Concept 11: Wereldsysteem (Ethiopië)

Concept 11: Wereldsysteem (Ethiopië)

1 / 19
volgende
Slide 1: Tekstslide
AardrijkskundeMiddelbare schoolvwoLeerjaar 4

In deze les zitten 19 slides, met tekstslides.

Onderdelen in deze les

Concept 11: Wereldsysteem (Ethiopië)

Slide 1 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Terugblik: landen indicatoren

Slide 2 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Lesdoel(en)
Aan het einde van de week kan ik: 
  • uitleggen hoe de basis van de mondiale centrum-periferie verhouding is gelegd
  • de veranderingen omschrijven in de mondiale centrum-periferie verhoudingen door de verschuivingen in de internationale arbeidsverdeling
  • voor een aantal landen de positie in het centrum-periferiemodel bepalen en de effecten van globalisering herkennen en verklaren

Slide 3 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Wereldsysteem 
De economische, politieke en culturele relaties tussen gebieden. 
Centrum-periferie model
Gebieden indelen naar mate van economische (en politieke) macht en invloed. 

Slide 4 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Wereldsysteem: hoe ontstaan?
  • Koloniale periode: kolonieën (periferie) leverde grondstoffen voor het moederland (centrum). Centrum had economische en politieke macht. 

Slide 5 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Wereldsysteem 
  • Op basis van  
  • Kan je de wereld indelen in een systeem
    met centrum, periferie en semi-periferie. 
landen indicatoren
BNP / per inwoner
Indeling beroepsbevolking in sectoren - primaire, secundaire en tertiaire sector
HDI (Human Development Index) 

Slide 6 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Wereldsysteem: hoe ontstaan?
  • Koloniale periode: kolonieën (periferie) leverde grondstoffen voor het moederland (centrum). Centrum had economische en politieke macht. 

  • De verhoudingen veranderen
    door de veranderingen in de 
Internationale arbeidsverdeling
De verdeling van het maken van producten over verschillende landen.
Product wordt in een land gemaakt waar dit goedkoopst is. 

Slide 7 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Tijd-ruimtecompressie
Absolute afstand
De werkelijke afstand tussen 2 plaatsen, via de rechte lijn gemeten (hemelsbreed) gemeten in km.
Relatieve afstand
Afstand gemeten in tijd en moeite. 
- De tijd die nodig is om de afstand tussen twee plaatsen af te leggen. 
- De moeite die men moet doen en de tijd die nodig is om de werkelijk afstand tussen twee plaatsen af te leggen. 

Slide 8 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

De transporttheorie van Ullman


Goederenhandel overbrugt kloof vraag en aanbod

Voorwaarde 1
complementariteit: reden voor handel vanuit een situatie waarin twee regio's elkaar aanvullen m.b.t. een bepaalde hulpbron
Voorwaarde 2
transporteerbaarheid: mate waarin het de moeite loont om een product te vervoeren
Voorwaarde 3
tussenliggende mogelijkheden: aantrekkende factor in een gebied dat bij vervoer dichter bij het herkomstgebied ligt dan het bestemmingsgebied

Slide 9 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Centrum-periferie
           Mondiaal                           Regionaal                             Nationaal

Slide 10 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Wereldsysteem 
  • Op basis van  
  • Kan je de wereld indelen in een systeem
    met centrum, periferie en semi-periferie. 
landen indicatoren
BNP / per inwoner
Indeling beroepsbevolking in sectoren - primaire, secundaire en tertiaire sector
HDI (Human Development Index) 
Opdracht
Schrijf voor jezelf een definitie van 
centrum - periferie - semi-periferie 

Slide 11 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Wereldsysteem
Centrum
Semi-periferie
Periferie
- rijker
- grote dienstensector
- veel vraag naar goedkope producten en voedsel
- opkomende landen (economie)
- aandeel landbouw neemt af, groeiende industrie

- armere landen
- leveren grondstoffen en voedsel aan semi-periferie en centrum

Nederland
India
Ethiopie

Slide 12 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Werkvorm: Centrum-Periferie
Economisch
Centrum
Semi-periferie
Periferie
Bruto Nationaal Product 
Beroepsbevolking
BNP (Inkomen)
Landbouw (1e)
Industrie (2e)
Diensten (3e)
Kies uit:
Hoog/Laag/Gemiddeld
Kies uit:
Hoog/Laag/Gemiddeld
Kies uit:
Hoog/Laag/Gemiddeld
Kies uit:
1e, 2e of 3e sector 
Kies uit:
1e, 2e of 3e sector 
Kies uit:
1e, 2e of 3e sector 

Slide 13 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Rijkste landen ter wereld

Slide 14 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 15 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Verstedelijking
  • Periferie en Semi-Periferie  groeien snel --> ontstaan megasteden

  • Hoe meer ontwikkeling = hoger urbanisatiegraad, lager tempo

  • Dus:
    Centrumlanden = hoge urbanisatiegraad, lager tempo
    Periferie = lagere urbanisatiegraad, hoger tempo 
Waarom groeien die steden zo snel?
  1. Natuurlijke bevolkingsgroei
  2. Hoog vestiginsgoverschot (mensen migreren op zoek naar beter werk)

Slide 16 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

  Nakijken
1
Centrum = rijke, kapitalistische landen. Deze hebben veel vraag naar goedkope producten en voedsel.

Periferie  = achtergestelde arme landen. Deze leveren grodnstoffen en voedsel aan de semi-periferie en centrumlanden in ruil voor geld en goederen. Veel periferielanden zijn afhankelijk van de export van één/enkele grondstoffen/producten. 

Semi-periferie = opkomende landen op economisch gebied. Hier neemt aandeeel van de ladnbouw af en van de industrie toe. Ze hebben kenmerken van centrum en periferie. 
2
Exploitatiekolonie = kolonie die vooral diende om grondstoffen en materialen te leveren aan het overheersende land
3
Vestigingskolonie = gebied overzee dat als doel had om als vestigingsgebied voor Europeanen te functioneren. 

Slide 17 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

  Nakijken
4
Hoe beter een land is ontwikkeld, des te hoger is de urbanisatiegraad en des te lager is het urbanisatietempo

5
Voorbeelden:
- Arme landen hebben een hoge natuurlijke bevolkingsgroei, daarom groeien steden. Dit komt door een geboorteoverschot.
- Steden in arme landen hebben een hoog vestigingsoverschot. Migranten gaan op zoek naar beter werk en betere leefomstandigheden. Dit gebeurt vaak vanaf het platteland naar de steden toe. 

6
Voorbeelden:
Overvolle wegen, slechte riolering, tekort aan onderwijs, tekort aan gezondheidszorg, onvoldoende woningen

Slide 18 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Mini SO Centrum-Periferie

R


3p
(1p) Wat wordt met het wereldsysteem bedoeld?
(1p) Hoe is het wereldsysteem ontstaan?
(1p) Uit welke drie soorten gebieden bestaat het wereldsysteem?

T1


3p
Gebruik de bron.
Noem één centrumgebied, één semi-perifeer gebied
en één perifeer gebied.

T2


2p
Binnen Seoul (Zuid-Korea) zijn grote regionale- en sociale verschillen.
(1p) Benoem hiervan een oorzaak;
(1p) Benoem hiervan een gevolg.

I


2p
Het voorkomen van ruimtelijke segregatie in een stad is onwenselijk.
(1p) Waarom is dit onwenselijk?
(1p) Hoe kan je dit probleem oplossen?

Slide 19 - Tekstslide

Houdt PTD aan