7.2 Het zonnestelsel
Leerdoelen
7.2.1 Je kunt beschrijven hoe de sterren (vanaf de aarde) langs de hemel lijken te bewegen.
7.2.2 Je kunt uitleggen waardoor de schijnbare beweging van de sterren wordt veroorzaakt.
7.2.3 Je kunt uitleggen hoe een sterrenkundige planeten kan onderscheiden van sterren.
7.2.4 Je kunt beschrijven hoe de planeten in het zonnestelsel rond de zon bewegen.
7.2.5 Je kunt de namen van de planeten noemen, in volgorde van hun afstand tot de zon.
7.2.6 Je kunt beschrijven wat dwergplaneten en planetoïden zijn.
7.2.7 Je kunt beschrijven wat een maan is.
7.2.8 Je kunt beschrijven wat kometen, meteoroïden, meteoren en meteorieten zijn. (PLUS)
De sterrenhemel
De zon, de maan en de sterren zijn hemellichamen. Een hemellichaam is een voorwerp dat zweeft in het heelal en niet door mensen is gemaakt. Sommige hemellichamen kun je zien, bijvoorbeeld de sterren.
Als je sterren goed wilt zien, moet je ergens naartoe gaan waar het ’s nachts echt donker is.
Als je naar de hemel kijkt, zie je de sterren op een vaste afstand van elkaar staan op een grote halve bol, de sterrenhemel.
Melkweg bij het Nationale Park Lauwersmeer, Nederland
Als je sterren een tijdje volgt, zie je dat ze langs de hemelbol bewegen. In het oosten komen voortdurend sterren op. (net als de zon)
Eigenlijk ben jij degene die beweegt!
De aarde draait rond de aardas van het westen naar het oosten. Daardoor lijkt het dat de sterren van het oosten naar het westen bewegen.
Sterren die in het noordoosten opkomen, blijven lang boven de horizon. Ze bereiken hun hoogste punt (bijna) recht boven je hoofd.
En in het noorden zijn er sterren die helemaal niet ondergaan. Ze bewegen in grote cirkels rond een centraal punt, hoog aan de hemel.
Dit punt noem je de noordelijke hemelpool. Hier staat een heldere ster, die de Poolster wordt genoemd.
Jupiter
Saturnus
Ster
Door de telescoop blijven sterren puntjes in de verte. Planeten zijn wel duidelijker zichtbaar.
Net als bij de maan, kan je de planeten zien door de weerkaatsing van de zon.
Een planeet is een Bolvormig hemellichaam dat rond de zon (of een andere ster) beweegt.
Het zonnestelsel
Het zonnestelsel is dus de zon en hemellichamen, zoals planeten, die eromheen draaien.
Er is nog een ander, belangrijk verschil. Sterren hebben een vaste plaats aan de sterrenhemel. Ten opzichte van elkaar bewegen ze niet.
Planeten bewegen in een baan rond de zon. De baan van de planeten is bijna cirkelvormig. De zon met de planeten die eromheen draaien noem je het zonnestelsel.
De aarde is een van de planeten. Naast de aarde draaien nog zeven andere planeten in een baan rond de zon. In de afbeelding zie je een model van het zonnestelsel. Elke planeet draait op zijn eigen afstand rond de zon
Dwergplaneten en planetoïden
Rond de zon draaien niet alleen planeten, maar ook vijf dwergplaneten. Dwergplaneten hebben een mooie ronde vorm, maar zijn veel kleiner dan planeten.
De bekendste dwergplaneet is Pluto, die in 1930 is ontdekt. Pluto staat nog verder weg van de zon dan Neptunus. Tot 2006 werd Pluto de negende planeet genoemd, maar wetenschappers vonden hem uiteindelijk te klein. Het is dus geen planeet, maar een dwergplaneet .
DWERG PLANETEN
Ceres Makemake Pluto Haumea Eris
Planetoïden
Rond de zon draaien ook miljarden planetoïden. Dit zijn kleine en grote rotsblokken met een onregelmatige vorm. De meeste van deze rotsblokken draaien in een baan tussen de planeten Mars en Jupiter. Dit is de zogeheten planetoïdengordel. Sommige van deze planetoïden draaien niet in een mooie cirkelbaan rond de zon, maar in een uitgerekte cirkel (een ellips). Hierdoor kan een planetoïde soms gevaarlijk dicht in de buurt van de aarde komen, en in de toekomst mogelijk met de aarde botsen.
Manen
Een maan is een hemellichaam dat rond een planeet draait.
Manen zijn heel verschillend van grootte. De grootste maan is Ganymedes. Deze draait in een baan rond Jupiter. Ganymedes is groter dan de planeet Mercurius. Er zijn ook manen die veel kleiner zijn. Bijvoorbeeld Phobos, een van de manen die rond Mars draaien. Deze maan heeft de vorm van een aardappel. Hij is 27 km lang, 21 km breed en 19 km hoog.
Manen van mars: Phobos en Deimos
Manen van Jupiter: Calisto, Ganymedes, Europa en Io
Aan het werk! NOVA!
Wat
Afmaken 7.1 - opdrachten 1 t/m 10
7.2 Het zonnestelsel - opdrachten 1 t/m 12
Volgende week gaan we het huiswerk bespreken en nakijken