6.1 Sporen uit de ijstijd

A3a: 6.1 Sporen uit de ijstijd
1 / 49
volgende
Slide 1: Tekstslide
AardrijkskundeMiddelbare schoolvmbo, mavo, havo, vwoLeerjaar 1-6

In deze les zitten 49 slides, met interactieve quizzen, tekstslides en 4 videos.

time-iconLesduur is: 45 min

Onderdelen in deze les

A3a: 6.1 Sporen uit de ijstijd

Slide 1 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Weekplanning
Week 15
13-04
Week 16
20-04
Week 17
27-04
Week 18
04-05
Week 19
11-05
Week 20
18-05
Week 21
25-05
H6 §1



Toets
bespreken

Laatste les van mij

Vakantie!
Vakantie!
H6 §3



Meneer Rekké is terug

H6 §4

H6 §5
Toets in de laatste toetsweek. Ook nog één PO (GIS-practicum)

Slide 2 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Vandaag
- Uitleg deel 1: geologische tijdschaal en rivieren
- Google earth opdracht
- Uitleg deel 2: landijs in Nederland en landschapsvormen
- Aan de slag met huiswerk
- Afsluitende quiz

Slide 3 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Openingsfoto
Wat zie je?
Waar komt dit voor?
Waarom komt dit hier voor?
Is dit gewenst?
Komt dit overal zo voor? 

Slide 4 - Tekstslide

Beschrijving van de openingsfoto



Wat weten jullie over de ijstijd?

Slide 5 - Woordweb

Deze slide heeft geen instructies

Slide 6 - Link

Deze slide heeft geen instructies

Lesdoel(en)
Aan het einde van de les weet je:
-Dat er een afwisseling is van koude en warme perioden in het Pleistceen;

-Waarom er vlechtende rivieren zijn in de periode voor de Saale-ijstijd;

-Hoe verschillende landschapsvormen zijn gevormd in de Saale-ijstijd;

-Welke afzettingen in de periode na de Saale-ijstijd zijn gevormd.




Slide 7 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Benodigde voorkennis 
Je weet wat ijstijd is
Je weet het verschil tussen een gletsjer en een landijs
Je weet je weet hoe een rivierlandschap eruit zit (bovenloop, middenloop en benedenloop)
Je weet wat landschapsvormen zijn

Slide 8 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Het grote plaatje

Slide 9 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Geologische tijdschaal
  • Geschatte ouderdom van de aarde is 4,5 miljard 
  • Verdeling in tijdperken, perioden en tijdvakken

Slide 10 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Pleistoceen
Geologisch tijdvak vanaf 
12,5 miljoen jaar tot 10.000 jaar geleden. 
Het Pleistoceen had meer dan 20 ijstijden:
  • koudere perioden: ijstijden / glacialen
  • warmere perioden: tussenijstijd / interglaciaal


Slide 11 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

IJstijden in Nederland
Vaak kwam het ijs in deze ijstijden niet tot Nederland.
De voorlaatste en laatste ijstijd hebben wel een grote invloed gehad in Nederland. 


.

Slide 12 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Rivierenland tijdens een IJstijd
Tijdens de meeste ijstijden bleef Nederland ‘ijsvrij’. Landijs soms wel dicht in de buurt dan: koud klimaat en toendralandschap
Rivieren tijdens zo’n koude periode: 

In de zomer: 
- snelstromend en heel breed door veel smeltwater
 - vele ondiepe waterlopen door verstopte beddingen 
Gevolg: vlechtende rivier 
- brede puinwaaier van zand en grind

Slide 13 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Rivierenland tijdens een IJstijd
In de winter: bijna geen water door lage temperaturen.

Grote schommelingen in de waterafvoer = ...... regiem.

Wat was debiet? Wat was regiem?

Slide 14 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Even opfrissen: Gletsjers
Een dik pak ijs dat is ontstaan uit bevroren lagen oude sneeuw.

Gletsjers liggen in de dalen (niet op de steile toppen) van een berg.



Klik op de afbeelding:

Slide 15 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Even opfrissen: Morenes
Berg puin meegevoerd door de gletsjer.
Er zijn 3 soorten morenes:
- Zijmorenes
- Grondmorenes
- Eindmorenes

Morenes in ijs zorgen voor erosie van het landschap. 
Als het ijs smelt blijven de stenen achter in het landschap: sedimentatie

Slide 16 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Rivierenland tijdens het Pleistoceen
Nederland als poolwoestijn.
Landijs tot halverwege NL
Wat valt op aan de Noordzee op deze plaatjes?

Slide 17 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Tijdens ijstijd
  • steenkoud: alleen in de zomer boven nul
  • meeste neerslag valt als sneeuw
  • sneeuw wordt samengedrukt tot ijs
  • meer landijs:
        - lagere zeespiegel 
        - Noordzee valt droog
        - gletsjers Scandinavië breiden uit tot Nederland

Slide 18 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Aan de slag!
Google earth-opdracht.

