bij urine: ureum wordt omgezet in ammoniak  verandering

van de pH van de huid = ↑ vatbaarheid bacteriën

pH-huidneutraal = tussen 4,5 en 5,5

31 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Stuitzorg

31 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Oorzaken luierdermatitis

  • Stoelgang

Enzymatische afbraak van lipiden en proteïnen  invloed op de structuur en de werking van de stratum corneum  leidt tot huidbeschadiging

  • Wassen van de huid

Chemische (water en zeep) en fysische irritatie (wrijving)


De combinatie van urine/ stoelgang/ het wassen van de huid + frictie

huid wordt gevoeliger voor bacteriële groei, ↑ epidermaal waterverlies en ↑ kans op huidletsels en infecties

Stuitzorg

31 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Stuitzorg

31 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Preventie en behandeling

= drie-staps-aanpak

  • Zachte reiniging van de huid: huid-pH-neutrale zeep (= licht zuur = <6),

zo min mogelijk gebruik maken van water en zeep, huid deppend drogen en zo min mogelijk wrijving en regelmatig pamperwissel

Thuis eventueel babyolie in water doen (= vocht-inbrengend)

  • Vocht inbrengen: het voeden van de huid (lipiden)

+ verlies van vocht tegengaan (is ook preventief van groot belang)

  • Huidbeschermer: beschermende film aanleggen

Stuitzorg

Preventie en behandeling

Flowchart Luierdermatitis UZ Gent

31 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Stuitzorg

Preventie en behandeling

Flowchart Luierdermatitis UZ Gent

31 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Stuitzorg

31 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Preventie en behandeling

  • Belang van preventieve maatregelen!

  • Belang van correct gebruik producten

  • Belang van goede rapportage (eventueel met fotomateriaal)

  • Belang van correcte educatie ouders  voortonen!

  • Belang van producten de tijd te geven om te werken

Categorie 0: Intacte huid, geen roodheid


Urine

  • Stuit deppend drogen met kompres

Meconium

  • Stuit deppend reinigen met Liniment

  • Goed nadrogen met kompres/ binnenkant nieuwe

pamper

Stoelgang

  • Stuit deppend reinigen met pamperdoekjes

  • Goed nadrogen met kompres/ binnenkant nieuwe

pamper

Stuitzorg uitvoering

31 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Categorie 1: Roodheid, maar intacte huid


Urine

  • Stuit deppend drogen met kompres

Meconium

  • Stuit deppend reinigen met Liniment

  • Goed nadrogen met kompres/ binnenkant nieuwe

pamper

Stoelgang

  • Stuit deppend reinigen met pamperdoekjes

  • Goed nadrogen met kompres/ binnenkant nieuwe

pamper

Stuitzorg uitvoering

31 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Categorie 1: Roodheid, maar intacte huid


Avène Cicalfate crème aanbrengen

  • maximaal 3x/dag

> 3x/dag = overhydratatie  verweking van de huid (= omgekeerd effect)


  • dunne laag uitsmeren op roodheid – onzichtbaar na uitsmeren

Bevat zinkoxide en sucralfaat  legt film op de huid


  • te veel aan crème niet uitsmeren in propere pamper

verlaagt het absorptievermogen van de pamper

Stuitzorg uitvoering

31 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Categorie 1: Roodheid, maar intacte huid


Waarom geen Inotyol?

  • te dikke laag  trekt in pamper  verminderde absorptie 

vochtiger milieu  verhoogd risico op vochtletsels

  • enkel barrière, voedt de huid amper tot niet (Avène cicalfate crème doet dit wel)

  • geen huidobservatie mogelijk  soms te laat starten met behandeling van open letsels

  • hard wrijven om zalf af te krijgen  nog meer beschadiging

  • bij open huiderosies: zalf zal er niet meer op hechten  vaak nog een dikkere laag  dubbel negatief effect

Stuitzorg uitvoering

31 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Categorie 2: Roodheid met open letsels

Urine

  • Stuit deppend drogen met kompres

Stoelgang

  • Stuit deppend reinigen met Cetaphil® lotion en

grote kompressen

= zeepvrij, parfumvrij, evenwichtige pH

= kalmeert en verzacht de huid

  • Goed nadrogen met kompres


  • Water en zeep zoveel mogelijk vermijden bij de ochtendverzorging

Stuitzorg uitvoering

31 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Categorie 2: Roodheid, met open letsels


Groene klei aanbrengen

  • mineraalrijk

  • iedere pamperwissel

  • laag van maximaal 1cm dikte

  • oude laag hoeft niet volledig verwijderd te worden (nieuwe laag bovenop)

  • meteen stopzetten indien sprake van extra huidirritatie

  • gebruiken tot wanneer alle letsels verdwenen zijn

Stuitzorg uitvoering

31 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Schimmelinfectie


Indien de behandeling geen effect lijkt te hebben

  • Kweek nemen van stuit, indien de behandeling geen effect lijkt te

hebben op de stuit (na minstens 3 dagen)

  • Indien de kweek positief is:

    • stop de producten

    • start Daktozin® pasta gedurende 5 dagen, bij elke luierwissel

    • verbetering na 5 dagen?  verder behandelen tot 7 dagen na verdwijnen letsels (belang van goede rapportage!)

    • geen verbetering na 5 dagen?  contacteer arts

Stuitzorg uitvoering

31 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Navelzorg bij neonaten

De cordring

Alternatief voor de navelklem

Voordelen

  • kans op irritatie en drukletsels

  • mogelijkheid tot buiklig

  • meer comfort neonaat

  • meer comfort ouders bij KC

  • meer comfort bij mama tijdens BV

  • hoeft niet verwijderd te worden en valt mee af met de navelstomp

  • latexvrij

48 / WONDZORG BIJ NEONATEN

De cordring

48 / WONDZORG BIJ NEONATEN

De cordring

48 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Uitvoering

  1. Steek de chirurgische kocher op een steriele wijze door het gaatje van de Cordring

  2. Hou steeds een steriele navelklem bij de hand, indien er zich complicaties zouden voordoen bij het plaatsen van de cordring.

  3. Knijp met de kocher waarrond de Cordring zit de navelstreng toe, dicht bij de baby, op minimaal twee centimeter van de navelbasis.

  4. Knip de navelstreng door langs de kant van de moeder. Zorg hierbij

voor een minimale lengte van één centimeter, om het afrollen van de cordring te vermijden.

  1. Neem de Cordring bij het vleugeltje en trek hem rustig, van de kocher, over de navelstreng zodat deze niet tot de navelbasis rolt.

  2. Verwijder de kocher van de navel.

  3. Knip enkel het vleugeltje van de Cordring af, wanneer er geen navelkatheters zullen geplaatst worden bij de baby.

48 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Zorg ervoor dat de navelstreng volledig tussen de tanden van de kocher zit.

Sluit de kocher voorzichtig, om voldoende af te sluiten, zonder de navelstreng te beschadigen bij te hard afklemmen.

48 / WONDZORG BIJ NEONATEN

48 / WONDZORG BIJ NEONATEN

48 / WONDZORG BIJ NEONATEN

48 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Knip enkel het vleugeltje van de cordring indien er geen navellijnen geplaatst zullen worden.

De cordring zal dan samen met de navelstomp afvallen.

48 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Navelzorg op NICU

48 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Doel van navelzorg

  • bevorderen van het opdrogen van de navelstrengstomp

  • het normaal droog gangreenproces van de navelstomp niet nodeloos vertragen door het gebruik van topische antiseptica

  • voorkomen van infectie ter hoogte van de navel

  • bevorderen van de wondheling van de navelstomp

Navelzorg op NICU

Laat de navelstomp blootgesteld aan de lucht onder zuivere kledij en boven de luierrand

Observeer de navelstomp dagelijks op o.a. roodheid, om eventuele tekenen van infectie op te sporen

Reinig de navelstomp met water, indien bevuild, en droog deppend goed af

Hou de navel droog totdat de navelstomp afvalt

48 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Navelzorg op NICU

Bij gebruik navelklem: verwijder de navelklem na +/- 48 uur met de ‘cord clamp clipper’ (voor éénmalig gebruik), tenzij de navelstreng nog vochtig is

De cordring mag ter plaatse blijven tot de navelstomp afvalt

Een bad kan, bij neonaten met een gewicht >1400 gram, een stabiele temperatuur en zonder infuus

48 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Navelzorg op NICU

48 / WONDZORG BIJ NEONATEN

Bij roodheid

  • bij 1ste vaststelling infectietekenen: afnemen van kolonisatiekweek

  • 2x/dag reinigen en ontsmetten met chloorhexidine 0,5% in water

  • herevalueren na 4 dagen en overleggen met arts

Rapportage!

Stomazorg bij neonaten

1. Definitie stoma

  • Kunstmatige verbinding tussen darm en oppervlakte lichaam


  • Donkerroze tot rood van kleur


  • Tijdelijk of blijvend

Definitie stoma

63 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

2. Oorzaken stoma

Meest voorkomende darmafwijkingen bij neonaten en prematuur geboren kinderen


  • Necrotiserende enterocolitis (NEC)


  • Ziekte van Hirschsprung


  • Anale atresie

65 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Oorzaken stoma

3. Soorten stoma

Indeling soorten stoma

Volgens darmlokalisatie


Colostoma


Ileostoma


Jejunostoma

Volgens techniek aanleggen


Enkelloops stoma


Dubbelloops stoma

Splitstoma

Loopstoma

Volgens darmlokalisatie



  • Colostoma

    • Kunstmatige uitgang van het colon

    • Kan op verschillende plaatsen van het colon aangebracht worden

      • Colostoma ascendens

      • Colostoma transversum

      • Colostoma descendens

      • Colostoma sigmoidalis

Hoe dichter stoma bij het rectum, hoe vaster de consistentie van de stoelgang

Indeling soorten stoma

68 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Volgens darmlokalisatie


Ileostoma

Kunstmatige uitgang van het ileum (= laatste deel dunne darm)

De consistentie van de stoelgang is vloeibaar en sterk irriterend voor de huid

Indeling soorten stoma

68 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Volgens darmlokalisatie

Jejunostoma

Kunstmatige uitgang van het jejunum (= middelste gedeelte dunne darm)

  • High output stoma

  • De consistentie van de stoelgang is vloeibaar en sterk irriterend voor de huid

Indeling soorten stoma

68 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Volgens techniek van aanleggen

  • Enkelloops stoma of eindstandig stoma

    • Aanvoerende lis wordt eindstandig ingehecht

    • Afvoerende (= distale) lis wordt: ofwel blind gesloten in de buikholte, ofwel via andere opening in buikwand naar buiten gebracht als muceuze fistel

    • Uiteinden zijn gescheiden van elkaar

    • Distale lis moet onbelast blijven

Indeling soorten stoma

68 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Volgens techniek van aanleggen


  • Dubbelloops stoma

    • Aanvoerende en afvoerende darmlis worden via dezelfde

opening door de darmwand naar buiten gebracht

  • Twee openingen waarvan één producerend is

    • Doorgaans tijdelijk

Indeling soorten stoma

68 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Volgens techniek van aanleggen

  • Splitstoma

    • Aanvoerende en afvoerende darmlis worden door afzonderlijke opening, met huidbrug, door de buikwand naar buiten gebracht

    • Overloop wordt zo vermeden

    • Afvoerende lis blijft toegankelijk

    • Techniek wordt gebruikt bij neonaten met een hoge vorm van

anorectale malformatie

Indeling soorten stoma

68 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Volgens techniek van aanleggen


