Examen
Examen
Lesduur is: 50 minOnderdelen in deze les
Examen
Geschiedenis Havo 5
Thema rond 1800 - heden
Agenda:
- Opening: binnen = beginnen: Examenvraag
- Nakijken en feedback
- Tekst & Uitleg: Wetenschappelijke revolutie & Verlichting
- Afsluiting
Binnen = Beginnen: Examenvraag
Examenvraag
Wetenschappelijk denken: continuiteit of verandering?
Oudheid Middeleeuwen Renaissance/humanisme. Wet rev./verlichting
Wetenschappelijk denken/Griekse stadsstaat
Ontdekkingsreizen/Nieuwe wetenschappelijke belangstelling
Wetenschappelijke revolutie/Verlicht optimisme.
Ontwikkeling van Modern wetenschappelijk denken (in de vroegmoderne tijd)
Ontdekkingsreizen
Renaissance
Protestantisme
Handelskapitalisme & wereldeconomie
Slavernij & plantages
Industriele revolutie/ Sociale kwestie
Wetenschappelijke revolutie
Verlichting
Dem. Revoluties
modern Imperialisme
Politiek-maatschappelijke stromingen/democratisering/
Emancipatiebewegingen
1500
1600
1700
1800
1900
Wetenschappelijke Revolutie (KA 26, blz. 70)
Begrippen:
Empirisme, rationalisme, telescopen, microscopen en
uurwerken, ik denk dus ik besta (cogito ergo sum)
Personen:
Renée Descartes, Francis Bacon, Baruch de Spinoza, Christiaan Huygens, etc...
Gebeurtenissen/ontwikkelingen (jaartallen?)
- Grote opbloei van de natuurwetenschappen en de filosofie (eind 17e eeuw)
- Ontwikkeling van nieuwe instrumenten die deze waarneming konden bevorderen.
- Nieuwe inzichten vaak in strijd met de bijbel.
Verlichting (KA 27, blz. 70)
"Rationeel optimisme en 'verlicht denken' da werd toegepast op alle terreinen van
de samenleving: godsdienst, politiek, economie en sociale verhoudingen."
Begrippen:
Empirisme, rationalisme, volkssoevereiniteit, natuurrechten,
burgerrechten, ratio, verdraagzaamheid, tolerantie, rechtsstaten,
Personen:
Spinoza, Rousseau (gelijkheid van alle mensen), Montesquieu (scheiding der machten), Voltaire, Mary Wolestonecraft (vrouwenrechten), Diderot (encyclopedie), Kant (durf voor jezelf te denken),
Gebeurtenissen/ontwikkelingen (jaartallen?)
- toepassen van wetenschappelijke benadering (empirisme & rationalisme) op de samenleving, politiek, religie en economie
Examenvraag
Exit ticket
Schrijf op je Post-it:
- 1 belangrijkste overeenkomst tussen de de Wetenschappelijke Revolutie en de Verlichting.
- 1 belangrijk verschil tussen de wetenschappelijke revolutie en de Verlichting.
Geschiedenis Havo 5
Thema rond 1800 - heden
Agenda:
- Opening: binnen = beginnen: stellingen
- Nakijken en feedback
- Keuzemenu:
- Tekst & Uitleg: Reform Bill & Factory acts
- Afsluiting
Zijn de onderstaande uitspraken juist of onjuist
- werk zonder hulpmiddelen (syllabus of boek).
Zijn de onderstaande uitspraken juist of onjuist
- werk zonder hulpmiddelen (syllabus of boek).
Keuze menu:
Welke stellingen waren moeilijk?
2. Waardoor werd India in de 19e eeuw de belangrijkste kolonie binnen het Britse Rijk? (KA 25, 29, 31, 33, 34)
25: Wereldwijde handelscontacten, handelskapitalisme en het begin van een wereldeconomie:
29: Uitbouw van de Europese overheersing, met name in de vorm van plantagekoloniën en de daarbij verbonden trans-Atlantische slavenhandel (en de opkomst van het abolitionisme)
- Na onafhankelijkheid VS wordt India belangrijker voor de Britten.
- East India Company (begin 17e eeuw) dreef handel met Mogol-vorsten (handelskapitalisme)
- Uitbreiding macht EIC --> Verdrag van Allahabad (1765):
- Begin Britse Rijk in India (breidde steeds verder uit)
- Innen van belasting onder Indiase inwoners.
- Controle over het Britse Rijk/Beschermen van handel/afdwingen verbod slavernij:
- Royal Navy
- Brits-Indische leger: bestond uit Indiase soldaten onder leiding van Britse officieren.
- Geen tot weinig migratie vanuit GB naar India.
