Indonesië: op weg naar onafhankelijkheid

• newEditor
• Geschiedenis
• WO
• Studiejaar 1

proklamasi_2 | Java Post

Indonesië: op weg naar onafhankelijkheid

Welke factoren hebben een doorslaggevende rol gespeeld bij het dekolonisatieproces van Indonesië tussen 1900 en 1945?

Kader: Verklaren

Het proces waarbij kolonies onafhankelijk worden van hun koloniale overheersers en een zelfstandige staat vormen.

Inhoud

1. Structurele en incidentele factoren

2. Verbanden tussen factoren

3. Doorslaggevende factoren

Structurele en incidentele factoren

Structurele factoren zijn situaties en omstandigheden die voor langere tijd het leven van mensen kunnen bepalen. Incidentele factoren zijn (eenmalige) gebeurtenissen die iets op gang brengen

Door bepaalde langetermijnfactoren is een situatie ontstaan die onder spanning staat en tegelijkertijd ook (tijdelijk) in evenwicht is. Er zijn bepaalde acties of gebeurtenissen nodig om de kwetsbare balans te verstoren.

Structureel Incidenteel

• Economische uitbuiting

• Ethische Politiek

• Eerste Wereldoorlog

• Nationalisme in Azië

• Indonesisch nationalisme

• Repressief beleid

• Internationale antikoloniale indeeën

• Japans-Russiche oorlog

• Economische crisis

• Japanse bezetting en capitulatie

Economische uitbuiting

• Dominantie Nederlandse ondernemingen.

• Koelies en kettingberen

• Poenale sanctie

Foto: Ombilinkolenmijn Sumatra

Ethische Politiek

Bevorderen van de welvaart van Indonesië.

'Irrigatie, emigratie en educatie'.

Ethische Politiek

• Een 'Eereschuld'

• Max Havelaar

Ethische Politiek

Volksraad

De Eerste Wereldoorlog

• Handelsbeperkingen

• Prijsstijgingen

• Hogere productie van grondstoffen voor industrie.

• Schaarste

Nationalisme in Azië

Het nationalisme is een ideologie die het eigen land als uitgangspunt stelt. Daarbij wordt gestreefd naar een eigen land of juist meer invloed daarvan. Het nationalisme bevordert en benadrukt de eigenschappen van het eigen volk.

Nationalisme in Azië

Aguinaldo, Sun Yat-sen, Ho Chi Minh en Gandhi

Indonesisch nationalisme

1908: Boedi Oetomo

1912: Sarekat Islam

1912: Indische Partij

Grote foto: ledenvergadering Sarakat Islam 1921

Kleine foto: oprichters van de Indische Partij. Ernest Douwes Dekker, Soewardi Soerjaningrat en Tjipto Mangoenkoesoemo.

Indonesisch nationalisme

1908: Indische Vereeniging (Perhimpoenan Indonesia)

Foto: ledenvergadering Sarakat Islam 1921

Indonesisch nationalisme

1920: PKI

1927: PNI

Foto: ledenvergadering Sarakat Islam 1921

Indonesisch nationalisme

1928: Jeugdcongres

Foto: ledenvergadering Sarakat Islam 1921

Repressief koloniaal beleid

1913: verbod Indische Partij

1929: arrestatie Soekarno en opheffing PNI.

1933: PNI Baru (nieuwe PNI) verboden, Hatta, Sjahrir en Soekarno gearresteerd.

Repressief koloniaal beleid

Boven-Digoel

Het 'Kamp der onverzoenlijken', Boven-Digoel, 1929, Boven-Digoel (Tanah Merah) - Interneringskamp

Foto: het kamp der onverzoenlijken

Internationale

antikoloniale ideeën

Lenin: imperialisme is een negatief voortvloeisel van het kapitalisme.

Comintern: steun vrijheidsbewegingen

Internationale

antikoloniale ideeën

1918: veertien-punten-plan Wilson.

1941: Atlantisch Handvest (Churchill en Roosevelt).

