Startopdracht
Zeeolifanten (zie afbeelding 1) zijn experts in duiken; ze kunnen langer dan twee uur onder water blijven zonder adem te halen. Als een zeeolifant onder water op jacht gaat,
treedt de ‘duikreflex’ op: een sterke daling van de hartslagfrequentie en een vaatvernauwing, waardoor de bloedtoevoer naar perifere organen vermindert.
Welk functioneel deel van het zenuwstelsel van een zeezoogdier is voornamelijk actief bij de duikreflex? Hoe blijkt dat uit de tekst? Animaal/Autonoom, Orthosympathisch/Parasympathisch
BINAS
Bij een kniepeesreflex verlopen impulsen via een aantal van de volgende delen:
1 grijze stof van het ruggenmerg,
2 kniepees,
3 motorisch axon,
4 motorisch eindplaatje,
5 cellichaam van sensorische zenuwcel,
6 dendriet van sensorische zenuwcel,
7 spierspoeltje,
8 axon van sensorische zenuwcel.
1p 34 ■ Plaats de delen waarin de impulsen bij deze reflex verlopen, in de juiste volgorde. Gebruik
voor je antwoord de cijfers die bij de delen staan.
Startopdracht
Zeeolifanten (zie afbeelding 1) zijn experts in duiken; ze kunnen langer dan twee uur onder water blijven zonder adem te halen. Als een zeeolifant onder water op jacht gaat,
treedt de ‘duikreflex’ op: een sterke daling van de hartslagfrequentie en een vaatvernauwing, waardoor de bloedtoevoer naar perifere organen vermindert.
Welk functioneel deel van het zenuwstelsel van een zeezoogdier is voornamelijk actief bij de duikreflex? Hoe blijkt dat uit de tekst? Animaal/Autonoom, Orthosympathisch/Parasympathisch
BINAS
Bij een kniepeesreflex verlopen impulsen via een aantal van de volgende delen:
1 grijze stof van het ruggenmerg,
2 kniepees,
3 motorisch axon,
4 motorisch eindplaatje,
5 cellichaam van sensorische zenuwcel,
6 dendriet van sensorische zenuwcel,
7 spierspoeltje,
8 axon van sensorische zenuwcel.
1p 34 ■ Plaats de delen waarin de impulsen bij deze reflex verlopen, in de juiste volgorde. Gebruik
voor je antwoord de cijfers die bij de delen staan.
Dit is een motorische zenuwcel; impulsen lopen van 4 naar 5
Dit is een motorische zenuwcel; impulsen lopen van 5 naar 4
Dit is een sensorische zenuwcel; impulsen lopen van 4 naar 5
Dit is een sensorische zenuwcel; impulsen lopen van 5 naar 4
Geef antwoord op deze vraag in de volgende slide
neuronen
onderscheiden op:
ligging
vorm
impulsrichting
functie
Doel
Je kent de functies van de verschillende gliacellen en kunt in een context beredeneren welk van deze cellen een bepaal verschijnsel veroorzaakt/verhindert. (18.1)
micro-gliacel
astrocyt
neuron
oligodendrocyt
Gliacellen = ondersteunende cellen
90% van het CZ (centraal zenuwstelsel)
Astrocyten
astrocyten: (bloed-hersen-barriere)
Oligodendrocyten
Klein, komen verspreid in het CZS voor.
Vormen de myelineschede rond
uitlopers in de hersenen en het
ruggenmerg.
3 Microgliacellen (14.2)
Spelen een rol bij de afweer tegen ziekteverwekkers.
Opdracht
De bloed-hersenbarrière (BHB) vormt een grote uitdaging bij het ontwikkelen en toedienen van medicijnen voor aandoeningen in de hersenen. Voor medicijnontwerp betekent dit dat stoffen klein, vetoplosbaar of speciaal “herkenbaar” moeten zijn om de barrière te passeren.
Daarom zoeken onderzoekers naar slimme oplossingen, zoals het koppelen van medicijnen aan transporteiwitten, het gebruik van nanodeeltjes, of het tijdelijk openen van de barrière.
Verklaar op moleculair niveau waardoor juist vetoplosbare medicijnen de BBB wél kunnen passeren.(1p)
Je stapt onder de douche. Je voelt dat het water nog heel koud is en springt gelijk weer uit de douche. Benoem de stappen die plaatsvinden in je lichaam vanaf het moment dat je het water voelt tot aan het moment dat je wegspringt. Gebruik de termen prikkel, receptor, impuls, sensorische zenuwcel en motorische zenuwcel
Doel
Je kunt in een gegeven situatie beredeneren welke hersendelen actief / disfunctioneel zijn.
