cross

Verwerking programma 'Ten aanval!'

De list van Ambiorix
1 / 23
volgende
Slide 1: Tekstslide
WereldoriëntatieLager onderwijs

In deze les zitten 23 slides, met interactieve quizzen, tekstslides en 1 video.

time-iconLesduur is: 30 min

Introductie

Deze les gaat aan de hand van een filmpje met quizvragen in op de verovering van Gallië (in het bijzonder het gebied van de Eburonen) door Julius Caesar.

Onderdelen in deze les

De list van Ambiorix

Slide 1 - Tekstslide

Achtergrondinformatie:
Deze les kan gebruikt worden na een bezoek aan het educatieve programma 'Ten aanval!'.
  • Tekening: (c) Benoît Clarys
Ambiorix
koning van de Eburonen
(samen met Catuvolcus)
De Eburonen zijn een stam in het noorden van Gallië.
Eburonen = 'volk van de taxus'
Niemand weet hoe hij er echt uitzag! 

Slide 2 - Tekstslide

Achtergrondinformatie:
  • Het standbeeld van Ambiorix staat op de Grote Markt in Tongeren.
  • Ambiorix is afgebeeld op een zeer geïdealiseerde manier, typisch voor de negentiende eeuw. Hij zag er in het echt ongetwijfeld anders uit.
  • In de negentiende eeuw (dus kort na de onafhankelijkheid van België) ging men op zoek naar 'nationale helden' om het nieuwe België te voorzien van een indrukwekkend verleden waar iedereen trots op kon zijn. Ambiorix was er daar één van.
  • Het stripverhaal kan je aanraden aan geïnteresseerde leerlingen.

Slide 3 - Tekstslide

Achtergrondinformatie:
  • Het gebied van de Eburonen is niet exact gekend. Waarschijnlijk lag het tussen Schelde en Maas, de Ardennen en het Nederlandse rivierengebied.
  • Alle bruine en oranje tinten markeren Gallië. Het bruine gedeelte loopt verder tot het zuiden van Frankrijk. Het lichtoranje gebied is van de Belgen. Het donkeroranje gebied is dat van de Eburonen.
  • Aan de overzijde van de Rijn (het groene gebied) woonden de Germanen, van wie de Romeinen echt wel schrik hadden.
  • De Eburonen zouden (aldus Caesar) afkomstig zijn van over de Rijn.
Gaius Julius Caesar
Romeins generaal en politicus
Veroverde Gallië tussen 58 en 51 voor Christus.
Schreef een boek (Oorlog in Gallië) over zijn veroveringen.
Werd vermoord in 44 voor Christus. 
Sommige mensen vonden dat hij te veel macht had.

Slide 4 - Tekstslide

Achtergrondinformatie:
  • Het stripverhaal kan je aanraden aan geïnteresseerde leerlingen.
  • Caesars boek Oorlog in Gallië was onder andere bedoeld om zijn oorlogsvoering in Gallië te verantwoorden en het publiek in Rome te imponeren. Zijn versie van de feiten moet dus soms met een korrel zout genomen worden.
  • De Latijnse titel van het boek: Commentarii de bello Gallico.
  • Caesars boek is volledig bewaard gebleven. Het is onze oudste geschreven getuigenis over het leven in deze regio. Caesars boek markeert voor onze regio de overgang van voorgeschiedenis (prehistorie) naar geschiedenis (historie).
  • Na de dood van Julius Caesar wordt het Romeinse Rijk een keizerrijk. Met Augustus als eerste keizer.
14

Slide 5 - Video

Achtergrondinformatie: 
  • In 53 voor Christus vreesde Caesar opstanden in Gallië. De graanoogsten waren er dat jaar erg tegengevallen. Caesar verdeelde zijn legioenen over een aantal stammen om er te overwinteren en een oogje in het zeil te houden. (Tijdens de winter werd er niet gevochten.) Aanvoerders Sabinus en Cotta werden met anderhalf legioen naar de Eburonen gestuurd. Daar eisten ze het weinige graan van de Eburonen op voor hun soldaten. Dit was niet naar de zin van Ambiorix. Hij bedacht vervolgens een list.

