AV-vormgeving en productie (Media, vormgeving en ict vmbo), les 1: Uitleg

• newEditor
• Media, vormgeving en ict
• Middelbare school
• vmbo b, k, g
• Leerjaar 3-5

Introductie

Uitleg over profielmodule Audiovisuele vormgeving en productie: thema en storyboard, filmopnames voorbereiden, camerastandpunten, kaders en bewegingen, monteren en presenteren, en een animatie maken. Vijf blokken met controlevragen. Stof alleen voor KB en GL staat in de docentnotities.

Opnamelampen en camera op statieven in een studio

AV · FILM EN ANIMATIE

AV-vormgeving en productie

Examenstof Media, vormgeving en ict vmbo · CSPE

Les 1 van 3: uitleg. Les 2 is de examentraining, les 3 de terugblik met quiz. Syllabus: P/MVI/1.1, P/MVI/1.2, P/MVI/1.3, P/MVI/1.4, P/MVI/1.5, P/MVI/1.6. Image credit: Tessa Bury / Wikimedia Commons, CC BY 4.0

AV · FILM EN ANIMATIE

Wat ga je kunnen?

Ik kan een AV-product of animatie voorbereiden, opnemen, monteren en de keuzes uitleggen.

Welke soorten filmpjes ken je? Noem er drie.

Verwachte woorden: reclame, vlog, documentaire, trailer, instructiefilm, reportage. Zet ze in groepen: wil iets verkopen, laat iets zien, vertelt een verhaal. Zo kom je bij het idee van een doel en een doelgroep, het begin van deze module. Syllabus P/MVI/1.1.1.1 (alleen KB en GL).

AV · FILM EN ANIMATIE

AV-producties en concept

• Commercial: reclamefilm. Instructiefilm: laat zien hoe iets moet.

• Reportage: verslag van een gebeurtenis. Documentaire: diepgaand over één onderwerp.

• Trailer: korte voorfilm. Bumper: heel kort filmpje. Vlog: videodagboek.

• Een concept: inhoud, doel, doelgroep, locatie, vormgeving, technische (on)mogelijkheden.

Syllabus P/MVI/1.1.1.1 en 1.1.1.3 (alleen KB en GL): kenmerken en doel van diverse AV-producties omschrijven en een zelfbedacht thema uitwerken in een concept met inhoud, doel, doelgroep, locatie, vormgeving en technische (on)mogelijkheden. Dezelfde concept-onderdelen staan bij de animatie in P/MVI/1.4.1.3. Eigen korte omschrijvingen van de soorten producties; vraag leerlingen per soort een voorbeeld te noemen. Veelgemaakte fout: doel en doelgroep verwarren. Het doel is wat de film moet bereiken, de doelgroep is wie kijkt.

AV · FILM EN ANIMATIE

Onderzoek, copyright, deadline

• Onderzoek: eerst uitzoeken wat het doel, de doelgroep en de inhoud zijn.

• Copyright: de maker bepaalt wie zijn beeld of muziek mag gebruiken. Vraag toestemming.

• Deadline: de dag waarop je product klaar moet zijn.

• Verhaallijn: wat gebeurt er, in welke volgorde? Storyboard: je verhaal in tekeningen.

Syllabus P/MVI/1.1.1.2 en 1.1.2 (alleen KB en GL): de begrippen onderzoek, copyright en deadline, verhaallijn en storyboard omschrijven; voor de animatie ook P/MVI/1.4.1.1 en 1.4.1.2. Eigen omschrijvingen. Veelgemaakte fout: denken dat je alles van internet mag gebruiken omdat het zichtbaar is. Gebruik eigen beeld en geluid, of vraag toestemming.

AV · FILM EN ANIMATIE

Verhaallijn en geluid

• Shot: één ononderbroken opname. Scène: shots op één plek en in één tijd.

• Voice-over: een verteller die je hoort maar niet in beeld ziet.

• Offscreen: geluid van iets dat bij het verhaal hoort, maar buiten beeld is.

• Set-noise: geluid van de opnameplek zelf, zoals voetstappen of verkeer.

