BLOED EN LYMFE
BLOED EN LYMFE
Leerdoelen
Student kent de verschillen tussen het bloed- en lymfestelsel
Student kan de functies van de stelsels benoemen
INHOUD VAN DE LES
Samenstelling bloed
Bloedvatenstelsel
Bloeddruk
Lymfestelsel
BLOED
Het is vloeibaar weefsel
Vervoert belangrijke stoffen in het lichaam
Stimuleren d.m.v. massages
Het lichaam heeft ongeveer 5 liter bloed
SAMENSTELLING BLOED
Ongeveer +/- 45% bloedcellen
Ongeveer + /-55% bloedplasma
55% van het bloed is ...
bloedplasma
bloedplaatjes
rode bloedcellen
witte bloedcellen
TRANSPORT
Voedingsstoffen door bloedplasma
Afvalstoffen door bloedplasma
Overige stoffen door bloedplasma
Zuurstofgas door de rode bloedcellen
Koolzuurgas (koolstofdioxide) door rode bloedcellen en bloedplasma
WARMTEVERDELING
De Arteriën = slagaders spelen een grote rol bij de verdeling van warmte
BLOEDCELLEN
Rode bloedcellen = Erytrocyten
Witte bloedcellen = Leukocyten
Bloedplaatjes = Trombocyten
RODE BLOEDCELLEN
Ze hebben geen kern
Aanmaak in het rode beenmerg en tijdens de jeugd ook in de milt
In het bloed zitten er van de rode bloedcellen de meeste
Waar worden rode bloedcellen aangemaakt?
Rode beenmerg
Bindweefsel
PLAATSEN RODE BEENMERG
Platte beenderen
Uiteinden pijpbeenderen = Epifysen
Onregelmatige beenderen
FUNCTIE RODE BLOEDCELLEN
Gastransport
In de rode bloedcellen zit Hemoglobine = ijzerhoudend eiwit
Zuurstofgas gaat van de longen naar de cellen
Koolzuurgas (koolstofdioxide) gaat van de cellen naar de longen
Oxyhemoglobine = hemoglobine dat zuurstofgas vervoert
AFBRAAK DODE RODE BLOEDCELLEN
Milt
Lever
Rode beenmerg
VRIJKOMEN VAN HEMOGLOBINE
Bij de afbraak van de rode bloedcellen komt hemoglobine vrij en wordt het ijzer afgesplitst
Dat ijzer wordt opgeslagen in:
De lever
De milt
Het rode beenmerg
BLOEDARMOEDE = ANEMIE
Door een tekort aan hemoglobine (Hb)
LEUKOCYTEN = WITTE BLOEDCELLEN
Op verschillende manieren beschermen witte bloedcellen ons lichaam
Maken antistoffen aan
Bij infectie vermeerderd het aantal witte bloedcellen
Wat is de verzamelnaam voor witte bloedcellen?
Erytrocyten
Leukocyten
Trombocyten
SOORTEN WITTE BLOEDCELLEN
Granulocyten
Lymfocyten
GRANULOCYTEN
Witte bloedcellen met korrel
Aanmaak in het rode beenmerg
Treden buiten de bloedbaan bij binnendringen ziektekiemen
Ontstaan van pus (witte bloedcellen,ziekteverwekkers, weefselvocht en weefsel)
LYMFOCYTEN
Ze maken antitoxinen = antistoffen
Aanmaak in het rode beenmerg en in de lymfeknopen
SOORTEN IMMUNITEIT
Natuurlijke immuniteit
Kunstmatige immuniteit
NATUURLIJKE IMMUNITEIT
Actief: ziek zijn
Passief: via de placenta = moederkoek en via moedermelk
KUNSTMATIGE IMMUNITEIT
Actief: door inenting met verzwakte/dode ziektekiemen
Passief: door inenting met antistoffen
TROMBOCYTEN = BLOEDPLAATJES
Het zijn de kleinste bloedcellen
Stolling (eiwitten voor nodig vit.K)
Aanmaak in het rode beenmerg
Waarvoor dienen de bloedplaatjes?
