Steden & Staten > Les 1 > Handel & Steden

• Geschiedenis
• Basisschool
• Groep 6-8

Handel en Steden

• Wat heeft een Middeleeuwse stad?
  
• Wat is een hofstelsel?
  
• Hoe ontstond handel?
  
• Wat zijn ambachten?
  
• Hoe groeide een stad?
  

Steden en Staten les 1

Tule.slo Kerndoel 51

tijdbalk

gebeurtenissen en ontwikkelingen van verschillende mensen op één tijdbalk

tijdbalken met verschillende intervallen

jaartallen voor begin en einde van gebeurtenissen, ontwikkelingen en het leven van mensen

Tule.slo kerndoel 52/53

een middeleeuwse stad

markt

kerk

stadsmuur

stadspoort

koopmanshuis

Tule.slo kerndoel 52/53

opkomst van handel en ontstaan van steden

overschotten in landbouw: ontstaan handel

ontstaan van steden

ambacht en handel in steden

C | De Hanze

samenwerking in de handel tussen de Hanzesteden in de Nederlanden (Zutphen, Deventer, Zwolle en Kampen)

opkomst van de stedelijke burgerij en toenemende zelfstandigheid van steden          

bestuur van de stad

ambachten en gilden

burgers

stadsrechten

C | Hebban olla vogala

C | Floris V

bouwde de Ridderzaal en het Muiderslot

kwam op voor de boeren (der Keerlen God)

Hoe zou dit...

Hoe zou dit tijdvak kunnen heten?<div><ul><li>Jagers en Boeren?<br></li><li>Grieken en Romeinen?<br></li><li>Monniken en Ridders?&nbsp;<br></li><li>Of iets anders?<br></li></ul></div>

Al gehad. Over de prehistorie, jagers, mammoeten, nomaden en uitvinding landbouw en boeren.

Al gehad. Over de Grieken, Alexander de Grote, De Romeinen, democratie, geld, godsdienst, gewoontes, Romeinse Limes, Hannibal Barkas en mythologie. <span style="font-style: italic">(Romulus &amp; Remus, Doos van Pandora, Jason en de Minotaurus, Paard van Troje, Aeneas)</span>

Al gehad. Over ridders, kastelen, toernooien, volksverhuizingen, hofstelsel, horigen, monniken, kloosters, Willibrord, Bonefatius, Karel de Grote en kruistochten.

Dit ga je leren.&nbsp;<div><ul><li>Het ontstaan van Middeleeuwse steden.&nbsp;<br></li><li>De Hanze (steden)<br></li><li>Wie doet wat in de stad?(burgerij, bestuur, ambacht en gilden)<br></li><li>Floris V<br></li></ul></div>

Sleep naar het juiste tijdvak.

Zeus de oppergod

Karel de Grote

Romeinse Limes

Mammoet

Middeleeuwse stad

We leren over Middeleeuwse steden

In de tijd van <span style="font-weight: bold">Ridders en Monniken</span> was een kasteel met huizen eromheen een manier om te wonen. Maar dat is natuurlijk nog geen <span style="font-weight: bold">stad.</span> Hoe er <span style="font-weight: bold">steden</span> kwamen, daarover ga je leren!

Na Karel de Grote

Nadat keizer <b>Karel de Grote</b> (747-814) een groot rijk had opgezet, <b>verdeelde</b> hij het onder zijn zonen. Deze <b>koningen</b> verdeelden het onder de <b>leenheren</b>, die de <b>horigen</b> het werk lieten doen.

Drie standen

In de Middeleeuwen was er een <b>standenmaatschappij.</b><div>Er werd <b>verschil </b>gemaakt tussen mensen. Tussen arm en rijk.&nbsp;</div><div>De koning stond bovenaan. (Koninginnen, prinsen, prinsessen)</div><div><ol><li>Geestelijkheid (mensen van de kerk)<br></li><li>Adel (Ridders, Graven, Hertogen)<br></li><li>Burgers (gewone mensen)<br></li></ol></div><div>&nbsp;<div><br></div></div>

Sleep mij

Ik ben de burger.

Sleep mij

Ik ben de geestelijke

Sleep mij

Ik ben de adel

Kijk goed!

Herken jij de <b>drie standen</b>?

Wat ga je leren?

• Wat heeft een Middeleeuwse stad?
• Wat is een hofstelsel?
• Hoe ontstond handel?
• Wat zijn ambachten?
• Hoe groeide een stad?

Markt

<ol><li>Wat zie je?<br></li><li>Waarom is het er?<br></li><li>Welke mensen komen er?<br></li><li>Wat ken jij in de tijd van NU dat erop lijkt?<br></li></ol><div><div><br></div></div>

Kerk

<ol><li>Wat zie je?<br></li><li>Waarom is het er?<br></li><li>Welke mensen komen er?<br></li><li>Wat ken jij in de tijd van NU dat erop lijkt?<br></li></ol><div><div><br></div></div>

Stadsmuur

<ol><li>Wat zie je?<br></li><li>Waarom is het er?<br></li><li>Welke mensen komen er?<br></li><li>Wat ken jij in de tijd van NU dat erop lijkt?<br></li></ol><div><div><br></div></div>

Stads-muur

<ol><li>Wat zie je?<br></li><li>Waarom is het er?<br></li><li>Welke mensen komen er?<br></li><li>Wat ken jij in de tijd van NU dat erop lijkt?<br></li></ol><div><div><br></div></div>

Stadspoort

<ol><li>Wat zie je?<br></li><li>Waarom is het er?<br></li><li>Welke mensen komen er?<br></li><li>Wat ken jij in de tijd van NU dat erop lijkt?<br></li></ol><div><div><br></div></div>

Koopmanshuis

<ol><li>Wat zie je?<br></li><li>Waarom is het er?<br></li><li>Welke mensen komen er?<br></li><li>Wat ken jij in de tijd van NU dat erop lijkt?<br></li></ol><div><div><br></div></div>

Kerk

Als ik hoor bij een<span style="font-weight: bold"> Middeleeuwse </span>stad, sleep mij dan.

Plein

Als ik hoor bij een<span style="font-weight: bold"> Middeleeuwse </span>stad,&nbsp;<div>sleep mij dan naar het sleepdoel.&nbsp;</div>

Stadsmuur

Als ik hoor bij een<span style="font-weight: bold"> Middeleeuwse </span>stad,&nbsp;<div>sleep mij dan naar het sleepdoel.&nbsp;</div>

Agora

Als ik hoor bij een<span style="font-weight: bold"> Middeleeuwse </span>stad,&nbsp;<div>sleep mij dan naar het sleepdoel.&nbsp;</div>

Tempel

Als ik hoor bij een<span style="font-weight: bold"> Middeleeuwse </span>stad,&nbsp;<div>sleep mij dan naar het sleepdoel.&nbsp;</div>

Stadspoort

Als ik hoor bij een<span style="font-weight: bold"> Middeleeuwse </span>stad,&nbsp;<div>sleep mij dan naar het sleepdoel.&nbsp;</div>

Markt

Als ik hoor bij een<span style="font-weight: bold"> Middeleeuwse </span>stad,&nbsp;<div>sleep mij dan naar het sleepdoel.&nbsp;</div>

Koopmanshuis

Als ik hoor bij een<span style="font-weight: bold"> Middeleeuwse </span>stad,&nbsp;<div>sleep mij dan naar het sleepdoel.&nbsp;</div>

Welke 5 plaatsen horen er bij een middeleeuwse stad?

Wat ga je leren?

• Wat heeft een Middeleeuwse stad? ✔
• Wat is een hofstelsel?
• Hoe ontstond handel?
• Wat zijn ambachten?
• Hoe groeide een stad?

Hofstelsel

De horigen moesten het land bewerken van de kasteelheer (leenman).&nbsp;<div>In ruil daarvoor kregen ze bescherming.&nbsp;</div>

Horige

Als horige had je weinig rechten. Je kasteelheer kon bepalen met wie je trouwde, wanneer je vrij had, en hoeveel van de oogst je moest betalen.

Wat ga je leren?

• Wat heeft een Middeleeuwse stad? ✔
• Wat is een hofstelsel? ✔
• Hoe ontstond handel?
• Wat zijn ambachten?
• Hoe groeide een stad?

De rijken worden rijker

Alles staat in dienst van de ridder van<b> adel</b>, de kasteelheer, de leenman.&nbsp;<div>Deze wordt steeds rijker, de armen blijven arm. Daar kan de kerk weining aan veranderen, hoe de monniken ook helpen,</div>

Maar dan!

Door het grote rijk van <span style="font-weight: bold">Karel de Grote</span> is er tientallen jaren geen oorlog in het rijk. Natuurlijk zijn er wel de <span style="font-weight: bold">kruistochten.</span>&nbsp;

Vrede brengt voorspoed

De <span style="font-weight: bold">horigen</span> bewerken het akkerland goed. Er komt steeds meer oogst. De bevolking groeit. En met <span style="font-weight: bold">meer oogst</span> is er meer voer voor de dieren. Er komen steeds meer <span style="font-style: italic">varkens, paarden, koeien, melk, kaas, graan, tarwe. </span>Zelfs meer dan de kasteelheer op kan, of kan bewaren! En weggooien is zonde... wat nu?&nbsp;

Weet je het nog?

De <span style="font-weight: bold">boeren</span> komen erachter dat je meer kan oogsten door een jaar <span style="font-weight: bold">niets </span>te verbouwen. <span style="font-weight: bold">Braakliggende grond,</span> noem je dat. Dan komen er weer voedingsstoffen in de grond. Net als jij, na je boterham en een dutje.&nbsp;

Braakliggende grond =

1. Grond waar braaksel (spuug) op ligt
2. Grond met een gewas wat je kunt oogsten
3. Grond wat een jaar lang rust krijgt
4. Grond voor erg misselijke horigen

Rust in het land

Het jaar<b> 1000.</b> Er waren geen aanvallen meer van <b>wilde volken </b>als de Germanen, Hunnen en Vandalen. Er zijn geen <b>volksverhuizingen</b> meer, koningen hebben het land verdeeld.&nbsp;

Meer, meer, meer!