Internationale

antikoloniale ideeën

1945: Verenigde Naties

Leden dienen te streven naar zelfbeschikking voor alle volkeren, inclusief de volkeren in de koloniale wereld.

Structureel Incidenteel

• Economische uitbuiting

• Ethische Politiek

• Eerste Wereldoorlog

• Nationalisme in Azië

• Indonesisch nationalisme

• Repressief beleid

• Internationale antikoloniale indeeën

• Japans-Russiche oorlog

• Economische crisis

• Japanse bezetting en capitulatie

Japans-Russische oorlog (1904-1905)

Rusland verliest...

Economische crisis

Dalende lonen, werkloosheid en toenemende armoede onder Indonesische boeren en arbeiders.

Japanse bezetting

• Vrijlating nationalisten.

• Verbod op alles wat Nederlands was.

• Europeanen in kampen.

• Militaire training voor de jeugd.

Japanse bezetting

• Geen Indonesische vlag naast een Japanse.

• 'leeghalen' Indonesië.

• Onderdrukking Indonesisch verzet.

Japanse capitulatie

Verbanden tussen de factoren

Document printen en mondeling toelichten.

Doorslaggevende factoren

• Indonesisch nationalisme: grootste gewicht.

• Japanse bezetting en capitulatie: cruciaal, creëert nieuwe situatie, versnelt.

• Andere factoren: versterkend effect.

Let op: frequentie, reikwijdte en het vermogen om nieuwe situaties te creëren.

Structureel Incidenteel

• Economische uitbuiting

• Ethische Politiek

• Eerste Wereldoorlog

• Nationalisme in Azië

• Indonesisch nationalisme

• Repressief beleid

• Internationale antikoloniale ideeën

• Japans-Russiche oorlog

• Economische crisis

• Japanse bezetting en capitulatie

Welke factoren hebben een doorslaggevende rol gespeeld bij het dekolonisatieproces van Indonesië tussen 1900 en 1945?

Literatuur

• Bouma, T. (2020). Naar een federaal Indonesië. De geschiedenis van de totstandkoming van de Republiek der Verenigde Staten van Indonesië en de bijdrage van federale Indonesische nationalisten aan de Indonesische onafhankelijkheid – 1917-1949. Hilversum (NL): Verloren.

•  Burgers, H. (2010). De garoeda en de ooievaar. Indonesië van kolonie tot nationale staat. Leiden (NL): Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde.

•  Buskop, H. en Dalhuisen, L. (2018). Sprekend Verleden. Geschiedenis onderbouw. Havo/vwo leerboek 3. Zutphen (NL): WalburgPers.

•  Drachewych, O. (2017). The Comintern and Anti-Imperialism, Nationality and race. (Researchmasterscriptie Geschiedenis, McMaster University, Hamilton Ontario).

• Jansen van Galen, J. (2019). Fiasco van goede bedoelingen. Nederland en de Indonesische onafhankelijkheid. Amsterdam (NL): Pluim.

Literatuur

• Nobutu, Y. (2025). Boven Digoel: Projecting a New Society. Souteast Asian Studies, 14 (1), 87-107.

•  Silva, M. De en Meng, L. Yew (2003). The Roots and Evolution of Nationalism in Indonesia. Akademica, 91 (3), 93-104.

•  Straaten, D. van, Claassen, R., Groot, F., Raven A.  & Wilschut A. (2020). Historisch denken. Basisboek voor de vakdocent. Assen (NL): Koninklijke Van Gorcum.

•  Touwen, L. Jeroen (2000). Paternalisme en protest. Ethische Politiek en nationalisme in Nederlands-Indië, 1900-1942. Leidschrift, 15 (3), 67-94.

•  Yadav, D. ( … ).Decolonization and nationalism. In: Kumar, R. & Yadav, D., Globalization: A Comprehensive Analysis of Modern Geographical & Historical Trends (p. 120-135). Kota (In): Career Point Ltd.