Voor bescherming
Voor bloedstolling
Voor gastransport
Welke bloedcellen hebben geen celkern?
rode bloedcellen
witte bloedcellen
rode bloedcellen en bloedplaatjes
witte bloedcellen en bloedplaatjes
Voorkomen van bloedverlies
Wond
Bloedplaatjes plakken aan de randen van de wond
Sollingseiwitten: protombine en fibrinogeen worden gevormd
Fibrine wordt gevormd
Dit vormt draden op de wond
Korstje
Bloedserum
Bloed zonder bloedcellen
Zonder stollingseiwit
BLOEDVATENSTELSEL
Arteriën = slagaders
Arteriolen = kleine slagaders
Venen =aders
Venolen = kleine aders
Capillairen = haarvaten = kleinste bloedvaatjes
Hart
VENEN = ADERS
Gaan naar het hart toe
Vervoeren zuurstofarm bloed behalve de longaders (zuurstofrijk)
Hebben kleppen in de ledematen
Hoe stroomt het bloed in je slagaders
Naar je hart toe
Van je hart af
Door welke bloedvaten stroomt het bloed vanuit je lichaam terug naar het hart?
Aders
Haarvaten
Slagaders
de aorta
KLEPPEN
Functie: zorgen dat het bloed richting hart stroomt
Als de kleppen niet goed werken dan ontstaan spataders = varices = abnormale verwijding van een ader
SLAGADERS
Voeren bloed VAN het hart AF
vervoeren ZUURSTOFRIJK bloed (behalve de longslagaders)
Hebben alleen kleppen aan begin aorta
Wanden zijn heel stevig
Het hart werkt als perspomp
ADERS
Voeren bloed NAAR het hart TOE
Vervoeren ZUURSTOFARM bloed (behalve de longaders)
Hebben kleppen in de ledematen
Wanden zijn dun en slap
Het hart werkt als een zuigpomp
BOEZEMS EN KAMERS
Het hart wordt verdeeld in 2 helften
Iedere helft heeft een boezem en een kamer
De linkerkant is zuurstofrijk
De rechterkant is zuurstofarm
BOEZEMS
Nemen bloed op van de aders
De linker boezem van de 4 longaders
De rechter boezem van:
- bovenste holle ader
- onderste holle ader
- kransaders
KAMERS
Pompen bloed het lichaam in via de slagaders
De linker kamer via de aorta = lichaamsslagader
De rechter kamer via de longslagaders
BLOEDDRUK = TENSIE
Bovendruk
Onderdruk
Normale bloeddruk is 120 (bovendruk) / 80 (onderdruk)
Hoge bloeddruk: bovendruk hoger dan 140
Te lage bloeddruk: 100/60 (duizelig of flauwvallen)
HYPERTENSIE = TE HOGE BLOEDDRUK
Door:
Teveel zout
Overbelasting
Genotmiddelen
Ouderdom
Slechte werking nieren
Temperament
Te weinig actief
Overgewicht
Stress
Psychisch
HYPOTENSIE = TE LAGE BLOEDDRUK
Door:
Hevig bloedverlies
Onbekende oorzaak
KLEINE BLOEDSOMLOOP
Van de rechter kamer naar de linker boezem
GROTE BLOEDSOMLOOP
Van de linker kamer naar de rechter boezem
BLOED EN LYMFE
LYMFE
FUNCTIES LYMFECIRCULATIE
Afvoerend = bloedplasma wat buiten de bloedvaten is getreden komt terug in de bloedvaten, weefselvocht gaat weg via de kleine lymfevaten. ( De naam is dan lymfevocht of lymfe)
Filteren: afvalstoffen en ziekteverwekkers (bacteriën en virussen)
Afweer door lymfeknopen: bestrijden van infecties (keel- en neusamandelen)
Opbouw
Loopt naast de bloedsomloop
Open systeem
Zeer wijd en vertakt
Begint in het bindweefsel van de organen (weefselspleten/lymfehaarvaten)
Bestaat uit:
Lymfevaten
Lymfevocht
Lymfoide weefsels
Lymfevaten
Lymfevaten in de wand van de dunne darm:
Nemen vetten op uit voedsel
Deze vaten hebben een melkachtig uiterlijk door de grote hoeveelheden vetbolletjes
Opdracht
Maak van beide onderwerpen een uitgebreide mindmap!