Syllabus P/MVI/1.1.2.1 en 1.1.2.2 (alleen KB en GL): de begrippen shots, scène, voice-over, offscreen en set-noise omschrijven en gebruiken, en met een aangereikt format een verhaallijn maken. Eigen omschrijvingen. Veelgemaakte fout: voice-over en offscreen door elkaar halen. Bij voice-over hoort de stem niet bij een persoon in het verhaal, bij offscreen wel, maar je ziet die persoon niet. Dezelfde begrippen komen terug in 1.2.1.5.

Een getekend storyboard met zes shots

AV · FILM EN ANIMATIE

Een storyboard maken

• Een storyboard toont je film shot voor shot in tekeningen.

• Zet erbij: tijdlijn, standpunt, camerabeweging, locatie, beeldkader en audio.

• Je tekent niet mooi, wel duidelijk.

Syllabus P/MVI/1.1.3.1. BB en KB: een storyboard maken van een gegeven verhaallijn. Alleen KB en GL: een storyboard maken van een zelf gemaakte verhaallijn. Onderdelen volgens de syllabus: tijdlijn, camerastandpunt, camerabewegingen, locatie, beeldkaders en audio (voice-over, offscreen, set-noise). Op de foto is te zien hoe onder elk shot staat wat er gebeurt en wat voor kader het is (Spaans: plano entero is totaal shot, plano detalle is close up). Veelgemaakte fout: alleen tekeningen maken zonder te noteren wat er te horen is of hoe de camera beweegt. Image credit: Iván López Fuente / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Vul in

Een storyboard toont je verhaal in tekeningen. De deadline is de dag waarop je product klaar moet zijn.

storyboard

deadline

copyright

scène

Syllabus P/MVI/1.1.1.2 (alleen KB en GL). Verwachte fout: copyright en deadline verwisselen. Copyright gaat over wie beeld of muziek mag gebruiken.

AV · FILM EN ANIMATIE

Productiedossier

• Een productiedossier helpt je goed voorbereid te filmen.

• Tijdsplanning: wie doet wat en hoe laat. Lijst met benodigdheden: wat neem je mee?

• Checklist: een lijst om af te vinken. Shotlist: alle shots die je moet opnemen.

• Logboek: je noteert wat je opnam en wat goed of mis ging.

Syllabus P/MVI/1.2.1.1 (alleen KB en GL): een productiedossier maken met tijdsplanning, lijst met benodigdheden, checklist, shotlist en logboek. BB werkt met een gegeven productiedossier (1.2.1.2). Eigen omschrijvingen. Veelgemaakte fout: shotlist en storyboard verwarren. Het storyboard laat zien hoe het eruit ziet, de shotlist is een lijst om af te vinken tijdens de opname.

Opnamen op locatie met camera en hengelmicrofoon

AV · FILM EN ANIMATIE

Opnames voorbereiden

• Plaats en sluit de apparatuur aan. Test of alles werkt.

• Controleer de locatie: beschikbaar, veilig en genoeg licht?

• Controleer objecten en acteurs: aanwezig, goede kleding, juiste plek?

Syllabus P/MVI/1.2.1.2 (BB: aan de hand van een gegeven productiedossier; KB en GL: aan de hand van een productiedossier). Onderdelen: apparatuur plaatsen, aansluiten en controleren op de juiste werking; locatie controleren op beschikbaarheid, veiligheid en licht; objecten controleren op aanwezigheid en juiste positie; figuranten en acteurs controleren op aanwezigheid, kleding en juiste positie. Veelgemaakte fout: de camera klaarzetten maar niet testen, zodat je pas tijdens de opname merkt dat er geen geluid of geheugen is. Image credit: WIKImaniac / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

Een cameraman filmt met een camera op een statief

AV · FILM EN ANIMATIE

Camera en licht

• Autofocus: de camera stelt zelf scherp. Manual focus: met de hand.

• Beeldkader: wat in beeld is. Instelmodus: de stand van de camera.

• Witbalans: wit blijft wit. Daglicht: zon. Kunstlicht: lampen.

Syllabus P/MVI/1.2.1.3 en 1.2.1.4 (BB en KB): begrippen bij een videocamera (beeldkader/kader, autofocus/manual focus, instelmodus en witbalans) en bij belichting (daglicht en kunstlicht). Eigen omschrijvingen. Instelmodus: bijvoorbeeld automatisch of handmatig. Daglicht verandert met het weer en de tijd van de dag, kunstlicht regel je zelf. Veelgemaakte fout: autofocus gebruiken terwijl iets voor het onderwerp beweegt; kies dan manual focus of controleer het beeld. Image credit: Joe Mabel / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

Een man voor een groene achtergrond (chromakey)

AV · FILM EN ANIMATIE

Geluid, continuïteit, chromakey

• Neem set-noise, offscreen en voice-over bewust en schoon op.

