Biologie examentraining
Onderdeel D - Reageren op prikkels
Biologie examentraining
Onderdeel D - Reageren op prikkels
Deze slide heeft geen instructies
D. Reageren op prikkels
D1. Het zenuwstelsel
D2. De huid
D3. Hormonen
Deze slide heeft geen instructies
Prikkels en impulsen
Gedrag = alle waarneembare activiteit van een mens of dier
Prikkel = iets dat je kunt waarnemen, waarop je kan reageren
Zintuig = orgaan dat prikkels opvangt en als reactie hierop impulsen maakt
Impuls: elektrisch signaal dat door de zenuwen wordt geleid
Zintuigen: ogen, gehoor, reukorgaan, smaakzin, tastzin
Deze slide heeft geen instructies
Wanneer een impuls?
Elk type zintuigcel is gevoelig voor één bepaalde prikkel dit noem je adequate prikkel.
Deze slide heeft geen instructies
Prikkels en impulsen
Deze slide heeft geen instructies
Prikkels en impulsen
Deze slide heeft geen instructies
Wanneer een impuls?
Er ontstaan alleen impulsen als de prikkel sterk genoeg is.
De zwakste prikkel die een impuls geeft noem je de drempelwaarde.
Gewenning = als je gewend bent aan een prikkel is er een hogere prikkeldrempel nodig
Deze slide heeft geen instructies
Drempelwaarde & adequate prikkel
Drempelwaarde = Minimale prikkelsterkte die een impuls veroorzaakt
Deze slide heeft geen instructies
Het zenuwstelsel
Zenuwstelsel = hele systeem van zenuwen in het lichaam
Taken:
Coördineren van handelingen
Aansturen spieren
Verwerken prikkels
Deze slide heeft geen instructies
Het zenuwstelsel
Centraal zenuwstelsel = hersenen en ruggenmerg
Perifeer zenuwstelsel = zenuwen
Deze slide heeft geen instructies
Het zenuwstelsel
Onderdelen centraal zenuwstelsel
Grote hersenen: bewust gedrag
Kleine hersenen: coördineren beweging, spraak, evenwicht
Hersenstam: regelen bloeddruk, hartslag, ademhaling, reflexen (hoofd- en hals)
Ruggenmerg: verbinding organen en spieren met hersenen, reflexen van spieren
Deze slide heeft geen instructies
Het zenuwstelsel
Deze slide heeft geen instructies
Zenuwcellen
Zenuwcel = cel die impulsen opvangt en doorgeeft (informatie- en signaalverwerkers)
Bestaat uit:
Cellichaam (kern)
Uitlopers
Deze slide heeft geen instructies
Zenuwcellen
Drie typen zenuwcellen:
Gevoelszenuwcellen
Bewegingszenuwcellen
Schakelcellen
Deze slide heeft geen instructies
Zenuwcellen
Deze slide heeft geen instructies
Soorten zenuwcellen
Deze slide heeft geen instructies
Reflexen
Reflex = snelle, vaste, onbewuste reactie met als doel het lichaam beschermen tegen gevaar
Impuls gaat van het zintuig meteen naar het ruggenmerg en de spier (niet langs de hersenen)
Eerst reageren, dan pas pijn voelen
Deze slide heeft geen instructies
Reflexen
Voorbeelden:
Terugtrekreflex (hete pan)
Strekreflex (kniepeesreflex)
= Spier trekt samen
Pupilreflex (iris)
= Regelen licht (kleine pupil) en donker (grote pupil)
Deze slide heeft geen instructies
Het menselijk oor
Deze slide heeft geen instructies
De bouw van het oor
Deze slide heeft geen instructies
Van trilling naar impuls
De trillingen worden doorgegeven aan de gehoorbeentjes.
De gehoorbeentjes geven de trillingen door aan het slakkenhuis.
In het slakkenhuis liggen zintuigcellen die de trillingen waarnemen.
De zintuigcellen maken een impuls die via de gehoorzenuw naar de hersenen gaan.
Nu wordt het geluid waargenomen.
Deze slide heeft geen instructies
Het menselijk oor
Trommelholte: holte met de gehoorbeentjes
Deze staat door de buis van Eustachius in verbinding met de neus- en keelholte
Buis van Eustachius zorgt voor een gelijke luchtdruk
In je oor zit ook het evenwichtsorgaan
Deze slide heeft geen instructies
Het menselijk oog
Werking en
onderdelen
kennen
Deze slide heeft geen instructies
Het menselijk oog
Belangrijk zintuig waarmee we licht en kleur waarnemen
Licht komt binnen via de pupil en wordt verwerkt op het netvlies
De oogzenuw stuurt signalen naar de hersenen, waar een beeld wordt gevormd
Deze slide heeft geen instructies
Het menselijk oog
Hoornvlies: doorzichtig deel, breekt licht
Iris: gekleurd deel, regelt hoeveelheid lichtinval
Pupil: opening in iris, past zich aan, aan het licht
Glasachtig lichaam: doorzichtige deel
Ooglens: zorgt voor scherpstelling van het beeld
Netvlies: bevat lichtgevoelige cellen (staafjes en kegeltjes)
Oogzenuw: stuurt signalen naar de hersenen
Deze slide heeft geen instructies
Het menselijk oog
Blinde vlek: begin van oogzenuw, bevat geen lichtgevoelige cellen
Harde oogvlies: witte, stevige buitenste laag die bescherming biedt
Vaatvlies: bloedvaten en zorgt voor voeding en zuurstof
Deze slide heeft geen instructies
Het menselijk oog
Netvlies: miljoenen zintuigcellen, twee soorten:
Staafjes: licht/donker en grijs waarnemen
Kegeltjes: kleuren en details waarnemen
Deze slide heeft geen instructies
Gele vlek:
Licht op het netvlies
Alleen maar kegeltjes
Blinde vlek:
Op het netvlies
Geen staafjes en kegeltjes:
Oogzenuw gaat hier het oog uit!
Deze slide heeft geen instructies
Het menselijk oog
Ooglens: vervormbaar
Accommoderen: boller en platter worden
Bol: dichtbij zien
Plat: veraf kijken
Deze slide heeft geen instructies
Het menselijk oog
Omliggende structuren met invloed op het oog:
Oogspieren: draaien van de ogen
Traanklier: produceert traanvocht (voorkomen uitdroging, vuil uit het oog spoelen)
Ooglid: beschermt de ogen, verdeelt traanvocht
Wenkbrauwen: voorkomen dat zweet in je ogen komt
Deze slide heeft geen instructies
Welk deel van de hersenen regelt de coördinatie van bewegingen?
Grote hersenen
Kleine hersenen
Hersenstam
Deze slide heeft geen instructies
Hoe het het orgaanstelsel waarbij het ruggenmerg hoort?
Deze slide heeft geen instructies
De gehoorzenuw geleidt impulsen naar het centraal zenuwstelsel. Door welke uitlopers gaan deze impulsen?
Van bewegingscellen
Van gevoelscellen
Van schakelcellen
Deze slide heeft geen instructies
Om goed te kunnen zien moet er voldoende licht het oog binnenvallen. In de iris bevinden zich spieren die de pupil groter maken als er weinig licht is. De verandering van de grootte van de pupil is onbewust. Hoe wordt zo'n snelle, onbewuste reactie genoemd?
Deze slide heeft geen instructies
De gehoorzenuw geleidt impulsen naar het CZS, daar worden de impulsen verwerkt, zodat je geluid hoort. In welk deel van het CZS vindt deze verwerking plaats?
Grote hersenen
Hersenstam
Kleine hersenen
Deze slide heeft geen instructies
Welke letter geeft het deel aan waarin zich spieren bevinden die de pupil groter of kleiner kunnen maken?
P
Q
R
S
Deze slide heeft geen instructies
Goudplevieren zijn vogels die 's avonds op regenwormen jagen. Ze vinden hun prooi door een tijdje stil te staan en voorover te buigen. Hierna pikken ze een worm uit de grond. De ogen van goudplevieren bevatten veel meer staafjes dan kegeltjes. Leg uit wat hiervan het voordeel is.
Deze slide heeft geen instructies
Welke letter geeft het glasachtig lichaam aan?
Q
R
S
Deze slide heeft geen instructies
Welke letter in de afbeelding geeft het vaatvlies aan?
Q
R
S
T
Deze slide heeft geen instructies
D. Reageren op prikkels
D1. Het zenuwstelsel
D2. De huid
D3. Hormonen
Deze slide heeft geen instructies
De huid
Huid = buitenste, zichtbare laag van je lichaam (grootste orgaan!)
Deze slide heeft geen instructies
De huid
Huid = buitenste, zichtbare laag van je lichaam (grootste orgaan!)
Bestaat uit meerdere
lagen en heeft
verschillende functies
Deze slide heeft geen instructies
De huid
Opperhuid: bovenste laag, bestaande uit kiemlaag en hoornlaag
Kiemlaag: maakt nieuwe huidcellen
Hoornlaag: bovenste laag, slijt af en vernieuwt continue
Lederhuid: bevat bloedvaten, haarzakjes, zweetklieren en zenuwen
Onderhuids bindweefsel: bevat vetcellen, houdt warmte vast
Deze slide heeft geen instructies
De huid
Functies van de huid:
Bescherming tegen bacteriën en virussen
Voorkomt uitdroging, onderkoeling, oververhitting
Pigment beschermt tegen Uv-straling
Zorgt voor vitamine D-productie
Bevat zintuigen voor tast, pijn en temperatuur
Deze slide heeft geen instructies
Zenuwuiteinden die gevoelig zijn voor pijnprikkels bevinden zich voornamelijk in de buitenste laag van de huid. Hoe heet deze laag?
Lederhuid
Opperhuid
Onderhuids bindweefsel
Deze slide heeft geen instructies
Veel patiënten met ernstige brandwonden voelen geen pijn. Verklaar dit
Deze slide heeft geen instructies
D. Reageren op prikkels
D1. Het zenuwstelsel
D2. De huid
D3. Hormonen
Deze slide heeft geen instructies
Hormonen
Wat zijn hormonen?
Stoffen die processen in je lichaam regelen
Worden door hormoonklieren geproduceerd en via het bloed verspreid
Beïnvloeden groei, stofwisseling en gedrag
Doelwitorgaan = orgaan waarop een hormoon invloed heeft
Deze slide heeft geen instructies
Hormonen
Hormoonklieren (die je moet kennen):
Hypofyse: onder de hersenen, regelt andere klieren en produceert groeihormoon
Eilandjes van Langerhans: in de alvleesklier, regelen bloedsuikerspiegel (insuline en glucagon)
Schildklier: stimuleert verbranding in cellen
Deze slide heeft geen instructies
Hormonen
Hormoonklieren (die je moet kennen):
Bijnieren: produceren adrenaline, verhoogt alertheid bij stress
Eierstokken/teelballen: produceren geslachtshormonen
Deze slide heeft geen instructies
Bij mensen met taaislijmziekte werkt de alvleesklier niet goed. Dit kan een vorm van suikerziekte tot gevolg hebben. Hij maakt niet voldoende hormonen voor het regelen van het glucosegehalte. Hoe heten deze hormonen?
Adrenaline en glucagon
Adrenaline en insuline
Glucagon en insuline
Deze slide heeft geen instructies
D. Reageren op prikkels
D1. Het zenuwstelsel
D2. De huid
D3. Hormonen
Nog wat vragen over alle onderdelen.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een oor?
een cel
een weefsel
een orgaan
een orgaanstelsel
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een drempelwaarde?
De hoogste prikkel waarbij een zintuig reageert
De laagste prikkel waarbij een zintuig reageert
De hoogste prikkel waarbij de hersenen reageren
De laagste prikkel waarbij de hersenen reageren
Deze slide heeft geen instructies
Zien alle zenuwcellen er hetzelfde uit?
Ja
Nee
Deze slide heeft geen instructies
Een adequate prikkel is ....
een invloed van buitenaf voor een bepaald zintuig
hetzelfde als een impuls
een signaal van het zintuig naar de hersenen
een verzameling van meerdere prikkels bij elkaar
Deze slide heeft geen instructies
Gedrag ontstaat door prikkels. Wat is een prikkel?
iets waar een zintuig op reageert
alles wat een mens doet
een handeling
een verandering van gedrag
Deze slide heeft geen instructies
In het bloedplasma komen hormonen voor.
juist
onjuist
Deze slide heeft geen instructies
Welke soorten zenuwcellen zijn er?
Gevoelszenuwcellen, bewegingszenuwcellen en schakelcellen
Schakelcellen, hersencellen en bewegingszenuwcellen
Gevoelszenuwcellen en bewegingszenuwcellen
Deze slide heeft geen instructies
Het oor heeft als taak prikkels op te vangen. Wat is de adequate prikkel voor het oor?
geur
druk
licht
geluid
Deze slide heeft geen instructies
Wanneer werken de staafjes en kegeltjes?