  • Loopstoma

    • Darm wordt naar buiten gebracht, zijdelings geopend en zo

ingehecht

  • Techniek wordt gebruikt om een distaal gelegen ziek darmdeel te laten rusten, bijvoorbeeld bij de ziekte van Hirschsprung

Indeling soorten stoma

68 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

4. Casus en filmmateriaal stoma

Baby X, geboren op 12/03/2018 (24 weken + 5 dagen), vaginale bevalling/onstuitbare

arbeid

  • Tweeling – lid 2

  • 710 gram

  • Beademd tot 10/04/2018 (nadien Ncpap)

  • VUC tot 29/03/2018 (nadien longline)

01/04/2018: Klinisch beeld opgezette buik  Vermoeden NEC  Behandeld met AB

07/04/2018: Sepsis met opgezette buik  Maagsonde onder suctie

14/04/2018 (dag 34 – 760 gram)

  • Fors toegenomen diameter buik

  • Geen stoelgang gedurende 14 dagen

  • Nood aan herintubatie o.w.v. respiratoire nood

  • Gallig (geel/groen) maagvocht

76 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Casus

76 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

RX Fors uitgezet rechter hemi-abdomen / luchtarme inflammatoire koek en uitgezette darmlissen / beeld van obstructie

OK voorbereiding

  • Perifeer arteriële lijn

  • Labo + Stolling + PRC bestellen

  • Extra perifeer infuus

Casus – deel 2

76 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Operatie

  • D/ NEC met bedekte perforatie + inflammatoir kluwen  Obstructie

  • R/ Laparotomie met ileostoma dubbelloop

dubbelloopstoma op 30cm voorbij ligament van Treitz

en 25cm voor klep van Bauhin  SHORT BOWEL

  • Totale duur: 4u30

Casus – deel 3

76 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Filmmateriaal plaatsen stoma

76 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

76 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

5. Materiaal dienst Intensieve Zorgen Neonatologie

UZ Gent

Soorten AP zakjes


Hollister® Pouchkins Premature

  • Tweedelig systeem, wordt gebruikt als ééndelig systeem

  • Softflex Huidplaat + mini transparant zakje

  • Vooral gebruikt post-OK bij de eerste stoelgang + hele kleine neonaten

  • Nadeel: niet mogelijk om stoelgang te evacueren

Materiaal NICU UZ Gent

83 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Soorten AP zakjes

Hollister® Pouchkins New Born

  • Tweedelig systeem, wordt gebruikt als ééndelig systeem

  • Huidplaat + transparant ledigbaar zakje

  • Extra klem gebruiken is mogelijk

Materiaal NICU UZ Gent

83 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Soorten AP zakjes



  • Hollister® Pouchkins Infant

    • Eéndelig systeem

    • Huidplaat + transparant ledigbaar zakje met velcrosluiting

Materiaal NICU UZ Gent

83 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Materiaal NICU UZ Gent

Hulpmiddelen

  • Cavilon™ no sting barrier film van 3M

    • Huid beschermend

    • Luchtdoorlatend

    • Vormt transparante beschermende film

    • Langdurige werking tot 72u (1x/3d)

    • Nooit rechtstreeks op open huid

83 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Hulpmiddelen

  • Brava™ pasta van Coloplast®

    • Oneffenheden opvullen rond stoma / onder de plaat

    • Huid beschermen bij een te groot uitgeknipte plaat

    • Alcoholvrij, huidvriendelijk pH – niveau

Mag op open huid

  • Barrière tussen stoma – plaat – huid

Materiaal NICU UZ Gent

83 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Hulpmiddelen

  • Brava™ poeder van Coloplast®

    • Vermindert huidirritatie door vochtige huid

    • Te gebruiken bij een glanzende, vochtige huid

    • Absorbeert vocht zodat huid droog blijft

Materiaal NICU UZ Gent

83 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Hulpmiddelen

  • Avène Cicalfate® uitdrogende verzorgende spray

    • Droogt, herstelt en zuivert de open huid (= letsels)

    • Uitdrogend en herstellend effect pas na 48u gebruik

    • Mag zowel op de huid als op de uitwendige slijmvliezen aangebracht worden

    • Flesje goed schudden, aanbrengen op kompres of steriele wattendrager, open wonden aanstippen

    • Belang van correcte droogtijd!

