Les 2 Hersengebieden en hulpcellen

Startopdracht


Zeeolifanten (zie afbeelding 1) zijn experts in duiken; ze kunnen langer dan twee uur onder water blijven zonder adem te halen. Als een zeeolifant onder water op jacht gaat,

treedt de ‘duikreflex’ op: een sterke daling van de hartslagfrequentie en een vaatvernauwing, waardoor de bloedtoevoer naar perifere organen vermindert.



Welk functioneel deel van het zenuwstelsel van een zeezoogdier is voornamelijk actief bij de duikreflex? Hoe blijkt dat uit de tekst? Animaal/Autonoom, Orthosympathisch/Parasympathisch


BINAS

Bij een kniepeesreflex verlopen impulsen via een aantal van de volgende delen:

1 grijze stof van het ruggenmerg, 

2 kniepees,

3 motorisch axon, 

4 motorisch eindplaatje, 

5 cellichaam van sensorische zenuwcel,

6 dendriet van sensorische zenuwcel,

7 spierspoeltje,

8 axon van sensorische zenuwcel.


1p 34 ■ Plaats de delen waarin de impulsen bij deze reflex verlopen, in de juiste volgorde. Gebruik

voor je antwoord de cijfers die bij de delen staan.

1 / 35
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBiologieMiddelbare schoolvwoLeerjaar 5

In deze les zitten 35 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Startopdracht


Zeeolifanten (zie afbeelding 1) zijn experts in duiken; ze kunnen langer dan twee uur onder water blijven zonder adem te halen. Als een zeeolifant onder water op jacht gaat,

treedt de ‘duikreflex’ op: een sterke daling van de hartslagfrequentie en een vaatvernauwing, waardoor de bloedtoevoer naar perifere organen vermindert.



Welk functioneel deel van het zenuwstelsel van een zeezoogdier is voornamelijk actief bij de duikreflex? Hoe blijkt dat uit de tekst? Animaal/Autonoom, Orthosympathisch/Parasympathisch


BINAS

Bij een kniepeesreflex verlopen impulsen via een aantal van de volgende delen:

1 grijze stof van het ruggenmerg, 

2 kniepees,

3 motorisch axon, 

4 motorisch eindplaatje, 

5 cellichaam van sensorische zenuwcel,

6 dendriet van sensorische zenuwcel,

7 spierspoeltje,

8 axon van sensorische zenuwcel.


1p 34 ■ Plaats de delen waarin de impulsen bij deze reflex verlopen, in de juiste volgorde. Gebruik

voor je antwoord de cijfers die bij de delen staan.

A

Dit is een motorische zenuwcel; impulsen lopen van 4 naar 5

B

Dit is een motorische zenuwcel; impulsen lopen van 5 naar 4

C

Dit is een sensorische zenuwcel; impulsen lopen van 4 naar 5

D

Dit is een sensorische zenuwcel; impulsen lopen van 5 naar 4

Geef antwoord op deze vraag in de volgende slide

neuronen

onderscheiden  op:

ligging

vorm

impulsrichting

functie



Doel

Je kent de functies van de verschillende gliacellen en kunt in een context beredeneren welk van deze cellen een bepaal verschijnsel veroorzaakt/verhindert. (18.1)

micro-gliacel

astrocyt

neuron

oligodendrocyt

Gliacellen = ondersteunende cellen

90% van het CZ (centraal zenuwstelsel)

Astrocyten




astrocyten: (bloed-hersen-barriere)


Oligodendrocyten

Klein, komen verspreid in het CZS voor.

Vormen de myelineschede rond

uitlopers in de hersenen en het

ruggenmerg.



3 Microgliacellen (14.2)

  • Spelen een rol bij de afweer tegen ziekteverwekkers.




Opdracht

De bloed-hersenbarrière (BHB) vormt een grote uitdaging bij het ontwikkelen en toedienen van medicijnen voor aandoeningen in de hersenen. Voor medicijnontwerp betekent dit dat stoffen klein, vetoplosbaar of speciaal “herkenbaar” moeten zijn om de barrière te passeren. 

Daarom zoeken onderzoekers naar slimme oplossingen, zoals het koppelen van medicijnen aan transporteiwitten, het gebruik van nanodeeltjes, of het tijdelijk openen van de barrière.   


Verklaar op moleculair niveau waardoor juist vetoplosbare medicijnen de BBB wél kunnen passeren.(1p)

Je stapt onder de douche. Je voelt dat het water nog heel koud is en springt gelijk weer uit de douche. Benoem de stappen die plaatsvinden in je lichaam vanaf het moment dat je het water voelt tot aan het moment dat je wegspringt. Gebruik de termen prikkel, receptor, impuls, sensorische zenuwcel en motorische zenuwcel

Doel

Je kunt in een gegeven situatie beredeneren welke hersendelen actief / disfunctioneel zijn.


18.3

Hoe zitten je hersenen in elkaar?

Hersenen bestaan uit drie delen:



- grote hersenen

- kleine hersenen

- hersenstam





functies van  het centraal zenuwstelsel. 


- grote hersenen: bewustzijn, besluitvorming, zintuiglijke waarneming en bewuste beweging

- kleine hersenen: coördinatie van bewegingen

- hersenstam:  reflexen in hoofd- en halsgebied, autonome functies (handhaven homeostase)

- ruggenmerg: verbinding van organen met hersenen en een rol bij reflexen van romp en ledematen

Doel

Je kunt in een gegeven situatie beredeneren welke hersendelen actief / disfunctioneel zijn.

Wat herstelt en wanneer?

Na het stoppen met drinken verbetert het cognitief functioneren vaak. In de eerste dagen na het stoppen zijn prestaties vaak nog slecht vanwege ontwenningsverschijnselen. Daarna verbetert vooral het taalgebruik snel. Vaardigheden zoals plannen, visueel denken en nieuwe informatie verwerken kunnen maanden of zelfs jaren duren om te herstellen, vooral bij oudere mensen. Bij jongere alcoholisten gaat het herstel meestal sneller en vollediger.

Goldman, Alcohol Health Res World. 1995;19(2):148–154.


  • Zonder overleg

  • Noteer letter in je schrift én

  • Verklaar je antwoord

  • Ik vraag zo (random) naar verklaringen

Doel

Je kunt in je binas aanwijzen hoe en waar lichaam bewegingen en waarnemingen coördineert, verwerkt en opslaat 

DOEL (18.3)

Je kunt uitleggen hoe reflexen door de hersenen onderdrukt kunnen worden, hiervoor:

  • ken je de werking en bouw van sensorisch en motorische neuronen

  • ken je de bouw van het ruggemerg

  • weet je hoe een reflex normaal gesproken werkt

  • hoe summatie van inhiberende en exciterende neuronen werkt


Je kunt uitleggen welke rol de hersenstam speelt bij de instandhouding van homeostase.



Anatomie grote hersenen 


  • Twee helften

  • Verbonden met de hersenbalk

  • Schors en merg

Anatomie grote hersenen 


Ontvangt informatie van de linkerkant van het lichaam. Stuurt de spieren/ klieren van de linkerkant aan.

Ontvangt informatie van de rechterkant van het lichaam. Stuurt de spieren/ klieren van de rechterkant aan.

L                      R

Anatomie 

Grijze stof: cellichamen en synapsen

Witte stof: dendrieten en axonen met myeline richting/vanaf het ruggenmerg of andere hersendelen


Opdracht:

Synapsen (verbindingen) tussen cellen maken een complex netwerk van verbindingen, dat hogere hersenfuncties mogelijk maakt. Beredener hoe de plooiing van de hersenen bij kan dragen aan een groter denkvermogen.

Doel

Je kunt met behulp van je BINAS aanwijzen waar specifieke functies van de hersenen gelocaliseerd zijn.



Grote hersenen (88C3) 


Primair/Secundair

primair: waarneming en beweging nu


secundair: sensorisch of motorisch geheugen.

Homunculus

De lichaamsverhoudingen als ze hetzelfde zouden zijn als in je hersenen

Je schopt tegen een muur aan. Waar ontstaan de impulsen voor de samentrekking van je dijbeenspieren?

A

Primair sensorisch centrum

B

Secundair sensorisch centrum

C

Primair motorisch centrum

D

Secundair sensorisch centrum

Welk gebied in je grote hersenen is verantwoordelijk voor de spraak?

Huiswerk

18.1 oefenvragen 1t/m6

> 6,5 laatste toets? Je mág 1,2,3 overslaan)


18.3 

oefenvragen én toetsvragen

> 6,5 laatste toets? Je mag oefenvragen 1,2,3a,4 en 7 overslaan


Details kleine hersenen en hersenstam in volgende dia's

Kleine hersenen

Ook wel cerebellum genoemd


Zorgt voor coördinatie van spierbewegingen en dus voor je evenwicht


Erg gevoelig voor alcohol

Hersenstam

Verbinding tussen grote hersenen, kleine hersenen en ruggenmerg


Hierin liggen centra voor alle autonome lichaamsfuncties


Hierin liggen centra die te maken hebben met instinct en emoties

Hersenstam

middenhersenen (1)

  • emotieregulatie

pons (3)

  • schakel grote/klein hersen

verlengde merg (2)

  • adem/hart/temp 

  • reflexen


Hersenstam

middenhersenen (1)

pons (3)

verlengde merg (2)

  • adem/hart/temp 

  • reflexen


Wat is het belangrijkste/interessantste dat je hebt geleerd over reflexen? Nog vragen onbeantwoord?