Ons thuis - De Gouden Weken PO

• newEditor
• Mens & Maatschappij
• Burgerschapskunde
• +1
• Basisschool
• ISK
• Groep 5-8

Introductie

Een nieuw schooljaar is altijd spannend: een nieuwe groep, een nieuwe start en heel veel dagen die de klas samen gaat doorbrengen. Een jaar waarin jij en je leerlingen ontzettend veel gaan leren, lachen en meemaken. Maar voordat je met de reken- en taalboeken gaat beginnen, is het van belang eerst te bouwen aan het allerbelangrijkste: een veilige leeromgeving voor al je leerlingen. Je wilt dat de klas een thuis is voor ieder individu. Want deze klas is de komende maanden een plek waar jee elke dag uren samen bent. In een echt thuis moet iedereen zich fijn, veilig en welkom voelen. Je mag er helemaal jezelf zijn, fouten maken en niemand valt buiten de boot. Vandaag maak je van jouw leerlingen architecten. Ze gaan ontdekken wat ze van elkaar nodig hebben om van deze klas de allerfijnste plek van de school te maken. Wat laat hen thuis voelen? Welke woorden worden door de klas het meest genoemd? Deze woorden vormen in deze les de bouwstenen van jullie 'thuis'!

Instructies

Docentenhandleiding "Ons Thuis!"

Thema: Groepsvorming en Sociaal Emotioneel Leren (SEL)

Methodiek: Coöperatieve werkvorm Denken-Delen-Uitwisselen

Doel: Het creëren van een Sense of Belonging (gevoel van verbondenheid) door gezamenlijke waarden en behoeften visueel te verankeren in de klas.

Lesonderdelen:

Wanneer voelt school als een thuis?

Introductie: Geef aan dat de opdracht niet gaat over het geven van de juiste antwoorden, maar meer werkt als een adviesbureau. De leerlingen zijn de experts, jij bent de luisteraar. Door meningen te bespreken wordt duidelijk dat in deze klas niet iedereen hetzelfde hoeft te denken om toch een sterke groep met elkaar te vormen.

Didactische tip: De 'Hulplijn'

Om de spanning voor het beantwoorden van een vraag te doorbreken, introduceer je de Hulplijn. Als een leerling wordt gekozen door de spinner, mag hij of zij eerst 5 seconden overleggen met de buurman/buurvrouw, óf een 'hulplijn' inzetten (een klasgenoot vragen om aan te vullen). Dit houdt de sfeer veilig en coöperatief.

Wat zeg je tegen de klas?

"Op het bord staan 2 spinners. Één met 5 vragen.over hoe we dat thuisgevoel in de klas gaan bewaken dit jaar. Met het draaien van de spinner komt een vraag tevoorschijn.

Dan draaien we de namenspinner. Als jouw naam verschijnt, ben jij de Klassen-Expert voor die vraag. Je hoeft niet het 'perfecte' antwoord te weten, jouw mening is wat telt! Vind je het spannend? Geen zorgen, je mag altijd je buurman of buurvrouw om een tip vragen. Nadat de expert heeft geantwoord, mag de rest van de klas laten zien of ze het ermee eens zijn. Let's go!"

Richtlijnen voor de klassikale bespreking (Per vraag)

Als docent kun je per vraag kort doorvragen om tot de kern te komen:

• De inrichting van het klaslokaal
  Doorvraag: "Moeten er planten bij? Of posters? Waar worden jullie rustig van?"
• Klasgenoten en veiligheid:
  Doorvraag: "Wat is fijner: als iemand heel hard 'welkom!' roept, of als iemand gewoon even naar je glimlacht als je binnenkomt?" (Focus op kleine handelingen).
• Een eigen plek:
  Doorvraag: "Is dat je eigen tafel, of betekent 'een eigen plek' ook dat je mag zeggen wat je denkt?"
• De rol van de leraar/lerares:
  Onderwijskundige tip: Wees hier heel open. Dit is jouw kans om te horen wat zij van jóu nodig hebben (bijvoorbeeld: humor, duidelijkheid, of juist rust).
• Vrijheid of regels:
  Laat ze ontdekken dat regels juist vrijheid en veiligheid kunnen bieden (bijvoorbeeld: de regel 'niet door elkaar praten' geeft iedereen de vrijheid om gehoord te worden).