Materiaal NICU UZ Gent

83 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

6. Stomazorg

Post – operatieve stomazorg

Aandachtspunten:

  • Controleer ieder uur het stoma (en de fistel)

  • Observeer doorbloeding stoma

  • Hou stoma vochtig met kompressen, doordrongen met NaCl 0,9% (tot er stoelgang aanwezig is)

OF

vervang iedere 8u het gaasverband (Cuticell®, Jelonet®) op

het stoma

Stomazorg

100 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

100 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

  • Vanaf er stoelgang aanwezig is  Plaat en zakje aanbrengen


  • Vervangen

    • Bij lekkage van stoelgang

    • Bij geïrriteerde huid

    • Minimum om de 4 dagen

100 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Stomazorg volgens protocol NICU UZ Gent

Stomazorg

Stomazorg – voorbereiding

100 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

  • Positioneer de baby comfortabel

  • Troost de baby met fopspeen en sucrose

  • Vraag indien nodig extra pijnmedicatie aan de arts

  • Lees het wondzorgblad na op extra aandachtspunten of informatie over de stoma en de fistel

  • Leg materiaal klaar en open verpakkingen

  • Ontsmet de handen met alcoholische handontsmetting

Stomazorg

Stomazorg – uitvoering

  1. Verwarm stomaplaat

  2. Doe niet–steriele handschoenen aan

  3. Verwijder plaat en zakje op de huid, van boven naar onder. Duw de huid van de plaat weg  Trek niet! Gebruik indien mogelijk een remover spray of swab (vb. Niltac™)

Stomazorg

100 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Stomazorg – uitvoering

4) Reinig de huid rond de stoma, en de stoma zelf, met warm aqua of water met zachte zeep (pH-neutraal)

Droog goed na met deppende bewegingen

Stomazorg

Tip

Plaats een kompres op en rond de stoma tijdens de verzorging zodat stoelgang de huid niet kan contamineren.

100 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Stomazorg – uitvoering


  1. Verwijder eventuele pasta – en/of plaatresten met Niltac™ remover

  2. Observeer de huid rond het stoma

  3. Observeer doorbloeding stoma

  4. Observeer eventuele problemen

  5. Meet diameter van het stoma en teken af op het siliconenpapier

van de stomaplaat

  1. Knip met krom schaartje (niet – steriel) de opening van de plaat uit volgens de uitgetekende diameter

Stomazorg

100 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Stomazorg – uitvoering

11) Breng preventief Cavilon® aan

Stomazorg

100 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Stomazorg – uitvoering

12) Breng pasta aan rond het stoma en op oneffenheden die zich onder de plaat zullen bevinden

Stomazorg

100 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

100 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Stomazorg – uitvoering

  1. Verwijder het cellofaan van de plaat

  2. Breng de plaat aan van onder naar boven

  3. Wrijf de plaat aan met een vinger van binnen naar buiten

  4. Hou je hand gedurende 5 minuten op de plaat (warmte zorgt voor goede hechting)

  5. Gebruik pasta om de ruimte tussen plaat en stoma op te vullen, indien nodig

Stomazorg

100 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Stomazorg – uitvoering

  1. Sluit het zakje van een eendelig systeem of bevestig het opvangzakje bij een tweedelig systeem (Kleef nooit een zakje op de huid, zonder de bescherming van een plaat tussen beiden!)