• Continuïteit: shots passen bij elkaar in kleding, spullen en positie.

• Chromakey: een groene achtergrond vervang je later door ander beeld.

Syllabus P/MVI/1.2.1.5 en 1.2.1.6 (BB en KB): begrippen bij een geluidsopname (set-noise, off-screen, voice-over) en bij een filmopname (continuïteit, chromakey). Eigen omschrijvingen. Continuïteit: als je shots door elkaar opneemt, noteer je kleding, spullen en positie in het logboek. Chromakey: de achtergrond heeft één egale kleur, meestal groen; de acteur draagt dan geen groene kleding. Veelgemaakte fout: denken dat continuïteit alleen over de volgorde gaat. Image credit: John Coleman / Wikimedia Commons, publiek domein

Een acteur draagt in shot 1 een rode trui, in shot 2 een blauwe. Wat gaat mis?

A

De witbalans

B

De autofocus

C

De set-noise

D

De continuïteit

Continuïteit: opeenvolgende shots moeten bij elkaar passen. Verwachte fout: witbalans kiezen, omdat het om kleur gaat. Syllabus P/MVI/1.2.1.6.

AV · FILM EN ANIMATIE

Camerastandpunten

• Neutraal: camera op ooghoogte. Kikkerperspectief: van onderen, het onderwerp lijkt groot.

• Vogelperspectief: van boven, het onderwerp lijkt klein.

• Point of view: je kijkt door de ogen van het personage.

• Over-the-shoulder: over de schouder van iemand naar een ander.

Syllabus P/MVI/1.2.2.1 (BB en KB): kikkerperspectief, vogelperspectief, neutraalperspectief, point of view en over-the-shoulder omschrijven en gebruiken. Een groot onderwerp en een laag standpunt geeft een machtig of dreigend effect; het vogelperspectief maakt klein of kwetsbaar. Veelgemaakte fout: kikker- en vogelperspectief omdraaien. Ezelsbrug: een kikker kijkt omhoog.

AV · FILM EN ANIMATIE

Beeldkaders

• Establishing shot: overzicht, je ziet waar het verhaal speelt.

• Totaal shot: de hele persoon of het hele ding, met de omgeving.

• Medium shot: een persoon van ongeveer de middel omhoog.

• Close up: heel dichtbij, bijvoorbeeld een gezicht.

Syllabus P/MVI/1.2.2.2 (BB en KB): establishing shot, totaal shot, medium shot en close up omschrijven en gebruiken. Een establishing shot staat vaak aan het begin van een scène. Veelgemaakte fout: establishing shot en totaal shot door elkaar halen. Bij het establishing shot gaat het om de plek, bij het totaal shot om de persoon of het voorwerp in zijn geheel.

AV · FILM EN ANIMATIE

Camerabewegingen

• Pan shot: de camera draait opzij vanaf één plek.

• Tilt shot: de camera kantelt omhoog of omlaag vanaf één plek.

• Lift shot: de camera gaat omhoog of omlaag, bijvoorbeeld op een lift.

• Dolly shot: camera rijdt naar voren of achter. Tracking shot: camera rijdt mee.

Syllabus P/MVI/1.2.2.3 (BB en KB): lift shot, pan shot, tilt shot, dolly shot en tracking shot omschrijven en gebruiken. Eigen omschrijvingen. Bij een pan en een tilt blijft de camera op dezelfde plek staan, bij een lift, dolly en tracking shot verplaatst de camera zelf. Veelgemaakte fout: pan en tilt door elkaar halen. Pan is opzij, tilt is omhoog of omlaag.

Welk camerastandpunt hoort bij Letter A?

A

Kikkerperspectief

B

Vogelperspectief

C

Neutraalperspectief

D

Point of view

Camera A hangt boven het hoofd en kijkt omlaag: vogelperspectief. Camera B staat op ooghoogte (neutraal), camera C staat laag (kikkerperspectief). Verwachte fout: kikkerperspectief kiezen. Syllabus P/MVI/1.2.2.1. Image credit: Eigen figuur

AV · FILM EN ANIMATIE

Beelden kiezen

• Archiveer je shots: bewaar ze netjes en controleer beeld en geluid.