- Kleine groep Britten voeren het bestuur over miljoenen Indiërs met behulp van bestaande inheemse structuren
2. Waardoor werd India in de 19e eeuw de belangrijkste kolonie binnen het Britse Rijk? (KA 25, 29, 31, 33, 34)
31: De industriele revolutie die in de westerse wereld de basis legde voor de industriele samenleving:
33: De moderne vorm van imperialisme die verband hield met de industrialisatie:
34: De opkomst van emancipatiebewegingen:
- De Britten wezen de Indiase religieuze en sociale gebruiken af, maar werden als heersers wel geaccepteerd.
- The Great Mutiny (1857): opstand onder ontevreden Indiase soldaten tegen de Engelsen --> Met geweld neergeslagen door de Engelsen.
- Gevolg: India komt onder direct gezag van de Engelse regering (Koningin Victoria werd keizerin van India)
- Superioriteitsgevoel (White man's burden): invoeren Engelse taal, rechtssysteem en onderwijs. Het was de taak van de Engelsen om de wereld te beschaven.
- 1885: Indian National Congress opgericht: streven naar gelijke kansen binnen het Brits- Indisch bestuur (niet succesvol)
2. Waardoor werd India in de 19e eeuw de belangrijkste kolonie binnen het Britse Rijk? (KA 25, 29, 31, 33, 34)
31: De industriele revolutie die in de westerse wereld de basis legde voor de industriele samenleving:
- India gaf politiek en militair aanzien voor GB, maar vooral economisch belangrijk (modern Imperialisme - KA 33) :
- plantages voor de teelt van handelsgewassen (katoen, opium, etc...)
- afzetgebied voor Engelse industrieproducten (kleding, etc...) - concurrentie met de Indiase huisnijverheid.
- Spoorwegen, Stoomschepen en opening van Suezkanaal --> snellere verbinding met het moederland (grotere controle)
3. Welke rol speelden de koloniën in sociaal- economische ontwikkelingen in Groot- Brittannië (1750-1900)?
31 De industriële revolutie die in de westerse wereld de basis legde voor een industriële samenleving
32 Discussies over de 'sociale kwestie'
35 Voortschrijdende democratisering, met deelname van steeds meer mannen en vrouwen aan het politieke proces
36 De opkomst van politiek-maatschappelijke stromingen: liberalisme, nationalisme, socialisme, confessionalisme en feminisme;
- Nieuwe sociale klassen (arbeiders/proletariaat & kapitalisten).
- Slechte werk- en leefomstandigheden in snelgroeiende steden (sociale kwestie)
- Steeds meer protest hiertegen, maar aanvankelijk geen maatregelen van de overheid
- 1833: de Factory Acts: excessen (kinderarbeid en uitbuiting) van industrialisatie voorkomen.
- Robert Owen en vakbonden komen (succesvol) op voor de rechten van arbeiders
3. Welke rol speelden de koloniën in sociaal- economische ontwikkelingen in Groot- Brittannië (1750-1900)?
31 De industriële revolutie die in de westerse wereld de basis legde voor een industriële samenleving
33 De moderne vorm van imperialisme die verband hield met de industrialisatie
35 Voortschrijdende democratisering, met deelname van steeds meer mannen en vrouwen aan het politieke proces
36 De opkomst van politiek-maatschappelijke stromingen: liberalisme, nationalisme, socialisme, confessionalisme en feminisme;
- Winstgevende projecten in de koloniën.
- Londen werd het financiële hart van de wereld.
- 1851: De eerste wereldtentoonstelling (Londen): Groot-Brittannië werkplaats van de wereld.
- Na 1870 steeds meer groeiende concurrentie van de Verenigde Staten en Duitsland.
- rond 1900: Uitbreiding van wereldrijk: op zoek naar nieuwe markten. Groot-Brittannië over een kwart van de wereldbevolking.
3. Welke rol speelden de koloniën in sociaal- economische ontwikkelingen in Groot- Brittannië (1750-1900)?
31 De industriële revolutie die in de westerse wereld de basis legde voor een industriële samenleving
- Economische voorsprong
Groot-Brittannië in de 18e en 19e eeuw
(industriële revolutie, Spinning Jenny en stoommachine - 18e eeuw)
- Door verbeteringen in de landbouw (4-slagsstelsel)
- ziektebestrijding
- Bevolkingsgroei
- vraag naar goederen en het aanbod van goedkope arbeid neemt toe.
3. Welke rol speelden de koloniën in sociaal- economische ontwikkelingen in Groot- Brittannië (1750-1900)?
31 De industriële revolutie die in de westerse wereld de basis legde voor een industriële samenleving
33 De moderne vorm van imperialisme die verband hield met de industrialisatie 35 Voortschrijdende democratisering, met deelname van steeds meer mannen en vrouwen aan het politieke proces
- Ondernemers investeerden winsten uit de koloniën in industrie en transport in Groot-Brittannië (kapitalisme).
- vaarwegen en spoorwegen
- Grondstoffen (katoen) uit de koloniën in het Caribische gebied, VS en India.
- India in de loop van de 19e eeuw een steeds belangrijkere afzetmarkt voor de katoenindustrie.