  2. Zorg dat het zakje in de zijrichting geplaatst wordt

  3. Vouw het zakje nooit dubbel

  4. Ledig het zakje regelmatig

Stomazorg

100 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Stomazorg – uitvoering (video)

Stomazorg

100 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Stomazorg – nazorg

100 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

  • Ruim het materiaal op

  • Noteer observaties in het wondzorgblad

  • Bestel tijdig nieuw stomamateriaal

  • Contacteer gespecialiseerd persoon bij vragen of problemen

Stomazorg

7. Complicaties

  • Huidproblemen

  • Prolaps

  • Hernia

  • Retractie

  • Stenose

  • Oedeem

  • Necrose

106 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Complicaties

Huidproblemen – Huidirritatie met intacte huid

  • Huid rond stoma is rood  Eerstegraads chemische verbranding

  • O/

    • Te grote opening huidplaat

    • Frequent vervangen huidplaat

    • Stripeffect bij lostrekken huidplaat

    • Overgevoeligheid aan materiaal

  • R/

    • Cavilon® stick gebruiken bij droge en rode huid (preventie)

    • Opening huidplaat aanpassen

    • Pasta aanbrengen als buffer tussen stoelgang en huid rond stoma

Complicaties

106 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Huidproblemen – Huidirritatie met niet intacte huid

  • Huid rond stoma is vuurrood en open, soms gepaard met vochtafscheiding  Tweedegraads chemische verbranding

  • O/

    • Wrijving/ stripeffect/ lekkage/ te grote huidplaat

    • Overgevoeligheid

    • Gist –of schimmelinfectie

  • R/

    • Preventie door voorkomen wrijving, aanbrengen Cavilon® en

pasta, juiste opening plaat knippen

  • Poeder aanbrengen op de vochtige huid met daarop Cavilon® of Cicalfate spray van Avène aanbrengen zonder poeder en Cavilon®

Complicaties

106 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Prolaps

  • Abnormale uitstulping van de darm

  • O/

    • Spontaan door te grote intra-abdominale druk

    • Te ruime buikwandopening

    • Hevige peristaltiek door vb. harde ontlasting

  • R/

    • Mag getolereerd worden

    • Gecorrigeerd bij herstel continuïteit van de darm

    • Stomamateriaal aanpassen

    • Fris kompres (tegen oedeem)

    • Arts verwittigen – Controleer doorbloeding regelmatig

Complicaties

106 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Hernia

  • Buikwandbreuk waarbij buikinhoud gaat uitpuilen. Gaat gepaard met

abnormale zwelling van de buik rond het stoma

  • O/

    • Verslapping spieren en weefsel rond stoma

    • Hoge intra-abdominale druk

  • R/

    • Afwachtende houding

    • Gecorrigeerd bij herstel continuïteit van de darm

    • Arts verwittigen

    • Constipatie en harde stoelgang voorkomen

Complicaties

106 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Complicaties

Hernia

  • R/

    • knipjes in plaat aanbrengen, zodat die op de oneffenheden van de huid beter gefixeerd blijft

106 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Complicaties

Retractie

  • Stoma trekt zich terug in de buikwand tot op huidniveau of eronder

  • O/

    • Gewichtstoename

    • Te veel tractie op aanvoerende lis of beperkte lengte van overblijvende darm

    • Vroegtijdige loslating van de hechtingen

  • R/

    • Zeer flexibele plaat en pasta gebruiken

    • Bij blijvende problemen heraanleg van stoma

106 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

106 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Complicaties

Stenose

  • Vernauwing van de stoma:

