Les 4 Welvaart voor iedereen

• Geschiedenis
• Middelbare school
• vmbo g, t, mavo, havo, vwo
• Leerjaar 3,4

De industriële samenleving 

van Nederland

Nederland verandert (1900-1940)

Welke uitvindingen werden rond 1900 gedaan?

Hoe ziet een les eruit? 

    Begrippen uit deze les

Aan het eind van deze les...

...ken je de begrippen en personen. (R)

...kan je uitleggen hoe de NL economie zich ontwikkelde na de jaren 1930. (T1)

...

Video

Welkom in de IJzeren Eeuw

wetenschap

Ontstaan van 

zware industrie

• Staalindustrie (Hoogovens, IJmuiden)

• Mijnbouw (steenkolenmijnen, Zuid-Limburg)

• Petrochemie (aardolie, Rotterdam/Nederlands-Indië)

Vervoer 

verandert

• Reizen wordt sneller en goedkoper (auto's worden goedkoper)

• Eerst elektrische trein rijdt in 1909 tussen Den Haag en Rotterdam

• Vliegen wordt steeds interessanter voor personen en goederen (Schiphol, 1916)

Communicatie

• Trein vervangt postkoets

• Brief wordt (soms) vervangen door telegrafie...

• ... en telefoon vervangt telegrafie

• De snelheid van het leven neemt toe en Nederland wordt meer een eenheid (de andere kant van het land is niet meer zo ver weg)

Elektriciteit

• Zorgde tussen 1860-1914 tot Tweede Industriele Revolutie (staal, spoorwegen, elektriciteit en chemicaliën)

• Belangrijke uitvinders die stroom populair hebben gemaakt: Thomas Edison en Nicolai Tesla
• 
  
• Steeds meer huishoudelijke toepassingen

Steden 

veranderen

• Steden groeien enorm door werkgelenheid: arbeiderswijken

• Stadsmuren worden weggehaald

• Nieuwe dingen vragen aanpassingen: verharde wegen, trottoirs en trambanen

Bevolking groeit

• Besmettelijke ziektes kunnen beter worden aangepakt

• Betere riolering en watervoorziening

• Betere medicijnen
  

• Nieuwe manier van bouwen zorgt voor meer ruimte (afbraak stadsmuren)

• 
  

De verdeling van de beroepsbevolking 

in Nederland in sectoren.

Meer producten, andere winkels

Lees de zinnen hieronder over de
veranderingen in het leven van mensen.

Welke zin is juist?

1. Mensen waren veel meer tijd kwijt door alle nieuwe communicatiemiddelen.
2. Mensen gingen zich Groninger of Amsterdammer voelen in plaats van Nederlander
3. De spoorwegen bevorderden de eenheid in Nederland.
4. Er werd veel minder gereisd.

Crisisjaren '30

De Wederopbouw

Waarom?

• De schade in Nederland was groot: er was veel kapot en geplunderd in WOII

• In de crisisjaren ’30 waren hadden mensen hun vertrouwen verloren in de democratie (en gekozen voor communisme en fascisme)

• Nooit meer armoede!

In Nederland 

zelf (1)

• De schouders eronder!

• Harmoniemodel: samenwerking tussen werkgevers, werknemers en regering
  

• Geleide loonpolitiek: lonen en prijzen blijven laag. Als jouw prijzen laag zijn, stijgt de export van jouw producten!

In Nederland 

zelf (2)

• Eerste Industrialisatienota: samenvoegen (fuseren) van kleine bedrijven in één groot bedrijf

• De sociaaldemocraten (PvdA) komen in Nederland aan de macht: opkomen voor de zwakkeren

• Ontdekking van aardgas in Slochteren (Groningen) in 1959.

Vanuit het buitenland

• Marshallplan: geld en goederen vanuit de VS

• Samenwerking in Europa (EGKS: 1958, voorloper van de Europese Unie).

Het lukt!

• De welvaart groeit enorm

• Prijzen en lonen worden losgelaten en mensen krijgen eindelijk weer meer loon (maar ook: hogere prijzen...)

• Nederland wordt een consumptiemaatschappij: ook het kopen van luxe wordt belangrijk.

Een auto, vakantie en een sigaar...

...wat een luxe!

Na de oorlog ook...

• Gastarbeiders uit Marokko, Turkije, Spanje, Italië, en ontstaan pluriforme samenleving

• Verandering van het onderwijs: de Mammoetwet moet voor meer gelijke kansen zorgen.

•  Meer gelijkheid tussen mannen en vrouwen door 2e Feministische Golf

Video

Tijd van televisie en computer: Mammoetwet

Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd

Stel 1 vraag over iets dat je deze les nog niet zo goed hebt begrepen