  • Opmerking: dit filmpje is een uitgebreidere versie dan het filmpje getoond tijdens de workshop.

  • Er zijn nog geen sporen teruggevonden van de slag tussen de Romeinen en de Eburonen. Hierover bestaat nog heel wat discussie onder archeologen.
Ambiorix

Slide 6 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Julius Caesar

Slide 7 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Het is het jaar 53 voor Christus.
In welke eeuw is dat?
A
Eerste eeuw na Christus
B
Eerste eeuw voor Christus
C
Tweede eeuw na Christus
D
Tweede eeuw voor Christus

Slide 8 - Quizvraag

Deze slide heeft geen instructies

Ambiorix wil dat de Romeinen vertrekken. Wat zegt hij?
A
De Germanen gaan aanvallen.
B
Vertrek of ik val aan met mijn Eburonen.
C
Er is niet genoeg te eten voor jullie.

Slide 9 - Quizvraag

Achtergrondinformatie:
  • Het verhaal van Ambiorix' list bestaat eruit de Romeinen te laten geloven dat een grootse aanval op til is, waar zelfs de Germanen bij betrokken zijn.
  • Antwoord C: er is wel genoeg eten voor de Romeinse soldaten. Zij nemen het voedsel van de Eburonen af (waardoor zij zullen verhongeren).
Wat belooft Ambiorix aan de Romeinen?
A
Wij vechten samen tegen de Germanen.
B
Als jullie vertrekken, vallen wij niet aan.

Slide 10 - Quizvraag

Achtergrondinformatie:
Ambiorix belooft een vrije passage door het gebied van de Eburonen. Zo kunnen Sabinus en Cotta met hun mannen naar een ander Romeins kamp verderop trekken.
Stelling: Als de Romeinen niet weggaan, lijden de Eburonen honger.
A
Juist
B
Fout

Slide 11 - Quizvraag

Deze slide heeft geen instructies

Sabinus

Slide 12 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Cotta

Slide 13 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Wat doen de Romeinen?
A
Blijven
B
Vertrekken

Slide 14 - Quizvraag

Deze slide heeft geen instructies

Welke fout(en) maken de Romeinen bij hun vertrek?

Slide 15 - Woordweb

Achtergrondinformatie:
De Romeinen maken volgende fouten:
 
  • Ze vertrouwen Ambiorix volledig en nemen geen enkele voorzorgsmaatregel.
  • De Romeinen vertrekken met een overlast aan bagage. Zo zijn ze veel te log wanneer ze worden aangevallen.
  • De Romeinen vertrekken met een eindeloze colonne. Zo'n lange sliert is makkelijker aan te vallen dan een kleine compacte groep.

Nog enkele fouten die niet vermeld worden in de film: 
  • Ze gaan op pad zonder eerst de weg te laten verkennen door verkenners.
  • Ze blijven de nacht voor hun vertrek allemaal wakker om het kamp te bewaken, alle bagage in te pakken enz. Ze zijn dus niet uitgerust.
  • Ze hadden gijzelaars van de Eburonen kunnen vragen als garantie voor de vrije passage. Als de Eburonen dan toch zouden aanvallen, werden deze gijzelaars gedood.
Welke plaats kiest Ambiorix uit voor het gevecht?
A
een grote vlakte
B
een vallei

Slide 16 - Quizvraag

Deze slide heeft geen instructies

Wie staat op de beste plaats om te vechten?
A
De Eburonen
B
De Romeinen
C
Geen van beiden: de plaats doet er niet toe.

Slide 17 - Quizvraag

Achtergrondinformatie:
  • Ambiorix valt de vijand aan vanop afstand en vanuit de hoogte met pijlen en slingerkogels. Zijn mannen blijven zo ver van het gevaar.
  • De Romeinen zitten beneden in de vallei in de val. Ze kunnen niet weg. 
Sleep de wapens naar de juiste persoon.
De Eburonen
De Romeinen

Slide 18 - Sleepvraag

Achtergrondinformatie:
  • Het zwaard betreft een kort steekzwaard van de Romeinen. De Galliërs vochten met een slagzwaard (zie infra).
Wat doet Caesar volgens jou wanneer hij de nederlaag verneemt?
A
De Eburonen zijn sterker. Caesar laat hen met rust.
B
Hij wil wraak en keert terug naar het gebied van de Eburonen.