18.3
Hoe zitten je hersenen in elkaar?
Hersenen bestaan uit drie delen:
- grote hersenen
- kleine hersenen
- hersenstam
functies van het centraal zenuwstelsel.
- grote hersenen: bewustzijn, besluitvorming, zintuiglijke waarneming en bewuste beweging
- kleine hersenen: coördinatie van bewegingen
- hersenstam: reflexen in hoofd- en halsgebied, autonome functies (handhaven homeostase)
- ruggenmerg: verbinding van organen met hersenen en een rol bij reflexen van romp en ledematen
Doel
Je kunt in een gegeven situatie beredeneren welke hersendelen actief / disfunctioneel zijn.
Wat herstelt en wanneer?
Na het stoppen met drinken verbetert het cognitief functioneren vaak. In de eerste dagen na het stoppen zijn prestaties vaak nog slecht vanwege ontwenningsverschijnselen. Daarna verbetert vooral het taalgebruik snel. Vaardigheden zoals plannen, visueel denken en nieuwe informatie verwerken kunnen maanden of zelfs jaren duren om te herstellen, vooral bij oudere mensen. Bij jongere alcoholisten gaat het herstel meestal sneller en vollediger.
Goldman, Alcohol Health Res World. 1995;19(2):148–154.
Zonder overleg
Noteer letter in je schrift én
Verklaar je antwoord
Ik vraag zo (random) naar verklaringen
Doel
Je kunt in je binas aanwijzen hoe en waar lichaam bewegingen en waarnemingen coördineert, verwerkt en opslaat
DOEL (18.3)
Je kunt uitleggen hoe reflexen door de hersenen onderdrukt kunnen worden, hiervoor:
ken je de werking en bouw van sensorisch en motorische neuronen
ken je de bouw van het ruggemerg
weet je hoe een reflex normaal gesproken werkt
hoe summatie van inhiberende en exciterende neuronen werkt
Je kunt uitleggen welke rol de hersenstam speelt bij de instandhouding van homeostase.
Anatomie grote hersenen
Twee helften
Verbonden met de hersenbalk
Schors en merg
Anatomie grote hersenen
Ontvangt informatie van de linkerkant van het lichaam. Stuurt de spieren/ klieren van de linkerkant aan.
Ontvangt informatie van de rechterkant van het lichaam. Stuurt de spieren/ klieren van de rechterkant aan.
L R
Anatomie
Grijze stof: cellichamen en synapsen
Witte stof: dendrieten en axonen met myeline richting/vanaf het ruggenmerg of andere hersendelen
Opdracht:
Synapsen (verbindingen) tussen cellen maken een complex netwerk van verbindingen, dat hogere hersenfuncties mogelijk maakt. Beredener hoe de plooiing van de hersenen bij kan dragen aan een groter denkvermogen.
Doel
Je kunt met behulp van je BINAS aanwijzen waar specifieke functies van de hersenen gelocaliseerd zijn.
Grote hersenen (88C3)
Primair/Secundair
primair: waarneming en beweging nu
secundair: sensorisch of motorisch geheugen.
Homunculus
De lichaamsverhoudingen als ze hetzelfde zouden zijn als in je hersenen
Je schopt tegen een muur aan. Waar ontstaan de impulsen voor de samentrekking van je dijbeenspieren?
Primair sensorisch centrum
Secundair sensorisch centrum
Primair motorisch centrum
Secundair sensorisch centrum
Welk gebied in je grote hersenen is verantwoordelijk voor de spraak?
Huiswerk
18.1 oefenvragen 1t/m6
> 6,5 laatste toets? Je mág 1,2,3 overslaan)
18.3
oefenvragen én toetsvragen
> 6,5 laatste toets? Je mag oefenvragen 1,2,3a,4 en 7 overslaan
Details kleine hersenen en hersenstam in volgende dia's
Kleine hersenen
Ook wel cerebellum genoemd
Zorgt voor coördinatie van spierbewegingen en dus voor je evenwicht
Erg gevoelig voor alcohol
Hersenstam
Verbinding tussen grote hersenen, kleine hersenen en ruggenmerg
Hierin liggen centra voor alle autonome lichaamsfuncties
Hierin liggen centra die te maken hebben met instinct en emoties
Hersenstam
middenhersenen (1)
emotieregulatie
pons (3)
schakel grote/klein hersen
verlengde merg (2)
adem/hart/temp
reflexen
Hersenstam
middenhersenen (1)
pons (3)
verlengde merg (2)
adem/hart/temp
reflexen
Wat is het belangrijkste/interessantste dat je hebt geleerd over reflexen? Nog vragen onbeantwoord?