  • O/

    • Ischemie of infectie

    • Te kleine huidopening of spieropening

    • Erosie door littekenvorming

    • Postoperatieve necrose

  • R/

    • Dilatatie met dilatator

    • Heraanleggen van het stoma

106 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Oedeem

  • O/

    • Postoperatief

    • Lokale druk door te klein uitgeknipte plaat

    • Enteritis

  • R/

    • Arts contacteren

    • Vochtig kompres aanbrengen

Complicaties

106 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Necrose



  • Beginnende necrose: donkerrode tot blauwe kleur

  • Necrose: zwarte verkleuring

  • O/

    • Torsie van de darm

    • Te smalle opening in de buikwand  afsnoering bloedtoevoer

    • Slechte bloedvoorziening van de darm

  • R/

    • Arts verwittigen

    • Klein gedeelte necrotisch: zal afvallen

    • Totale necrose: chirurgische ingreep

Complicaties

106 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

8. Enteral refeeding

  • Teruggeven van stoma-output via de muceuze fistel (= afvoerende darmlis)

  • Indicatie

    • Stimuleren van de peristaltiek in de resterende dunne darm of colon

    • Bestrijden van slijmvliesatrofie bij non-use

    • Toename kaliber distale darm  vereenvoudigd continuïteitsherstel + minder kans op complicaties

    • Verbeteren van de opname van voedingsstoffen  betere groei

    • Verbeteren van de water – en zouthuishouding  betere

groei

  • Bestrijden van cholestase tgv langdurige TPN

    • Wennen van huid rondom anus en billetjes aan faeces

118 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Enteral refeeding

  • Contra – indicatie

    • Algemeen ziek zijn

    • Darmontsteking

    • Anusatresie

    • Passagestoornis

    • Trombopenie


  • Risico’s

    • Lekkage en huidirritatie

    • Koorts

    • Darmperforatie

118 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Enteral refeeding

  • Opstart

    • Vanaf 10 a 14 dagen na aanleg stoma mogelijk

    • Baby in goede conditie

    • Na uitsluiten van vernauwingen/ stenosen via RX

    • Kan zowel bij dubbelloops als bij een split – stoma

    • Kan gefractioneerd of continu

118 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Enteral refeeding

Opstart

118 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

  • vanaf 10 a 14 dagen na aanleg stoma mogelijk

  • neonaat in goede conditie

  • na uitsluiten van vernauwingen/stenosen via RX

  • kan zowel bij dubbelloops als bij een split-stoma

  • kan gefractioneerd of continu

Enteral refeeding

Uitvoering - voorbereiding

118 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

  • Leg het nodige materiaal klaar

  • Lees het wondzorgblad na op extra aandachtspunten of informatie over stoma en fistel

  • Leg de neonaat in ruglig  positioneer comfortabel

  • Troost de baby met fopspeen en sucrose 24%

Enteral refeeding

Uitvoering - werkwijze

118 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

  • Dag 1

    • Doorgankelijkheid testen met NaCl 0,9% (door

chirurg)

  • Let op reactie van de neonaat (pijn)

    • Registreer de temperatuur voor en na de toediening

Enteral refeeding

Uitvoering - werkwijze

118 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

  • Vanaf dag 2

    • Geef faeces terug via de fistel, eventueel

aangelengd met NaCl 0,9%

  • Volgens voorschrift van de arts


  • Intermittent: 5 – 20 min (op de hand of via

voedingspomp) of

Continu: wissel van spuit voorgeschreven door

arts


  • Registreer de temperatuur voor, onmiddellijk na en een uur na het teruggeven bij de allereerste toediening

Enteral refeeding

Uitvoering - werkwijze

118 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

  • Plaatsen katheter

    • Breng de zachte katheter of maagsonde (dikte aangepast aan de diameter van de fistel) in de slijmfistel

    • Maak de katheter z.n. glad met NaCl 0,9% of glijmiddel

    • Opvoeren kan vergemakkelijkt worden door tegelijkertijd zachtjes NaCl 0,9% op te spuiten via de katheter

