Wat is Gedrag?
Wat is Gedrag?
Introductie Waarneming en Gedrag
Boek 4B
PTA 1 in toetsweek 3:
Thema 1 Inleiding in de biologie
Thema 2 Voortplanting en seksualiteit
Thema 6 Waarneming en gedrag
Leerdoelen
Aan het einde van deze les kun je beschrijven wat gedrag is en hoe het wordt bestudeerd.
Wat is gedrag?
Wat is gedrag?
* Gedrag is alles wat een mens
of dier doet.
* Gedrag wordt veroorzaakt
door prikkels: bijvoorbeeld geuren, kleuren, emoties
* De reactie daarop heet een respons
Gedrag bestaat vaak uit een groot aantal handelingen.
Wat is gedrag?
het maken van alle bewegingen van een mens of een dier.
alles wat een dier of mens doet, dus ook zweten en huilen.
alles wat een dier doet om zijn baasje het naar zijn zin te maken.
een respons
Welke groep vertoont geen gedrag?
Mensen
Planten
Dieren
Een blauwe reiger staat op zijn lange poten aan de rand van een sloot naar het water te kijken. Plotseling gaat zijn kop in de richting van een rimpeling in het water. De kop komt weer uit het water, waarna de reiger een kikker opeet. Is het met zijn kop naar de rimpeling gaan en de kikker pakken een prikkel of respons?
prikkel
respons
Een blauwe reiger staat op zijn lange poten aan de rand van een sloot naar het water te kijken. Plotseling gaat zijn kop in de richting van een rimpeling in het water. De kop komt weer uit het water, waarna de reiger een kikker opeet. Is de rimpeling in het water een prikkel of respons?
prikkel
respons
Prikkel/respons
Sleep de stukjes tekst naar de juiste plek
respons
prikkel
Je ruikt een gaslucht
Je schrikt
Je loopt naar het gasfornuis
Je ziet dat de gasknop open staat
Je draait het gas uit
Mira is buiten aan het werk. Ze krijgt het warm en trekt haar jas uit. Is het uittrekken van haar jas een respons op een inwendige of op een uitwendige prikkel?
inwendige prikkel
uitwendige prikkel
Wat is gedrag?
* Gedrag bestaat vaak uit een aantal handelingen.
* Gedragsketen= serie handelingen is vaste volgorde.
--> zie je vaak terug bij paringsgedrag (balts).
--> dit is het gedrag dat voorafgaat aan de
voortplanting.
Gedragsketen
* Gedrag gaat vaak via een vaste volgorde
* De handelingen liggen vast in het DNA van het dier
* Voorbeeld: De balts van de stekelbaars.
Gedragsketen
De balts van de stekelbaars is een gedragsketen. Welke handelingen vertoond het mannetje achter elkaar?
Ethologie
* De wetenschap die het gedrag van dieren bestudeerd
* Veel waarnemen!
Dian Fossey leefde tussen de berggorilla's
Gedragsonderzoek
Ethogram
Protocol
Het Ethogram
Gedrag bestaat uit een reeks handelingen.
Bijvoorbeeld:
Een giraf loopt naar het water, zet zijn voorpoten schuin, buigt zijn nek naar het water en drinkt het water.
Deze handelingen kun je beschrijven.
De lijst met beschrijvingen heet een ethogram
Ethogram
* Beschrijving van het gedrag
* Je schrijft de handelingen op
* Objectieve beschrijving! Feiten vermelden en geen mening
* Het ethogram heb je nodig om een protocol te kunnen maken
Protocol
* Een beschrijving van het aantal handelingen van een dier in een bepaalde tijdperiode
* Hoe vaak komt een handeling
voor?
* Door een protocol kom je erachter
welke handeling het dier het meest
maakt.
* De resultaten verwerk je in een staafdiagram
Gedrag dat wordt veroorzaakt door een prikkel heet een
aangeboren gedrag
respons
aangeleerd gedrag
prikkel
Wat is ethologie?
Het bestuderen van gedrag
Het beïnvloeden van gedrag
Het gedrag van dieren veranderen
Het gedrag van mensen veranderen
Wat betekend objectief?
Je mening geven
Je houden aan de feiten
Een object bekijken
Objectieven gebruiken
Hoe beschrijf je 'kwispelen met de staart van een hond' objectief?
hij is blij
de hond beweegt de staart heen en weer
de hond vindt het leuk
hij is agressief
Gedragsketen
Protocol
Ethogram
Zelf aan de slag
- Maak in de groepje de examenvragen
Klaar?
Ga naar tinyurl.com/omgeving 5 en maak de opdrachten
Zie ook de studiewijzer
Leerdoel: Wat is gedrag en hoe wordt het bestudeerd
Schrijf 2 dingen op die je deze les geleerd hebt
Stel 1 vraag over iets dat je deze les nog niet zo goed hebt begrepen