begrippen leesvaardigheid.pptx

Leesvaardigheid
begrippen

havo 4

2024-2025

1 / 37
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 37 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Leesvaardigheid
begrippen

havo 4

2024-2025

Tekstdoelen
(p. 18 e.v.)

  • informeren

  • uiteenzetten

  • beschouwen

  • overtuigen

  • activeren

  • amuseren

Tekstsoorten
(p. 22 e.v.)

  • uiteenzetting

  • beschouwing

  • betoog


Vaste tekststructuren en vaste vragen
(p. 82)

Vaste tekststructuren:

  • Voordelen-nadelenstructuur

  • Stelling-argumentstructuur

  • Indelingsstructuur

  • Verklaringsstructuur

  • Probleem-oplossingstructuur

  • Tijdsstructuur

  • Onderzoeksstructuur

  • Vraag-antwoordstructuur


Voor de vaste vragen: zie p. 82/83


Uiteenzetting
(p. 22 )

  • informatieve tekst waarin je iets uitlegt, beschrijft, verklaart of meedeelt.

  • objectief

  • passende tekststructuren:

    • indelingsstructuur

    • verklaringsstructuur

    • tijdsstructuur


Betoog
(p. 25)

  • overtuigende tekst (standpunt met argumenten)

  • Je wilt dat anderen dat standpunt overnemen.

  • subjectief

  • passende tekststructuren:

    • voordelen-nadelenstructuur

    • stelling-argumentstructuur


Beschouwing
(p. 27)

  • Tekst waarin je interpretaties, verklaringen en meningen beschrijft, zodat je lezer of luisteraar zich een mening kan vormen.

  • Je kunt argumenten voor en tegen een standpunt behandelen, maar je blijft grotendeels objectief.

  • passende tekststructuren:

    • probleem-oplossingstructuur

    • vraag-antwoordstructuur

    • verklaringsstructuur

    • voor- en nadelenstructuur


Onderwerp en hoofdgedachte
(p. 81)

  • onderwerp

    • kort en bondig formuleren in één woord of woordgroep, voorbeelden:

      • obesitas

      • gevolgen van de voedselcrisis

  • Deelonderwerpen

    • kort en bondig formuleren in één woord of woordgroep

    • kan gaan om een:

      • alinea

      • tekstgedeelte (reeks samenhangende alinea’s)


  • hoofdgedachte

    • geeft antwoord op de vraag wat het belangrijkste is wat er over het onderwerp wordt gezegd.

    • Geformuleerd als zin

    • Geen vraagzin!

Signaalwoorden/-zinnen en tekstverbanden
(p. 86 e.v.)

  • synoniem van signaalwoord = verbindingswoord

  • zorgen ervoor dat je de gedachtegang van de schrijver of spreker goed kunt volgen

  • maken het verband duidelijk tussen:

    • zinnen

    • alinea’s

    • tekstgedeelten


  • signaalzinnen: geven inzicht in de structuur van een tekst


Hoofdgedachte, onderwerp en deelonderwerpen
(p. 51

  • Onderwerp: formuleer je kort en bondig, in één woord of een woordgroep.

    • Let op: een onderwerp formuleer je NIET als zin!

  • Deelonderwerp: onderwerp van een groep samenhangende alinea’s

  • Hoofdgedachte geeft antwoord op de vraag: wat is het belangrijkste dat er over het onderwerp wordt gezegd?

    • Je formuleert de hoofdgedachte in één zin.

Titel en tussenkopjes
(p. 74)






  • titel: vertelt je iets over het onderwerp van de tekst.

    • ondertitel/chapeau: Hiermee geef je aanvullende informatie op de titel

  • tussenkopjes: zeggen iets over de deelonderwerpen.

    • Maximaal drie woorden


  • Goed(e) titel / tussenkopje heeft twee functies:

    • aandacht trekken

    • verwijzen naar het onderwerp van de tekst





Alinea’s en kernzinnen
(p. 75)

  • Alinea’s zijn de belangrijkste bouwstenen van een tekst.


  • De zin met de belangrijkste informatie van een alinea heet de kernzin.

    • Vooorkeursplek: 1e, 2e of laatste zin van de alinea(groep)



  • In langere teksten beginnen alinea’s vaak met een overgangszin, die twee alinea’s aan elkaar verbindt.


Inleiding
(p. 77)

  • belangrijkste functies:

    • belangstelling wekken

      • grappige anekdote

      • een of meer voorbeelden

      • opmerkelijke stelling

      • een of meer vragen

      • historische verwijzing

      • citaat


  • onderwerp introduceren

    • aanleiding tot het schrijven


  • opbouw aankondigen


Slot
(p. 80)

manieren om een tekst af te sluiten:

  • samenvatting

  • conclusie

  • afwezging

  • aanbeveling

  • oproep

  • toekomstverwachting



Standpunt, argumenten en argumentatie
(p. 124)

  • standpunt: uitspraak waarmee je als schrijver of spreker je mening geeft over een onderwerp.

  • argument: hiermee maak je je standpunt aanvaardbaar: je overtuigt de lezer of luisteraar

  • tegenargument: argument van de tegenpartij dat ingaat tegen het/jouw standpunt

  • weerlegging / ontkrachting: argument waarmee het argument van de tegenpartij van tafel geveegd wordt

  • argumentatie: standpunt én het geheel van argumenten dat het standpunt ondersteunt of ontkracht


Feiten en meningen
(p. 84 / 125)

Feit / feitelijk argument:

  • is alles wat controleerbaar is.

  • Je kunt er niet van mening over verschillen.

  • objectief

Mening / waarderend argument:

  • Wat een persoon ergens van vindt.

  • Er kan over gediscussieerd worden.

  • subjectief

Soorten argumentatie en argumentatie-schema’s
(p. 126

Er zijn verschillende soorten argumenten waarmee je een standpunt kunt ondersteunen. Je kiest die argumenten waarmee je een mening effectief kunt onderbouwen of weerleggen.

Een argumentatieschema geeft de aard aan van het verband tussen een standpunt en een argument.

Aanvaardbaar-heid van argumentatie
(p. 129)

Om te bepalen of een argumentatie klopt, kijk je kritisch naar elk gegeven argument en de onderlinge samenhang van alle argumenten. Ook bepaal je of er voldoende argumenten naar voren zijn gebracht om het standpunt aanvaardbaar te maken.



Argumentatie-structuur
(p. 130)

Een argumentatiestructuur is een schema waarin je duidelijk maakt op welke manier argumenten met elkaar en met het standpunt samenhangen. Inzicht in de argumentatiestructuur van een tekst geeft je houvast bij het analyseren daarvan en helpt als je zelf argumenteert.


Argumentatie-structuur
(p. 130)

Een argumentatie kent twee basisstructuren:

  • enkelvoudige argumentatie:

    • één standpunt en één argument

  • meervoudige argumentatie:

    • één standpunt en meerdere argumenten


Die kun je onderverdelen in:

  • onderschikkende argumentatie

  • nevenschikkende argumentatie

    • afhankelijk

    • onafhankelijk



Functie-woorden
(p. 84)

Een zin, alinea of een reeks samenhangende alinea’s heeft binnen een tekstgedeelte of binnen de tekst een bepaalde functie.

Als je de verschillende functies van tekstgedeeltes herkent, begrijp je hoe een tekst is opgebouwd.