Slide 19 - Quizvraag

Achtergrondinformatie:
  • Bij de slag kwamen bijna alle 9000 Romeinen om het leven.
  • Caesar nam 1 jaar later wraak (zie vervolg film). Hij moordde de Eburonen uit of nam hen krijgsgevangen. Hij brandde hun dorpen plat en veegde hen volledig van de kaart. 
  • Koning Catuvolcus pleegde zelfmoord. Ambiorix ontsnapte. Ieder verder spoor van hem ontbreekt.
  • De exacte locatie van de slag is tot op heden niet gevonden.
Heb jij deze voorwerpen in het filmpje gezien?

Slide 20 - Tekstslide

Achtergrondinformatie:
  • De volgende voorwerpen maken deel uit van de collectie van het museum.
Schat van 158 staters (gouden munten) waarvan 116 van de Eburonen
Toevallig gevonden in Heers (Belgisch Limburg)
Op de Eburonenstater staat een paard.
Waarschijnlijk achtergelaten en vergeten in de jaren 50 voor Christus.
De Galliërs hadden veel goud nodig om hun oorlog tegen Caesar te kunnen betalen.

Slide 21 - Tekstslide

Achtergrondinformatie:
  • In het begin van het filmpje zie je hoe Ambiorix een geldbuidel begraaft.
  • Uiteraard is er geen enkel bewijs dat deze schat ooit door Ambiorix is achtergelaten.
  • Waarschijnlijk heeft men het goud verstopt zodat het niet door Caesar zou worden aangeslagen. Ook hij was steeds op zoek naar goud om zijn oorlog te financieren (of om zichzelf te verrijken).
  • In de Lage Landen zijn meerdere dergelijke schatten gevonden.
  • De andere munten behoren toe aan de Nerviërs (38), de Bellovaci, de Trevieren en de Remi (telkens 1). Eén munt is niet beslagen.
Ijzeren zwaard en schede (ca. 1 m. lang)
Gevonden tijdens graafwerken in Herk-de-Stad (Belgisch Limburg)
Bij de vondst waren zwaard en schede gebogen. Bij de restauratie is het weer recht geplooid.
Dit is een slagzwaard. Het is dus niet bedoeld om mee te steken, maar om mee te hakken. 

Slide 22 - Tekstslide

Achtergrondinformatie:
  • In het filmpje draagt Ambiorix een zwaard tijdens het gevecht.
  • Het zwaard werd gevonden tijdens baggerwerken in het Schulensbroek (een ven).
  • Dit zwaard dateert uit de periode van Caesars oorlog in Gallië of vlak erna. 
  • Er is geen enkel bewijs dat dit zwaard gebruikt werd in de oorlog tegen Caesar. Maar het is wel een typevoorbeeld van een zwaard waarmee de Galliërs vochten.
  • Op basis van de lengte van het zwaard denkt men dat het toebehoorde aan een ruiter.
  • Vroeger dacht men dat de ruiter dit zwaard per toeval verloor. Tegenwoordig gaat men ervan uit dat zwaarden die in een vochtige omgeving werden achtergelaten offers zijn.
Gallische slingerkogels in terracotta (ca. 4 cm lang)
Opgegraven in een graf in Maaseik (Belgisch Limburg)
Om een kogel te slingeren heb je heel wat techniek nodig.
Men gebruikte slingerkogels niet alleen om vijanden vanop afstand te verwonden. Door ze te verhitten konden slingerkogels ook een brand veroorzaken.

Slide 23 - Tekstslide

Achtergrondinformatie:
  • Tijdens het gevecht slingeren de Eburonen kogels naar de Romeinen.
  • Deze kogels werden gebruikt in de periode 475 - 1 voor Christus.
  • In het filmpje zijn geen Romeinse slingerkogels te zien. Deze waren gemaakt van lood.
  • Tekening van slingeraar: (c) Benoît Clarys.