Herhaling Leefomgeving - Rivieren

Havo 5

Herhaling Domein Nederland Leefomgeving

Onderdeel: Rivieren

1 / 112
volgende
Slide 1: Slide
newEditorAardrijkskundeMiddelbare schoolhavoLeerjaar 5

In deze les zitten 112 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Havo 5

Herhaling Domein Nederland Leefomgeving

Onderdeel: Rivieren

Eerst weer wat begrippen...

-Stroomgebied


-Stroomstelsel

Waterscheiding =grens tussen stroomgebieden

Rijn

Maas

IJssel

Regenrivier

Waal

Gemengde rivier

Oorsprong 400 meter boven N.A.P.

Groot debiet

Onregelmatig regiem

Begrippen:

-debiet

-regiem

Maas=regenrivier

Rijn=gemengde rivier

Hoe verschilt het regiem van de Rijn met dat van de Maas? Leg ook uit hoe dat verschil ontstaat.

Een voorbeeld van een juiste beschrijving:

-De Rijn heeft een regelmatiger regiem dan de Maas

Dat komt doordat:

-de Maas voor zijn aanvoer afhankelijk is van slechts 1 bron (namelijk neerlag) 

-terwijl de Rijn naast neerslag ook gevoed wordt met smeltwater van gletsjers uit het hooggebergte.


In het stroomgebied van de Maas ligt het natuurgebied 'de Hoge Venen'. Leg in drie stappen uit op welke manier dit veengebied het regiem stroomafwaarts beïnvloedt.

Een voorbeeld van een juiste uitleg:


-Veengebieden hebben een sponswerking en houden dus veel regenwater vast

-dat vervolgens zeer geleidelijk via grondwater wordt afgevoerd via de rivier

-dat daardoor verder stroomafwaarts een regelmatig regiem kent.

Uitleg begrip:

vertragingstijd: 

tijd die er zit tussen waterstandsverhoging in een bovenstrooms gedeelte van de rivier en de te verwachten verhoging benedenstrooms.



Gevolgen klimaatverandering voor Nederland:


per saldo meer regen, maar:

-drogere zomers

-nattere winters

-wisselender neerslagregiem


Dit heeft ook gevolgen voor waterstanden in rivieren

de vier klimaatscenario's van het KNMI (2023)

Examensyllabus

Belangrijke begrippen:

Lengteprofiel van een rivier:

Bovenloop

Middenloop

Benedenloop

Verticale erosie

Klein debiet

Groot debiet

Meanderen

Groot verval

grof sediment

Fijn sediment


Verhang is het afgelegde hoogteverschil (verval) en dan uitgerekend per km.


Dus: 400 m / 900 km = 


44 cm per km.

In welk gedeelte van de Maas is het verhang het grootst?

A

Bovenloop

B

Middenloop

C

Benedenloop

D


In welk gedeelte van de Maas is het debiet het grootst?

A

Bovenloop

B

Middenloop

C

Benedenloop

D



Door een meanderhalsafsnijding ontstaat een:

Dit proces vindt bij meanderende rivieren plaats in de binnenbocht


Breedteprofiel van een rivier (in de benedenloop)

Met 'binnendijks' wordt bedoeld:


Examensyllabus:

Belangrijke begrippen:

Belangrijke werkwijzen

Stuwen en regelwerken

Nadat de Rijn ons land binnenkomt splitst deze al snel uit in 3 hoofdtakken. Welke drie? Noem eerst de grootste!

Wat zijn de twee hoofddoelen van de stuw bij Driel?

Dus als de stuw bij Driel gesloten is gaat er meer rivierwater naar .......

Als de stuw bij Driel dichtstaat gaat er meer water naar:

Examenopgave Hondsbroeksche Pleij




Ruimte voor de Rivier

Wat weet je er nog van? Noem zoveel mogelijk maatregelen uit het project Ruimte voor de Rivier

Wat was de directe aanleiding voor het project Ruimte voor de Rivier?

Welke verandering kwam er sinds 1993/1995 in het denken over veiligheid in het rivierengebied?

Het land achter de dijken daalt. Het begrip dat hierbij hoort is:






Dijkverlegging

Uiterwaardvergraving

Kribverlaging

Obstakelverwijdering

Zomerbedverdieping


Drietrapsstrategie

1=vasthouden

2=bergen

3=afvoeren

Als er in een gebied meer vegetatie wordt aangeplant is dat goed voor deze stap van de drietrapsstrategie:

Leg uit waarom vooral de hoge zandgronden te maken krijgen met verdroging (oorzaak-gevolgrelatie)

Bij zandgrond gaat de infiltratie van regenwater ........ dan bij klei

A

sneller

B

langzamer

C


D


Examenvragen Drietrapsstrategie

                                                                               Volkerak Zoommeer


Welke twee gevolgen van groene daken zag je in het filmpje?


IJsselmeer

-Grootste zoetwatervoorraad van Nederland

-IJsselmeerwater wordt via spuisluizen in Afsluitdijk geloosd op Waddenzee

-Om water op te sparen worden de spuisluizen in de zomer minder vaak opengezet

Door de zeespiegelstijging wordt het spuien van IJsselmeerwater op de Waddenzee:

A

moeilijker

B

makkelijker

C


D


De zuid-westelijke delta

Uitdagingen voor de toekomst:

1: bij  hogere zeespiegel en grote waterafvoer door rivieren kan er niet op zee geloosd worden. Zeker als bij noordwesterstorm de stormvloedkeringen dicht zijn


De zuid-westelijke delta

Uitdagingen voor de toekomst:

2: bij droogte (weinig waterafvoer door rivieren) zal bij een hogere zeespiegelstijging het zeewater via de riviermondingen het land kunnen binnendringen. Gevolg: verzilting.

Welke twee dimensies botsen met elkaar als het gaat om het kierbesluit (zie vorige sheet)?

Extra overstromingsgevaar bij combinatie van noordwesterstorm, springtij en grote waterafvoer door rivieren

door trechtervorm Noordzee wordt bij noordwesterstorm zeewater extra hoog opgestuwd. Zelfde geldt voor IJsselmeer

Waterkeringen (Maeslantkering, Oosterscheldekering etc.) kunnen dicht bij noordwesterstorm, maar als er dan toevallig tegelijk óók veel water wordt afgevoerd door de rivieren dan ontstaat een probleem want dat rivierwater kan dan niet worden geloosd op zee.

beantwoord nu deze vraag (bron 19 is daarbij niet essentieel):

belangrijk begrip in de vernieuwde syllabus:



integraal waterbeheer



noem zoveel mogelijk vraagstukken rondom water die 'beheerd' moeten worden in Nederland

Wat hoort er zoal bij integraal waterbeheer?

hoe zorgen we ervoor dat in droge periodes:

-Noordzeewater de riviermondingen niet te ver binnendringt en zorgt voor verzilting op plekken waar we dat niet willen (akkers, drinkwaterreservoirs)

-de kwaliteit en kwantiteit van drinkwater voldoende blijft

-kwalitatief goed drinkwater niet wordt gebruikt voor 'verkeerde' doeleinden

-de scheepvaart in rivieren door kan gaan

-veengebieden niet te droog komen te staan (waardoor inklinking plaatsvindt en houten palen waar huizen op gebouwd zijn wegrotten)

-geen hittestress ontstaat in stedelijke gebieden

Wat hoort er zoal bij integraal waterbeheer (vervolg)?

hoe zorgen we ervoor dat in natte periodes:

-rivieren niet overstromen

-er geen wateroverlast ontstaat in de stedelijke gebieden

-het water wordt vastgehouden en geborgen om te kunnen gebruiken in de droge periodes



integraal waterbeheer heeft ook te maken met:

alle verschillende actoren betrekken en de verschillende belangen afwegen (denk hierbij ook aan de geografische dimensies)


natuur

recreatie

agrarische sector

bedrijven

bewoners



bekijk het vwo examen 2023-I opgave 6


Integraal waterbeheer komt in maar liefst twee vragen terug. 


losse eindjes

begrippen uit de syllabus:


bij klimaatbeleid wordt er vaak een verschil gemaakt tussen 'mitigatie' en 'adaptatie'

Simpel voorbeeld: benzine-auto's verbieden = mitigatie (want je doet iets aan de oorzaak van klimaatverandering)

Dijken verhogen = adaptatie (denk aan het Engelse woord 'to adapt'= jezelf aanpassen.


hoe probeert de overheid het overstromingrisicobewustzijn bij de Nederlanders te vergroten?


Bijvoorbeeld met de website www.overstroomik.nl

Bekijk op de volgende sheet voor je eigen postcode wat het risico is en wat je bij een overstroming moet doen.

Doe hetzelfde voor de postcode 2761GD 

..en ken je deze begrippen nog?


bekijk de volgende twee websites (klik aan 'ons werk' / 'over ons' om te zien welke taken ze uitvoeren):

www.rijkswaterstaat.nl            www.waterschappen.nl


en bekijk dit filmpje over dijkring 14 


dan nu nog 1 laatste check of je alles uit de syllabus beheerst (deze en volgende sheet) en daarna: examenopgaven oefenen

Stelling: 'ik beheers de stof van Domein Leefomgeving, Rivieren'