    • Voer de katheter 4 tot 8 cm op of zoals de kinderchirurg voorschrijft

    • Bij weerstand overleggen met kinderchirurg

    • Het ballonnetje (indien aanwezig) van de katheter nooit opvullen

Enteral refeeding

Uitvoering - werkwijze

118 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

  • Dubbelloops stoma

    • Vang faeces op in opvangrecipiënt + trek op in spuit

    • Verwijder stomamateriaal of gebruik reeds geplaatste

sonde/katheter

  • Voer de stomazorg uit en plaats een refeedingsysteem in het stomazakje of knip een klein gaatje in het stomazakje, daar waar de sonde/katheter wordt ingebracht

    • Breng de katheter/sonde in

    • Fixeer de katheter in de opening van de stomazak met Steri- Strips™ en Tegaderm™ of gebruik het refeedingsysteem volgens de gebruiksaanwijzing

    • Bevestig de spuit + leiding (eventueel in voedingspomp) en

dien de voorgeschreven hoeveelheid toe

Enteral refeeding

118 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Uitvoering - werkwijze

118 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

  • Split – stoma

    • Vang faeces op in opvangrecipiënt + trek op in spuit

    • Verwijder stomamateriaal of gebruik reeds geplaatste

sonde/katheter (indien de fistel zich onder de stomaplaat bevindt)

  • Breng de katheter/sonde in de fistel

    • Bescherm de huid indien de katheter geruime tijd zal blijven zitten (Cavilon™)

    • Bevestig split-kompressen rondom de katheter  zorg dat deze

niet afknikt

  • Bevestig een afdekkend verband indien de katheter langdurig ter plaatse blijft

    • Bevestig de spuit + leiding (eventueel in voedingspomp) en dien

de voorgeschreven hoeveelheid toe

Enteral refeeding

Uitvoering - nazorg

118 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

  • Heb aandacht voor de reactie van de baby tijdens de toediening

  • Heb aandacht voor de temperatuur van de baby

  • Verwittig bij problemen of bezorgdheden arts/kinderchirurg

  • Verwijder bij intermittent toedienen van faeces de katheter na 2min of, indien de kinderchirurg voorschreef de katheter te laten zitten bij intermittent toedienen, spoel de katheter door met NaCl 0,9%

  • Ruim het materiaal op

  • Rapporteer!

Enteral refeeding

Enteral refeeding

Fistel naast de stoma-zone

Fistel in de stoma-zone

130 /

STOMAZORG BIJ NEONATEN

9. Ontslag naar huis

  • Sociale dienst contacteren

    • Stomamateriaal: waar en hoe bestellen

    • Thuisverpleegkundige nodig?

  • Stomaconsulente ZH verwittigen

  • Materiaal bestellen

    • Bij ziekenfonds of bandagist (niet bij apotheek)

    • Voorschrift noodzakelijk

  • Aanleren verzorging stoma + brochure meegeven

  • Rooming-in ouders

  • Verpleegkundig attest mantelzorgers

Ontslag naar huis

132 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

10. Financieel aspect

  • Terugbetaling van het incontinentiemateriaal (dotatie) = een toekenning van

tegemoetkoming voor een duur van 3 maanden

  • Hospitalisatieverzekering = kosten opsturen naar verzekering

  • Bijkomende kinderbijslag = naast basis kinderbijslag

    • Contact opnemen met kinderbijslagfonds  FODS sociale zekerheid  ouders vullen documenten in  FODS onderzoekt de aanvraag  arts van de overheid neemt beslissing  kinderbijslagfonds wordt op de hoogte gebracht

    • Aanvraag goedgekeurd: kinderbijslagfonds betaalt de ouders uit

    • Beslissing slechts geldig voor bepaalde periode (vb.: 6 maand)

134 / STOMAZORG BIJ NEONATEN

Financieel aspect

Zijn er nog vragen?

Universitair Ziekenhuis Gent

C. Heymanslaan 10 | B 9000 Gent T +32 (0)9 332 21 11

E info@uzgent.be


www.uzgent.be

Volg ons op

SARAH HEINDRYCX

Vroedkundig consulent werkgroep skin Intensieve zorg neonatologie