Kegeltjes: alleen in het licht Staafjes: alleen in het licht
Kegeltjes: alleen in het licht. Staafjes: in het licht en donker
Kegeltjes: in het licht en donker Staafjes: alleen in het donker
Kegeltjes: in het licht en donker Staafjes: in het licht en donker
Deze slide heeft geen instructies
De onderdelen van het oor van de hond hebben dezelfde naam als de onderdelen van het oor van de mens. Wat is de naam van onderdeel C?
Gehoorgang
Gehoorbeentjes
Oorschelp
Trommelvlies
Deze slide heeft geen instructies
Wat is GEEN functie van het zenuwstelsel
Het verwerken van impulsen
Het regelen van de werking van spieren
Het maken van prikkels
Impulsen versturen
Deze slide heeft geen instructies
Welk onderdeel van het zenuwstelsel is geen onderdeel van het centraal zenuwstelsel
Ruggenmerg
Grote hersenen
Hersenstam
Zenuwen
Deze slide heeft geen instructies
Het zenuwstelsel bestaat uit het centrale zenuwstelsel en uit zenuwen
Juist
Onjuist
Deze slide heeft geen instructies
Een oorontsteking is heel pijnlijk. Door welke zenuwcellen worden deze pijnprikkels naar de hersenen gestuurd?
Bewegingszenuwcellen
Gevoelszenuwcellen
Schakelcellen
Gewone zenuwcellen
Deze slide heeft geen instructies
De huid heeft 3 taken. Wat is GEEN taak van de huid?
beschermen tegen giftige gassen uit de lucht
beschermen tegen vuil en ziekteverwekkers
lichaam op temperatuur houden
beschermen tegen de zon
Deze slide heeft geen instructies
... geleiden impulsen van zenuwcellen naar zenuwcellen
Gevoelszenuwcellen
Schakelzenuwcellen
Bewegingszenuwcellen
Deze slide heeft geen instructies
Welk deel van het oor is zichtbaar?
trommelvlies
slakkenhuis
gehoorbeentjes
oorschelp
Deze slide heeft geen instructies
Wat is de functie van zenuwcellen?
Het doorgeven van signalen
Het produceren van hormonen
Het verteren van voedsel
Het reguleren van de bloeddruk
Deze slide heeft geen instructies
Uit welke vier delen bestaat het centrale zenuwstelsel?
Deze slide heeft geen instructies
Hormonen zijn:
Regelstoffen
Voedingsbestanddelen
Geslachtskenmerken
hormoonklieren
Deze slide heeft geen instructies
Wat doet het hormoon adrenaline?
Het maakt dat je slaperig wordt
Het maakt dat je alert wordt
Het maakt dat je vrolijk wordt
Het maakt dat je moet lachen
Deze slide heeft geen instructies
Uit welk soort zenuwcellen bestaat het ruggenmerg?
Zintuigcellen
Gevoels zenuwcellen
Bewegings zenuwcellen
Schakelcellen
Deze slide heeft geen instructies
In de tekst hiernaast is spraken van uitlopers van zenuwcellen. Hoe heten die zenuwcellen?
Bewegingszenuwcellen
Gevoelszenuwcellen
Schakelcellen
Deze slide heeft geen instructies
De reflexboog van je knie reflex gaat via ... .
het ruggenmerg
de hersenstam
de kleine hersenen
de grote hersenen
Deze slide heeft geen instructies
een impuls is een :
invloed vanuit de omgeving
prikkel
elektrisch signaaltje
zintuig
Deze slide heeft geen instructies
Als zweet verdampt op je huid wordt je huid warm
Waar
Niet waar
geen idee
als zweet verdampt koelt de huid af
De impulsen geven de hersenen informatie. Je hersenen verwerken de informatie en reageren hier weer op. Wat doen je hersenen.
Ze doen niks. Hier wordt alleen de informatie opgeslagen.
De hersenen zijn een orgaan.
Ze verwerken impulsen en maken impulsen om je spieren aan te sturen.
Ze ontvangen impulsen vanuit je zenuwen.
Deze slide heeft geen instructies
Wat doen de kleine hersenen?