De <b>oogsten</b> doen het steeds beter. Er is <b>meer</b> voedsel, dus <b>meer </b>mensen. Er is <b>meer </b>te verkopen, dus de markten zijn groter. De<b> horigen</b> houden <b>meer</b> over, en kunnen soms <b>koopman </b>te worden. <i>Koopmannen verhandelen hun oogst, spullen of iets wat ze goed kunnen.</i>

Wat ga je leren?

• Wat heeft een Middeleeuwse stad? ✔
• Wat is een hofstelsel? ✔
• Hoe ontstond handel? ✔
• Wat zijn ambachten?
• Hoe groeide een stad?

Ontstaan van steden

(01:19)

Mensen op leven een bultje

De<b> koopmannen</b> trokken naar de dorpen. Daar was steeds <b>meer</b> te beleven. <b>Meer </b>handel, <b>meer</b> werk, en dus <b>meer</b> mensen. Dit trok weer <b>meer</b> arme mensen aan die hoopten werk te kunnen krijgen. Binnen de kasteelmuren werd het <b>vol...</b>

Ambacht

Als je geen oogst hebt om te verkopen, kon je een<b> dienst </b>verkopen. Een <b>dienst</b> is iets doen voor een ander. <b>Je had dan een ambacht: een vak, een beroep. </b>Voorbeelden van <b>ambachten</b> zijn: timmeren, touw maken, naaien, vlechten, koken, enzovoort.

Wat ga je leren?

• Wat heeft een Middeleeuwse stad? ✔
• Wat is een hofstelsel? ✔
• Hoe ontstond handel? ✔
• Wat zijn ambachten? ✔
• Hoe groeide een stad?

Van kasteel tot stad

Een<b> kasteel</b> kon zo een dorp worden. En als er veel <b>marktlui </b>kwamen wonden, kon het een stad worden. Er was wel een probleem: de kasteelmuren. Die zorgden ervoor dat iedereen in kleine huizen woonden rondom het kasteel woonden.<div>Een oplossing was om extra muren te maken: <b>stadsmuren met een stadspoort.</b></div>

Houten huizen

(01:20)

Een vestingstad

(01:17)

Stadsrechten

(01:49)

De markt met kooplieden

(01:39)

Wat ga je leren?

• Wat heeft een Middeleeuwse stad? ✔
• Wat is een hofstelsel? ✔
• Hoe ontstond handel? ✔
• Wat zijn ambachten? ✔
• Hoe groeide een stad? ✔

Welke drie standen waren er?

1. Geestelijken, adel, soldaten
2. Soldaten, adel, boeren
3. Geestelijken, adel, boeren

Wat heeft een Middel-eeuwse stad?

Wat is 

een hofstelsel?

Hoe ontstond handel

?

Wat zijn ambachten

?

Hoe groeide een stad?

Een<span style="font-weight: bold"> kasteel </span>had veel koopmannen en een <span style="font-weight: bold">grote markt. </span><span style="font-weight: bold">Ruimte</span> rondom kasteel werd volgebouwd tot het <span style="font-weight: bold">vol </span>was. Overal waren <span style="font-weight: bold">houten huizen. </span>Een<span style="font-weight: bold"> stadmuur</span> met <span style="font-weight: bold">stadspoorten</span> gebouwd. Nu was er <span style="font-weight: bold">meer ruimt</span>e om te wonen.&nbsp;

<ul><li>kerk&nbsp;<br></li><li>koopmanshuis<br></li><li>stadsmuur<br></li><li>markt<br></li><li>stadspoort<br></li></ul>

Een <span style="font-weight: bold">koning</span> verdeelde zijn land. <span style="font-weight: bold">Leenmannen&nbsp;</span>(vazallen) kregen een stuk grond. <span style="font-weight: bold">Horigen&nbsp;</span>(boeren) bewerkten dit land in ruil voor bescherming.

Boeren wisten steeds beter land te bewerken. Ook kwamen ze erachter dat grond <span style="font-weight: bold">braak</span> laten de grond verbeterde.&nbsp;<span style="font-weight: bold">(drieslagenstelsel)</span> Er kwam meer oogst. Boeren werden koopmannen. <span style="font-weight: bold">Koopmannen</span> verhandelden oogst of zichzelf, als ze iets goed konden maken of doen.

Een <span style="font-weight: bold">ambacht </span>is een ander woord voor beroep of vak.&nbsp;

Bedankt voor je inzet.

• Schuif je stoel aan
  
• Ruim je spullen op
  
• Verlaat het lokaal rustig