• Spotten: de bruikbare shots uitzoeken en in een spotlist zetten.

• Bepaal de volgorde van de gekozen shots.

• Je kunt je keuze van shots en volgorde uitleggen.

Syllabus P/MVI/1.3.1.1 tot en met 1.3.1.3 (BB en KB): shots archiveren en controleren op kwaliteit en bruikbaarheid, shots kiezen en in een spotlist noteren, de volgorde bepalen. Alleen KB en GL: P/MVI/1.3.1.4, de keuze en volgorde van de shots beargumenteren (laatste bullet). Een spotlist is een lijst met de gekozen shots, met bijvoorbeeld de tijd in de opname. Veelgemaakte fout: onscherpe of onhoorbare shots toch kiezen omdat de inhoud leuk is.

AV · FILM EN ANIMATIE

Monteren

• Importeren: je zet de clips in het montageprogramma.

• Knippen: je snijdt het onbruikbare stuk weg. Een stuk video is een clip.

• Monteren: je zet de clips in de juiste volgorde achter elkaar.

• Exporteren: je maakt het eindbestand in het gegeven formaat. Publiceren: delen.

Syllabus P/MVI/1.3.2.1 en 1.3.2.2 (BB en KB): begrippen bij het monteren (spotten, clips, exporteren en publiceren) en beelden importeren, knippen en monteren met video-editing software; P/MVI/1.3.5.1: exporteren naar een gegeven formaat. Het gegeven formaat staat in de opdracht, bijvoorbeeld bestandstype en beeldgrootte. Veelgemaakte fout: het project opslaan en denken dat dat hetzelfde is als exporteren. Pas na het exporteren heb je een film die je kunt afspelen.

AV · FILM EN ANIMATIE

Effecten, titels en geluid

• Effecten: kleurcorrectie, zwart/wit, snelheid, vervagen, chromakey.

• Voeg titels en teksten toe die kort en goed leesbaar zijn.

• Kies muziek en geluidseffecten die passen bij het doel.

• Fade in: geluid begint zacht. Fade out: geluid eindigt zacht. Pas ook het volume aan.

Syllabus P/MVI/1.3.3.1 en 1.3.4.1 en 1.3.4.2 (BB en KB): effecten, titels en overgangen kiezen die passen bij het doel van de AV-productie (kleurcorrectie, chromakey, zwart/wit, snelheid, vervagen, toevoegen van teksten en beeld), geluidseffecten en muziek kiezen en geluidsbewerkingen toepassen (fade in, fade out, volume aanpassen). Veelgemaakte fout: te veel effecten gebruiken. Kies effecten die bij het doel en de doelgroep passen.

AV · FILM EN ANIMATIE

Presenteren

• Test de apparatuur en maak de ruimte klaar voor je presentatie.

• Vertel voor je doelgroep, toon het product en gebruik vaktermen.

• Leg uit waar het product over gaat en hoe je het gebruikt.

• Leg uit waarom je deze keuzes maakte, bijvoorbeeld bij beeld en geluid.

Syllabus P/MVI/1.3.6.1 tot en met 1.3.6.3 (alleen KB en GL, niet voor BB): de organisatie rondom de presentatie verzorgen (testen van apparatuur, gereedheid van de inrichting), het AV-product presenteren (doelgroep, tonen, vaktermen, uitleg over gebruik en inhoud) en de gemaakte keuzes beargumenteren. Veelgemaakte fout: pas tijdens de presentatie merken dat het geluid niet werkt.

Welke clips neem je op in de spotlist?

A

Clip A en clip D

B

Clip B en clip C

C

Clip B en clip D

D

Alle vier de clips

Alleen clips met scherp beeld en goed geluid zijn bruikbaar: B en D. Clip A heeft te veel wind, clip C is onscherp. Verwachte fout: clip A kiezen omdat het beeld scherp is. Syllabus P/MVI/1.3.1.1 en 1.3.1.2. Image credit: Eigen figuur

AV · FILM EN ANIMATIE

Animatie: idee en storyboard

• Een animatie heeft scenes en frames. Een frame is één beeld.

• De verhaallijn noemt ook muziek, geluidseffecten en voice-over.