- De Britse markt werd internationaal en mondiaal.
3. Welke rol speelden de koloniën in sociaal- economische ontwikkelingen in Groot- Brittannië (1750-1900)?
31 De industriële revolutie die in de westerse wereld de basis legde voor een industriële samenleving
33 De moderne vorm van imperialisme die verband hield met de industrialisatie
35 Voortschrijdende democratisering, met deelname van steeds meer mannen en vrouwen aan het politieke proces
36 De opkomst van politiek-maatschappelijke stromingen: liberalisme, nationalisme, socialisme, confessionalisme en feminisme;
- Handelskapitalisme wordt industrieel kapitalisme. (streven naar zoveel mogelijk kapitaal/vermogen en winst dmv handel vs. industrie)
- liberale markteconomie met vrijhandel en een kleine rol voor de overheid, ook binnen het Britse wereldrijk. (economisch liberalisme)
- vrijhandel afdwingen met geweld (royal navy) in, ook in gebieden die niet direct gekoloniseerd waren (Vb: Opiumoorlogen in China.
- Reform Bill (1832): (Industriele) ondernemers kregen meer politieke invloed in Engeland.
1. Waardoor veranderden de maatschappelijke verhoudingen in Nederland van 1948 tot 1978?
Hoe zag Nederland eruit, net na de Tweede Wereldoorlog?
- Verzuilde verhoudingen na WOII aanvankelijk hersteld.
- Snelle wederopbouw met steun van Marshallhulp uit de VS.
- Nederland voert geen neutraliteitspolitiek meer (in tegenstelling tot periode voor WOII).
(Koude Oorlog, Europese samenwerking).
Kenmerkende aspecten:
45 De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog
47 De eenwording van Europa
48 De toenemende westerse welvaart die vanaf de jaren zestig van de twintigste eeuw aanleiding gaf tot ingrijpende sociaal-culturele veranderingsprocessen
1. Waardoor veranderden de maatschappelijke verhoudingen in Nederland van 1948 tot 1978?
Sociale en economische ontwikkelingen in het naoorlogse Nederland:
- Babyboom na WOII. Bevolkingsgroei zet nog decennia lang voort.
- Economische groei en industrialisatie in jaren ’50 en ’60.
- Geleide loonpolitiek : stimuleert export en werkgelegenheid.
- Groei door (economisch) herstel Duitsland en aardgasvondst Groningen.
Kenmerkende aspecten:
47 De eenwording van Europa
48 De toenemende westerse welvaart die vanaf de jaren zestig van de twintigste eeuw aanleiding gaf tot ingrijpende sociaal-culturele veranderingsprocessen
1. Waardoor veranderden de maatschappelijke verhoudingen in Nederland van 1948 tot 1978?
Wat gebeurt er vanaf de jaren 60?
- Ontstaan van het ideaal van de maakbare samenleving en economische gelijkheid.
- Uitbouw van verzorgingsstaat -> AOW ingevoerd in 1957 en sociale wetgeving uitgebreid.
- Sterke loonstijgingen vanaf begin jaren ’60.
- Ontstaan van consumptiemaatschappij ; Apparaten in huis; vakanties voor meer mensen mogelijk.
- Verstedelijking en mobiliteit (bijvoorbeeld autobezit) nemen toe.
Kenmerkende aspecten:
48 De toenemende westerse welvaart die vanaf de jaren zestig van de twintigste eeuw aanleiding gaf tot ingrijpende sociaal-culturele veranderingsprocessen
1. Waardoor veranderden de maatschappelijke verhoudingen in Nederland van 1948 tot 1978?
Ontzuiling en ontkerkelijking (secularisatie) van politiek en samenleving.
- Opkomst nieuwe partijen en omroepen (o.a. D’66, Veronica).
- Opkomst jongerencultuur door meer vrije tijd en onderwijs.
- Jongerenbewegingen vanaf eind jaren ’50 (nozems).
- Provo’s en hippies verzetten zich tegen consumptiemaatschappij.
- Jongeren bekritiseren gezag en vragen inspraak (studentenprotest 1968)
Kenmerkende aspecten:
48 De toenemende westerse welvaart die vanaf de jaren zestig van de twintigste eeuw aanleiding gaf tot ingrijpende sociaal-culturele veranderingsprocessen
1. Waardoor veranderden de maatschappelijke verhoudingen in Nederland van 1948 tot 1978?
De positie van vrouwen verandert.
- Handelingsonbekwaamheid getrouwde vrouwen opgeheven (1956).
- Feministische bewegingen eisen gelijke rechten.
- Pil, echtscheidingswetgeving en onderwijs meisjes → snelle veranderingen.
Kenmerkende aspecten:
48 De toenemende westerse welvaart die vanaf de jaren zestig van de twintigste eeuw aanleiding gaf tot ingrijpende sociaal-culturele veranderingsprocessen
49 De ontwikkeling van pluriforme en multiculturele samenlevingen