Met deze opzet wordt de namenpicker een dynamisch en gezellig spel in plaats van een spannend keuzemoment!

Wat betekent thuis voor jou?

1. Onderwijskundige Achtergrond
   Volgens de Zelfdeterminatietheorie (Deci & Ryan) is Verbondenheid (Relatedness) een van de drie psychologische basisbehoeften om tot leren te komen. Leerlingen die zich 'thuis' voelen, durven fouten te maken en zijn sociaal actiever. Door leerlingen zelf de woorden te laten aandragen die dit gevoel oproepen, creëer je eigenaarschap.
   Je legt de norm niet op van bovenaf ("Hier zijn we lief"), maar haalt hem op vanuit de leerlingen ("Dit hebben wij nodig om ons thuis te voelen").
2. Didactische Tips voor de Uitvoering

• De 'Denk'-fase (Individueel): Geef leerlingen echt die 2 minuten stilte. Rust in het hoofd zorgt voor diepere associaties dan alleen "gezellig" of "leuk".
• De 'Deel'-fase (Tweetallen): Let op de kleurkeuze. Het toevoegen van woorden in een andere kleur door de ander, visualiseert de groei van hun gezamenlijke begrip.
• De 'Uitwissel'-fase (Klassikaal): Gebruik de woordwolk in LessonUp als 'live' filter. Woorden die vaker worden genoemd, worden genummerd. Dit zijn jullie kernwaarden.
• De fysieke verankering (Post-its): Het bouwen van het huis op een centrale plek in de klas (bijv. de deur of een raam) dient als een 'anker'. Je kunt hier het hele jaar naar terugverwijzen: "Handelen we nu volgens ons huis?"

      3. Differentiatie & Verdieping

• Ondersteuning: Voor leerlingen die moeite hebben met abstracte begrippen, kun je hulpvragen stellen: "Wat ruik je thuis? Wat hoor je als het fijn is?"
• Verdieping: Laat leerlingen naderhand een 'huisregel' koppelen aan de belangrijkste woorden uit de wolk.

Ons thuis

Laten we samen onze klas bouwen!

Hoe voel jij je nu?

De vakantie is voorbij. Het schooljaar is begonnen.

En je zit weer op je plek in de klas.

Welkom
in onze klas!

We gaan deze les ontdekken wat wij nodig hebben om ons allemaal 'thuis' te voelen in deze klas.

Vragen

Namen

De start van een schooljaar is altijd spannend. Een nieuwe groep, andere lessen en onbekende avonturen.

Deze klas is de plek waar we elke dag uren samen zijn. Hoe zorgen we ervoor dat iedereen zich veilig en welkom voelt?

Draai de Vragen-spinner om een vraag te kiezen.

Wordt daarna jouw naam gedraaid? Dan ben jij de expert voor die vraag. We starten met jouw antwoord. Vind je dat spannend? Geen probleem, je mag altijd een klasgenoot om hulp vragen.

Na het antwoord van de expert, mag de rest van de klas zeggen of ze het ermee eens zijn.

Wanneer voelt school als een thuis?

Laat de klas met elkaar praten over de antwoorden.
Wanneer mogelijk zou je de expert bij zijn vraag de gespreksleider kunnen laten zijn.

Wat betekent 'thuis' voor jou?

Wat gaan we doen?

Denken

Eerst denk je alleen na.

Delen

Dan bespreek je het met je maatje.

Uitwisselen

We maken samen een grote woordwolk.

Bouwen

We maken een thuis van onze woorden.

Wat betekent 'thuis' voor jou?

DENKEN

Waar voel jij je heel fijn? Wat maakt die plek zo speciaal? Is het de rust, de geur, de mensen of dat je er alles zeggen mag?

Wat maakt dat je je daar thuis voelt?

Schrijf in twee minuten zoveel mogelijk woorden op waar jij aan denkt bij het woord 'thuis'.

2

minute

00

second

add30s

Wat betekent 'thuis' voor jou?

DELEN

Zou 'thuis' voor iedereen hetzelfde zijn?
En zo niet, waar zit het verschil dan in?

