Markt en overheid 4

Markt en overheid

1 / 26
volgende
Slide 1: Slide
newEditorEconomieMiddelbare schoolhavoLeerjaar 4

In deze les zitten 26 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Markt en overheid

Lesdoelen - les 9

  • Uitleggen waarom de overheid een maximumprijs vaststelt.

  • Uitleggen dat bij een maximumprijs een vraagoverschot ontstaat en het vraagoverschot grafisch aangeven.

  • Uitleggen waarom de overheid een minimumprijs vaststelt.

  • Uitleggen dat bij een minimumprijs een aanbodoverschot ontstaat en het aanbodoverschot grafisch aangeven.

  • Verklaren dat het mechanisme van vraag en aanbod kan leiden tot inefficiënte uitkomsten.

  • Beschrijven dat de overheid kan ingrijpen m.b.v. prijsregulering en dit ingrijpen grafisch onderbouwen.

H4 De markt levert niet altijd de juiste prijs

Waarom bemoeit de overheid zich soms met de prijs op een markt?

Kernwoorden:

- ingrijpen in de markt

- minimumprijs

- maximumprijs

- belastingheffing

Ingrijpen in de markt

  • Regulering van (vooral) de monopoliemarkt. Dit is vooral nodig bij natuurlijke monopolies. 

  • Mededingingswet. Kartelvorming en prijsafspraken zijn per wet verboden. 

  • Minimumprijzen ter bescherming van producenten. 

  • Maximumprijzen ter bescherming van consumenten. 

Minimumprijs

  • De EU heeft voor een aantal landbouwproducten een minimum- of garantieprijs ingesteld. 

  • De EU garandeert een bepaalde minimumprijs voor producten. 

  • Melk

Een minimumprijs ligt 
..............................

de evenwichtsprijs.


Bij een minimumprijs is het 
aanbod groter
dan de vraag, 
zodat er een 

.........................overschot 

ontstaat.  
Dit wordt vaak opgekocht door de overheid.


Een minimumprijs ligt 

boven de evenwichtsprijs.


Bij een minimumprijs is het 

aanbod groter
dan de vraag, 

zodat er een aanbodoverschot 

ontstaat.  


Dit wordt vaak opgekocht door de overheid.


Voorbeeld

Op een markt met volkomen concurrentie geldt het volgende marktmodel:

qv = -p + 500

qa = 2p - 250

Er wordt een prijs van 300 ingesteld.

Er ontstaat een aanbodoverschot:

qa = .............................

......................................

qv = .............................

......................................

De overheid koopt het 

overschot op. Dit kost:

............................................

............................................



Er wordt een prijs van 300 ingesteld.

Er ontstaat een aanbodoverschot:

qa = 2 x 300 – 250 = 350

qv = - 330 + 500 = 200


De overheid koopt het 

overschot op.

Dit kost:

150 x 300 = € 45.000



Maximumprijs

Bij een maximumprijs ligt de prijs ..................................... de evenwichtsprijs en ontstaat er een .......................................

.................................. .

Maximumprijs

Bij een maximumprijs ligt de prijs onder de evenwichtsprijs en ontstaat er een vraagoverschot / aanbodtekort.

Voorbeeld

Stel dat de markt voor brood als volgt kan worden weergegeven:

qa = 80p - 40

qv = -40p + 200

(q in duizenden broden 

en p in euro’s per brood)


Stel dat de overheid de evenwichtsprijs te hoog vindt. 

Ze stelt daarom een maximumprijs van € 1,50 in. 

Het aanbodtekort:

qv = ...................................

...........................................

qa = ...................................

...........................................

qa - qv = ............................

...........................................


Stel dat de overheid de evenwichtsprijs te hoog vindt. 


Ze stelt daarom een maximumprijs van € 1,50 in. 


Het aanbodtekort kun je 

als volgt berekenen:

qv = -40 x 1,50 + 200 = 140

qa = 80 x 1,5 – 40 = 80

140 – 80 = 60 (x 1.000)

60.000 is het aanbodtekort 


Belastingheffing

  • De overheid grijpt ook in door belasting te heffen. 

  • Door een belastingheffing op een product (bijvoorbeeld bij externe effecten), schuift de aanbodlijn ....................... . 

  • Bij elke aangeboden hoeveelheid, wil de aanbieder de oorspronkelijke prijs + de heffing.

Belastingheffing

De overheid grijpt ook in door belasting te heffen. 
Door een belastingheffing op een product (bijvoorbeeld bij externe effecten), schuift de aanbodlijn omhoog. 
Bij elke aangeboden hoeveelheid, wil de aanbieder de oorspronkelijke prijs + de heffing.

Evenwicht voor heffing

Vraaglijn:
qv = −2p + 12



Aanbodlijn:
qa = 2p − 4

Vraaglijn
2p = 12 − q
p = −0,5q + 6


Aanbodlijn
q + 4 = 2p
p = 0,5q + 2


Evenwicht voor heffing

Stel vraag gelijk aan aanbod:

−2p + 12 = 2p − 4

16 = 4p

p = 4


Invullen in de vraaglijn:

q = −2 × 4 + 12 = 4

Dus het oorspronkelijke evenwicht is:


p = €4
q = 4 producten





t = €2 per product

Bij een heffing op producenten verschuift de aanbodlijn omhoog met het bedrag van de heffing.


De oude aanbodlijn was:

p = 0,5q + 2

Na de heffing wordt dat:

p = 0,5q + 2 + 2 <-- t

Dus:

p = 0,5q + 4

Dus de nieuwe aanbodfunctie wordt:

qa met heffing = 2p − 8




Nieuw evenwicht

qv = −2p + 12

Aanbodlijn met heffing:

qa = 2p − 8

Stel gelijk:

−2p + 12 = 2p − 8

20 = 4p

p = 5

Invullen:

q = −2 × 5 + 12 = 2


Dus na de heffing:

Consumentenprijs = €5
Nieuwe hoeveelheid = 2 producten

De producent krijgt niet €5, want hij moet €2 heffing afdragen.

Producentenprijs = €5 − €2 = €3


Oude evenwichtsprijs:

€4

Nieuwe consumentenprijs:

€5

De consument betaalt dus:

€5 − €4 = €1 meer

De heffing is €2, dus de consument betaalt:

€1 / €2 × 100%=50% vd heffing

De producent kreeg eerst €4 en ontvangt nu €3.

De producent draagt dus ook:

€4 − €3 = €1

Dat is ook:

€1 / €2 × 100% = 50% van de heffing

Dus:

Consument draagt 50% van de heffing
Producent draagt 50% van de heffing

Samen maken opdracht 4.5

  • Nakijken aan het einde van de les

  • Wil je iets ander doen?

    • Goed, geef het even aan! :)