Zorgen ervoor dat je spieren werken en je in evenwicht blijft
Zorgen ervoor dat je dingen in je omgeving waarneemt, zoals licht
Sturen bliksemsnelle reacties naar je lijf (reflex)
Verdelen de impulsen die binnenkomen vanuit je romp en ledematen naar de rest van je hersenen
Deze slide heeft geen instructies
Welk vlies in je oog voert voedingsstoffen naar je oog?
Het hoornvlies.
Het netvlies.
Het vaatvlies.
Deze slide heeft geen instructies
De hersenen bestaan uit...
Grote hersenen, kleine hersenen en ruggenmerg
Grote hersenen, hersenstam en ruggenmerg
Kleine hersenen, hersenstam en ruggenmerg
Grote hersenen, kleine hersenen en hersenstam
Deze slide heeft geen instructies
Het is koud. Wat gebeurt er met de bloedvaten in je huid en met de haartjes op de huid?
Bloedvaten -> Wijder Haartjes -> Rechtop
Bloedvaten -> Nauwer Haartjes -> Rechtop
Bloedvaten -> Wijder Haartjes -> Plat
Bloedvaten -> Nauwer Haartjes -> Plat
Deze slide heeft geen instructies
Jens doet twee uitspraken over hormonen uit de hypofyse: 1 - Hormonen uit de hypofyse beïnvloeden de groei. 2 - Hormonen uit de hypofyse beïnvloeden de menstruatiecyclus.
Geen van beide
alleen uitspraak 1
alleen uitspraak 2
uitspraak 1 en uitspraak 2
Deze slide heeft geen instructies
De functie van de schildklier is
het reguleren van de stofwisseling
het produceren van geslachtshormonen
het produceren van groeihormonen
het reguleren van de voortplanting
Deze slide heeft geen instructies
In de grote hersenen
Worden prikkels vanaf je zintuigen verwerkt
Worden impulsen vanaf je zintuigen verwerkt
Worden bewegingen op elkaar afgestemd
Zetten prikkels om in impulsen
Deze slide heeft geen instructies
Bij een .....graads verbranding zijn de opperhuid en de lederhuid beschadigd.
eerste
tweede
derde
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een reflex?
Een vaste snelle reactie op een bepaald impuls
Een vaste snelle reactie op een bepaalde prikkel
Een afwisselende snelle reactie op een bepaalde prikkel
Een afwisselende trage reactie op een bepaalde impuls
Deze slide heeft geen instructies
Het oor bestaat uit de volgende onderdelen:
Buitenoor en binnenoor
Uitwendig oor, midden- en binnenoor
Middenoor en buitenoor
Deze slide heeft geen instructies
In het oor worden trillingen uit de lucht versterkt. In welk onderdeel van het oor gebeurt dit?
Het slakkenhuis
De oorschelp
De gehoorbeentjes
Het trommelvlies
Deze slide heeft geen instructies
Welk onderdeel zorgt ervoor dat de druk buiten je oor en binnen in je oor even groot is?
Trommelvlies
Slakkenhuis
Buis van Eustachius
Gehoorgang
Deze slide heeft geen instructies
Welk deel van het oog zorgt voor bescherming van het oog?
Glasachtig lichaam
Vaatvlies
Hoornvlies
Harde oogvlies
Deze slide heeft geen instructies
De alvleesklier maakt de hormonen insuline en glucagon aan. Wat is de functie van deze twee hormonen? Deze hormonen regelen de:
hoeveelheid gal.
bloedsuikerspiegel.
dikte van de klieren.
productie van maagsap.
Deze slide heeft geen instructies
De opperhuid bestaat uit:
Kiemlaag en onderhuids bindweefsel
Hoornlaag en onderhuids bindweefsel
Hoornlaag en Kiemlaag
Deze slide heeft geen instructies
In welke laag van de huid liggen de zintuigen van de huid?
Alleen in de opperhuid.
Alleen in de lederhuid.
In de opperhuid en in de lederhuid.
Alleen in het onderhuids bindweefsel.
Deze slide heeft geen instructies
De huid voorkomt uitdroging. De huid blijft soepel door _____
Zweet
Vocht
Talg
Slijm
Deze slide heeft geen instructies
Wat wordt er veel opgeslagen in het onderhuidse bindweefsel?
Water
Vet
Mineralen
Deze slide heeft geen instructies