Maak tweetallen en vergelijk de woordenlijsten:

1. Onderstreep de woorden die jullie allebei hebben.

2. Heeft je maatje een mooi woord dat jij niet hebt?
   Schrijf het op je lijst in een andere kleur!

3. Kies samen jullie drie belangrijkste woorden.
   Bijvoorbeeld:
   1. Veiligheid - Omdat je dan niet bang hoeft te zijn
   2. Plezier - Het is leuk om lol te hebben
   3. Warm - Als het warm is, voelt het gezelliger
   

5

minute

00

second

add30s

Wat betekent 'thuis' voor jou?

UITWISSELEN

Ben je benieuwd welke woorden je klasgenoten hebben opgeschreven? Laten we alle woorden in deze woordwolk verzamelen.

Schrijf jullie drie belangrijkste woorden in deze woordwolk.

Werkvorm Woordwolk
Maak de keuze of je deze woordwolk op post-its wil maken of dat je ze digitaal in deze woordwolk plaatst.
Naar aanleiding van deze woorden gaat de klas bepalen welke 'thuis-woorden' dit jaar centraal komen te staan.
Met deze woorden gaan ze samen een huis bouwen.

Bespreek de woordwolk met de klas door:

- Welke woorden komen in deze klas het meest voor?

- Wat zeggen deze woorden over de manier waarop we met elkaar om willen gaan?

- Hoe maken we met deze woorden een thuis van deze klas?

Bouwen

In de klas is het fijn om je thuis te voelen. Je wilt er jezelf kunnen zijn, je veilig kunnen voelen en met elkaar voor zorgen dat de sfeer goed is in de klas.

Schrijf jouw lievelingsthuis-woord op een post-it.
Iedereen mag deze post-it op de deur plakken. Maak samen van alle post-its een mooi huis.

Dit zijn de woorden die jullie dit schooljaar thuis laten voelen in de klas!

Wat betekent 'thuis' voor jou?

Werkvorm
Deze opdracht kan je op verschillende manier uitvoeren.

A. Geef alle leerlingen een post-it waarop ze hun favoriete thuis-woord op schrijven. Samen plakken ze deze woorden op een vel (muur of deur) in een huisvorm. Je zou de omtrek van een huis kunnen tekenen om hen wat houvast te geven.
B. Teken de omtrek van een huis op een groot vel en laat de kinderen hun woorden op de lijnen van het huis schrijven.
De meest populaire woorden kunnen groot opgeschreven worden, de enkele woorden kunnen kleiner geschreven worden.
C. Gebruik kartonnen dozen waar de leerlingen hun woorden op kunnen schrijven en laat met deze dozen een huis bouwen. De grootte van de het bouwwerk maakt dat leerlingen samen moeten werken en het echt voelt als bouwen aan een huis. De constructie moet ook goed zijn om de dozen niet te laten vallen.

D. Legosteentje, lege dobbelstenen of gevouwen kartonnen kubussen zijn ook goede bouwstenen voor het huis. Al zijn de woorden nu minder duidelijk leesbaar.

Belangrijk is de boodschap en het gesprek na deze opdracht. Dit huis symboliseert namelijk de manier waarop de klas met elkaar om wil gaan.

Bespreek met de klas hoe jullie dit met elkaar gaan bewerkstelligen. Het (t)huis is dit hele jaar de herinnering aan deze afspraken.
Benoem vooral wanneer de groep zich naar de regels gedraagt. Hoe fijn het is om met elkaar samen te kunnen werken in een goede, veilige omgeving.
Verwijs er ook naar wanneer de sfeer in de klas even minder is of de groep wat bijsturing nodig heeft. Welk woord moet weer even extra aandacht krijgen? Welk thuisgevoel ontbreekt op dit moment.
Uiteraard staat het je vrij om jullie huis uit te breiden gedurende het jaar!

Noem drie dingen die dit lokaal extra gezellig maken.

Noem twee dingen die jij nooit in dit lokaal zou willen zien.

Noem één ding dat nooit weg mag uit dit lokaal!

🔘

Welkom thuis!

We maken er samen een mooi jaar van!

Klik hier voor meer kant-en-klare lessen