Zie de hand-out.
timer
18:00

Slide 19 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Voorlaatste ijstijd: Saale-ijstijd

Slide 20 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Fase 1: Texel-Coevoorden
  • Transport van zand, stenen en klei door het ijs
  • Verpulvering stenen door gewicht van het ijs -> keileem = grondmorene bestaande uit een mengsel van keien, grind, zand en leem.
  • Afgezet in Noord- en Oost-Nederland
  • Soms zichtbaar als heuvels: keileemkoppen

Slide 21 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Fase 2: Haarlem-Utrecht-Nijmegen
  • Grens van de ijskap verloopt grillig 
  • Rand ijs bestond uit ‘tongen’ die rivierdalen volgden.
  • Tongbekken = door het landijs uitgediept rivierdal 
  • Rivierzand en -grind werd opzij gedrukt tot stuwwallen

Slide 22 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 24 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Poolwoestijn
 Laatste ijstijd: wel koud, geen ijs.
 Nederland was een poolwoestijn of –steppe:

1. Wind kon de kale zandbodem weg blazen
2. Het zand bedekte de Pleistocene ondergrond = dekzand.
3. De lichter deeltjes kwamen verder landinwaarts = löss: Limburgse heuvels, België, Duitsland

• Uitbreiding rivieren naar het westen door droge Noordzee.  Rijn + Maas stroomden door Nauw van Calais

Slide 25 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Poolwoestijn 

Slide 26 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Overzichtje landschap NL
Klik hier voor een goed overzicht waar verschillende landschapselementen voorkomen in Nederland.

Slide 27 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Actualiteit

Slide 28 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Opdracht: Sporen uit de ijstijd     blz.98
1. Wat is het verschil tussen een glaciaal en een interglaciaal?
2. Hoe kon er, tijdens glacialen, landijs ontstaan in Nederland?
3. Hoe ontstaat een vlechtende rivier?
4.  Welk materiaal namen deze rivieren mee en lieten ze in Nederland achter?
5. Hoe wordt de voorlaatste ijstijd genoemd?
6.  Wat gebeurde er in deze tijd in Nederland?       
7. Wat is keileem?
8.  Hoe ontstonden de stuwwallen in Nederland?
9. Hoe verschilt het NLse landschap in de 1e ijstijd met de 2e ijstijd?

timer
10:00

Slide 29 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Zelfstandig lezen en verwerken

Lesboek 


Werkboek
Verdieping
timer
5:00

Slide 30 - Tekstslide

Verdiepend artikel

https://www.nationalgeographic.nl/geschiedenis-en-cultuur/2020/01/wat-de-wereld-kwijt-kan-raken-een-conflict-met-iran
Woordenboek
Vul je persoonlijke woordenboek aan met de 
woorden die je nog niet kent:
Pleistoceen
ijstijden
glacialen
interglaciaal
landijs
gletsjers
denkzand 
vlechtende rivier
puinwaaier
regiem
keileem
keileenkoppen
tongbekkens
stuwallen
löss

Slide 31 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Afsluitende foto
Wat zie je?
Waar komt het voor?
Waarom komt dit hier voor?
Is dit gewenst?
Komt dit overal zo voor? 

Slide 32 - Tekstslide

Beschrijving van de afsluitende foto
Huiswerk
Huiswerk
Start opdrachten
- 2 & 3

Huiswerk opdrachten
- H6 §1 vragen 1, 2, 4, 5, 7.

Slide 33 - Tekstslide

Artikel:
link

Documentaire:
link

Quizlet:
link

Slide 34 - Video

Deze slide heeft geen instructies

Slide 35 - Video

Deze slide heeft geen instructies

Slide 36 - Video

Deze slide heeft geen instructies

6.1 oefenopdrachten

Slide 37 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 38 - Video

Deze slide heeft geen instructies

Wat is een ijstijd?

Slide 39 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Nederland ligt in de 
Hier stroomt het water
Daardoor is hier 
bovenloop 
benedenloop 
langzaam 
snel 
erosie 
sedimentatie 

Slide 40 - Sleepvraag

Deze slide heeft geen instructies

In welke geologische periode
leven we nu?
A
tertiair
B
kwartair

Slide 41 - Quizvraag

Deze slide heeft geen instructies

Hoe heet de tijd in de geologische tijdsschaal waarin er ijstijden waren?

Slide 42 - Open vraag

Deze slide heeft geen instructies

Wat is het Pleistoceen en wat heeft dat met glacialen te maken?
A
Het Pleistoceen is een geologisch tijdperk met alleen warme tijden
B
Het Pleistoceen startte 10.000 jaar geleden tot nu met ijstijden
C
Het Pleistoceen is een interglaciaal van 200.000 jaar geleden
D
Het Pleistoceen is een geologisch tijdperk met glacialen

Slide 43 - Quizvraag

Deze slide heeft geen instructies

Hoelang geleden begon het Pleistoceen?
A
1 miljoen jaar
B
2 miljoen jaar
C
10.000 jaar
D
2,5 miljoen jaar

Slide 44 - Quizvraag

Deze slide heeft geen instructies

Zet de namen op de goede plek
Saalien
Weichselien

Slide 45 - Sleepvraag

Deze slide heeft geen instructies

Nederland is opgebouwd uit:
A
op elkaar geperste gesteentelagen
B
sediment uit de rivieren

Slide 46 - Quizvraag

Deze slide heeft geen instructies

Hoe kwamen die grote stenen in ons land
A
Die werden door de gletsjer meegenomen
B
Die waren er al
C
Die sjouwden de mensen overal mee naar toe
D
weten we niet

Slide 47 - Quizvraag

Deze slide heeft geen instructies

Exit Ticket
Hoe goed heb je de les begrepen?
😒🙁😐🙂😃

Slide 48 - Poll

Deze slide heeft geen instructies

Slide 49 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies