Meten en Uitzetten

Maatgereedschap & uitzetten

In de volgende slights worden de verschillende gereedschappen, materialen en instrumenten toegelicht die je bij het meten en uitzetten gebruikt. 

1 / 9
volgende
Slide 1: Slide
newEditorInfraMBOStudiejaar 1

In deze les zitten 9 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Maatgereedschap & uitzetten

In de volgende slights worden de verschillende gereedschappen, materialen en instrumenten toegelicht die je bij het meten en uitzetten gebruikt. 

Lengte-meetgereedschap

Bij het meten en uitzetten meet je vaak lengtes. Hiervoor bestaan verschillende gereedschappen of instrumenten. Welke je kiest, heeft te maken met de afstand die je moet meten en met de nauwkeurigheid die je nodig hebt.

Duimstok

Een duimstok is meestal 1 meter lang en gemaakt van hout of kunststof. Om hem makkelijk mee te kunnen nemen, kun je hem inklappen of opvouwen.

Met een duimstok meet je korte afstanden tot 2 meter. Een duimstok heeft een onderverdeling in millimeters. Je kunt een korte afstand dus heel nauwkeurig meten met een duimstok.

Rolmaat

Net als met een duimstok kun je met een rolmaat heel nauwkeurig meten. Want ook hier is de onderverdeling in millimeters. En net als de duimstok is ook de rolmaat geschikt voor het meten van korte afstanden. De band waarmee je meet, is van metaal. Deze zit opgerold in een kunststof behuizing. Door een veer binnenin rolt de band vanzelf op na het meten. Tijdens het meten zorg je dat de band niet terugrolt door hem met een knopje vast te zetten.

Een rolmaat heeft meestal een lengte van 2, 3 of 5 meter. Je kunt dus grotere afstanden meten dan met een duimstok.

Door het kleine formaat is de rolmaat nog handiger dan een duimstok om mee te nemen. Een nadeel van de rolmaat is dat hij makkelijk kapot gaat als er vuil in komt. Als je veel in zand moet werken, is de rolmaat daarom minder geschikt.





Meetband

Voor het meten van grotere lengtes gebruik je een meetband.



Het lint zit opgerold op een haspel. Om te meten trek je het lint eruit. Met een handvat en een slinger kun je het lint weer oprollen.

De lengte van een meetband is 10, 20, 30 of 50 meter. De maatverdeling is in centimeters. Je kunt dus niet op een millimeter nauwkeurig meten. 

Let op dat je de meetband strak houdt bij het meten! Als de meetband slap hangt, meet je verkeerd. Je meet dan een grotere afstand dan die in werkelijkheid is.

Een ander probleem is dat het nulpunt niet bij elke meetband hetzelfde is. Soms is het begin van het lint het nulpunt en soms staat het nulpunt op het lint.









Meetwiel

Als je grotere afstanden moet meten op een verharde ondergrond, kun je een meetwiel gebruiken. Een meetwiel bestaat uit een wiel met daarop een telwerk. Het telwerk zet je aan het begin van de meting op nul. Het wiel duw je vooruit met een stang met handvat. Op de teller kun je de afstand lezen.

De teller geeft de afstand weer in meters en decimeters. Op de teller staan streepjes die telkens twee centimeter aangeven, maar dat is niet heel goed te zien en ook niet heel precies. Bovendien is het lastig om over een lange afstand in een kaarsrechte lijn te blijven lopen met het wiel. Meten met een meetwiel is dus nooit op de centimeter nauwkeurig. Maar dat hoeft ook niet altijd bij langere afstanden.

Waterpastoestel

Een waterpastoestel of waterpasinstrument bestaat uit een draaibare kijker op een statief. Door de kijker kijk je naar het punt waarvan je de hoogte moet meten. Meestal is dat een hoogtemerk of een piket waar je een baak of meetlat op zet. Je ziet dan een paar lijntjes, de kruisdraden. Daarmee kun je de hoogte op de baak of meetlat aflezen. Met een draaiknop kun je het beeld scherpstellen.

Om de goede hoogte te meten, moet je in een rechte lijn door de kijker naar het te meten punt kijken. Om te zorgen dat deze vizierlijn horizontaal is, moet je de kijker waterpas kunnen stellen. Daarom zitten er een doosniveau en drie stelschroeven op de kijker. Je kunt de bel van het doosniveau inspelen door de stelschroeven te verdraaien.

Baak

Een baak is een meetlat van meestal 3 meter lang. Er zijn inklapbare houten of kunststof baken, maar de meeste zijn van aluminium en zijn uitschuifbaar. De getallen geven de decimeters aan. Daartussen staan streepjes voor de centimeters. Zo'n baak noem je E-baak, omdat het net lijkt of er hoofdletters E boven elkaar staan. Je kunt op die manier makkelijker de centimeters op de baak aflezen. De millimeters moet je schatten.

Je moet ervoor zorgen dat de baak tijdens het meten recht staat. Dat kun je met een waterpas doen, die ook aan de smalle kant een buisje met vloeistof en een luchtbel heeft. Of met een jalonrichter. Dat is een hulpmiddel dat net zo werkt als een waterpas. Daarover lees je op de volgende pagina meer.

Roterende laser

Met een roterende laser kun je in je eentje de hoogte meten of uitzetten. Als het instrument eenmaal goed staat, hoeft er niemand bij te blijven. De roterende laser levert een laserstraal of een infrarode straal, die constant blijft draaien. Die straal is horizontaal, als het instrument waterpas staat. Dat kun je weer instellen met doosniveau en stelschroeven, zoals bij het waterpastoestel. Maar de meeste roterende lasers stellen de laserstraal automatisch horizontaal.

Bij de roterende laser hoort een laserontvanger. Deze zet je op de baak of meetlat. De laserontvanger geeft een geluid- of lichtsignaal als de straal hem treft. Een laserstraal buigt over langere afstanden een beetje af. Gebruik de roterende laser daarom voor afstanden van maximaal 50 meter. Voor langere afstanden neem je tussenmeetpunten.