• Een storyboard: tijdlijn, bewegingen, locatie, beeldkaders, audio en tekst.

• Alleen KB en GL: onderzoek doen en een eigen idee bedenken.

Syllabus P/MVI/1.4.1 tot en met 1.4.3. BB en KB: een storyboard maken van een gegeven verhaallijn (1.4.3.1). Alleen KB en GL: een idee bedenken en beschrijven (1.4.1), een verhaallijn maken met scene, frame, muziek, geluidseffect en voice-over (1.4.2) en een storyboard van een zelf gemaakte verhaallijn. Bij de animatie staan bewegingen en toevoeging van tekst in het storyboard. Veelgemaakte fout: de tekst vergeten die in beeld moet komen.

AV · FILM EN ANIMATIE

Beelden maken en bewegen

• Maak beelden volgens de eisen: foto's, teksten en illustraties.

• Bewerk ze in een bewerkingsprogramma en importeer ze in het animatieprogramma.

• Stopmotion: foto's van een voorwerp dat je telkens een stukje verplaatst.

• Walkcycle: een loopbeweging die je steeds herhaalt.

Syllabus P/MVI/1.5.1.1, 1.5.2.1 (BB en KB: beelden maken volgens gegeven eisen en bewerken), 1.6.1 beelden selecteren met oog voor doel, doelgroep, duur en verhaallijn, 1.6.2.1 tot en met 1.6.2.3: beelden importeren, een beweging maken en de beelden achter elkaar plaatsen zodat een beweging gesimuleerd wordt, zoals een walkcycle en stopmotion. Eigen omschrijvingen. Veelgemaakte fout: de voorwerpen tussen de foto's te veel verplaatsen, waardoor de beweging hakkelt.

AV · FILM EN ANIMATIE

Framerate, afronden, presenteren

• Framerate: het aantal beelden per seconde. Meer beelden geeft een vloeiendere beweging.

• Kies tekst, muziek en geluidseffecten die passen bij doel en doelgroep.

• Exporteer de animatie, test hem en voer correcties door.

• Alleen KB en GL: presenteer de animatie en leg je keuzes uit.

Syllabus P/MVI/1.6.2.4 (alleen KB en GL): rekening houden met de framerate; 1.6.3 en 1.6.4 (BB en KB): teksten bewerken en geluidseffecten en muziek toevoegen met oog voor stijl, doelgroep en doel; 1.6.5 (BB en KB): exporteren, testen en correcties doorvoeren; 1.6.6 (alleen KB en GL): presenteren en keuzes beargumenteren. Rekenvoorbeeld bij de framerate: bij 10 beelden per seconde heb je voor 3 seconden 30 beelden nodig (10 x 3 = 30). Veelgemaakte fout: eerst exporteren en dan pas testen.

Vul in

Bij stopmotion verplaats je een voorwerp steeds een stukje en maak je een foto. De framerate is het aantal beelden per seconde.

stopmotion

framerate

walkcycle

fade out

Syllabus P/MVI/1.6.2.3 en 1.6.2.4 (framerate alleen KB en GL). Verwachte fout: walkcycle kiezen, maar dat is een herhaalde loopbeweging.

Welk onderdeel vond je het lastigst?

1

Verhaallijn en storyboard

2

Voorbereiden en camerawerk

3

Monteren en presenteren

4

Animatie maken

Bespreek het onderdeel met de meeste stemmen aan het begin van de training nog eens.

Welke film maak je graag? Noem één reden.

Open reflectie. Laat leerlingen een AV-productie noemen (bijvoorbeeld vlog of trailer) en het doel en de doelgroep erbij zeggen.

AV · FILM EN ANIMATIE

Begrippen (1/2)

• Storyboard: Je verhaal shot voor shot in tekeningen

• Shot: Eén ononderbroken opname

• Voice-over: Verteller die je hoort maar niet in beeld ziet

• Offscreen: Geluid van iets dat buiten beeld is

• Set-noise: Geluid van de opnameplek zelf

AV · FILM EN ANIMATIE

Begrippen (2/2)

• Witbalans: Zorgt dat wit ook wit lijkt, bij elk licht

• Continuïteit: Opeenvolgende shots passen bij elkaar

• Chromakey: Een groene achtergrond vervangen door ander beeld

• Spotlist: Lijst met de shots die je gebruikt

• Framerate: Aantal beelden per seconde