7.2 Ontstaan van nieuwe soorten
Paragraaf 7.2 Onstaan van nieuwe soorten
Lesduur is: 45 minOnderdelen in deze les
Paragraaf 7.2 Onstaan van nieuwe soorten
Doel 7.2
Je kunt uitleggen hoe soorten veranderen
Je kunt uitleggen hoe veranderende soorten kunnen leiden tot nieuwe soorten
Evolutie
Evolutie gaat langzaam.
Evolutie is niet gestuurd, je weet vooraf niet welke kant het op gaat, mutaties ontstaan bij toeval.
Evolutie is nooit klaar.
Evolutie
Voor evolutie zijn de volgende zaken nodig:
Genetische variatie (niet iedereen is genetisch gelijk)
Selectiedruk
De overlevingskans (en kans op kinderen) is voor niet iedereen gelijk
Hoe ontstaat genetische variatie?
Selectiedruk
De invloed die de omgeving uitoefent op de overlevingskans
Door selectiedruk krijg je natuurlijke selectie
Soorten veranderen
Het veranderen van de eigenschappen van een populatie door de selectiedruk heet adaptatie.
De allelfrequentie van het allel verandert.
Voorbeeld: Berkenspanner
Hoe veranderd de populatie berkenspanners als de witte berken door de Industriële revolutie zwart worden?
Co-evolutie
Prooi en roofdier evolueren vaak samen.
Evolutiestappen bij de prooi leiden weer tot evolutiestappen bij de predator omdat de selectiedruk wijzigt.
Ook symbiose (wederzijds voordeel) kan leiden tot co-evolutie.
Nieuwe soorten ontstaan
Als twee populaties van elkaar gescheiden raken en daardoor niet meer onderling voortplanten (reproductieve isolatie) kunnen deze populaties genetisch zo veel van elkaar gaan verschillen (door mutaties én selectiedruk) dat ze samen geen vruchtbare nakomelingen kunnen krijgen -> er zijn twee soorten ontstaan.
Allopatrische soortvorming
Reproductieve
isolatie door een
fysieke barriere
Sympatrische soortvorming
Reproductieve isolatie door een andere factor dan een fysieke barrière (bv tijd (dag/nacht of maand of seizoen, uiterlijk, gedrag)
Sympatrische soortvorming
Seksuele selectie
De voorkeur van vrouwtjes voor bepaalde uiterlijke kenmerken heeft een grote invloed op de kans dat bepaalde eigenschappen (dus allelen) in de volgende generatie terugkomen.
Ook als deze eigenschappen de overlevings-kans niet positief beïnvloeden.
Kunstmatige selectie
Mensen kiezen bij het kweken van planten en het fokken van dieren bewust bepaalde eigenschappen uit.
Domesticeren en klassieke veredeling.
Dit proces heet kunstmatige selectie.
Doel 7.2
Je kunt uitleggen hoe soorten veranderen
Je kunt uitleggen hoe veranderende soorten kunnen leiden tot nieuwe soorten
In de les:
2, 3, 5, 6, 7, 11, 12, 15, 16
Huiswerk:
Oefenen met evolutie - 10 minuten (+ zorgen dat je helemaal bij bent!)