6. Examentraining 3: theatervormgeving (25/26)

• Drama
• Middelbare school
• mavo
• Leerjaar 4

Examentraining

Kunst Drama

Leerdoelen + uitleg begrippen

Deel 3 - THEATERVORMGEVING + FILM

Leerdoelen - theatervormgeving

Ik kan: 

- de verschillende theatervormgevingsmiddelen (decor, geluid, geluidseffecten, grime en hairstyling, kostuum, licht, muziek, rekwisieten) benoemen en herkennen in een voorstelling

- het verschil tussen een totaaltje en een speciaaltje uitleggen en herkennen in een voorstelling

- de kenmerken van een lijsttoneel, vlakke vloer theater en openluchttheater benoemen

Overige begrippen in de categorie theatervormgeving

 Coulisse

 Grimeur / grimeren

 Locatietheater

 Productie / producent*

 Theatervormgeven / theatervormgever / theatervormgeving

 Toneelbeeld

Leerdoelen Categorie film

Leerdoel 1: Cameratechnieken herkennen en analyseren

Ik kan camera-afstanden (close-up, medium shot, long shot) en camerabewegingen (zoomen, POV) herkennen en het effect ervan uitleggen

Leerdoel 2: Montage en filmeffecten begrijpen

Ik kan montage, voice-over, special effects, fade-in en fade-out herkennen in filmfragmenten en hun functie beschrijven

Overige begrippen in de categorie film

– Plot*

– Scenario*

– Storyboard

– Registratie

1. Theatergebouw

– Lijsttoneel*

– Vlakke vloer theater*

– Openluchttheater

Theatertechnicus

– Lichttechnicus

– Beeld- en geluidstechnicus

Overige begrippen in de categorie theatervormgeving

– Coulisse

– Grimeur / grimeren

– Locatietheater

– Productie / producent*

– Theatervormgeven / theatervormgever / theatervormgeving

– Toneelbeeld*

1. Theatervormgevingsmiddelen

– Decor

– Geluid

– Grime en hairstyling

– Kostuums

– Licht

• Blackout

• fade out

• fade in

• Kleur(filters)

• Lichtontwerp / lichtplan

• Speciaaltje

• Totaaltje

• Werklicht*

• Zaallicht

• Toneelbelichting

– Muziek

– Projecties

• Videoclip

• Vlog

• Filmbeelden

• Beeldprojecties

– Rekwisieten (props)

Theater-

vormgevingsmiddelen

1. Decor
   
2. Kostuum
   
3. Grime
   
4. Rekwisieten (of: props)
   
5. Attributen (rekwisiet dat hoort bij een rol)
   
6. Belichting
   
7. Muziek
   
8. Geluid/geluidseffecten
   
9. Projecties
   

Decor

Rekwisieten/Attributen

kostuums

kap en grime

licht

projecties

Geluid

Geluid, waar moet je op letten?

Begrippen Licht

• Blackout

• fade out

• fade in

• Kleur(filters)

• Lichtontwerp / lichtplan

• Speciaaltje

• Totaaltje

• Werklicht*

• Zaallicht

• Toneelbelichting

Begrippen licht

Blackout = Alle lichten gaan plotseling uit – het toneel is volledig donker (vaak gebruikt bij een scenewisseling).

Fade out / Fade in = Het licht gaat geleidelijk uit (fade out) of geleidelijk aan (fade in) – voor een zachte overgang.

Kleur(filters) = Gekleurde filters voor lampen om sfeer te creëren (blauw = koud/nacht, rood = warm/gevaar).

Werklicht = helder wit (TL)licht dat aan is op het toneel tijdens de opbouw of na afloop van de

voorstelling.

Zaallicht = Het licht in de zaal waar het publiek zit – gaat uit als de voorstelling begint.

Voorbeeld werklicht

Lichtontwerp / Lichtplan

Het ontwerp dat vastlegt welke lampen wanneer aan/uit gaan en welke kleuren en sterktes worden gebruikt.

Totaaltje

Frontlicht = al het licht dat van voor komt. Wordt ook wel ‘totaaltje’ genoemd. Hiermee maak je (de gezichten van) mensen zichtbaar

Speciaaltje

Speciaaltjes = het licht dat gebruikt wordt voor de speciale plekken / personen

op het toneel.

Dit kan vanuit elke richting komen, afhankelijk van de wens.

Voorbeelden Projecties

• Videoclip

• Vlog

• Filmbeelden

• Beeldprojectie

Theatergebouw

Een theatervoorstelling kun je op verschillende locaties spelen. Daarom kun je theatervoorstellingen ook indelen in het soort locatie waar het stuk wordt opgevoerd: 

– Lijsttoneel*
– Vlakke vloer theater*
– Openluchttheater

Lijsttoneel

- 4e wand

- illusie

Vlakke vloer theater

- dichter bij het publiek

- publiek meer betrokken

- minder illusie 

Openluchttheater

- buitenlocatie

- publiek heeft geen dak

Lijsttoneel

Het woord verwijst naar de toneellijst of prosceniumboog in de schouwburg

waardoorheen het publiek naar de voorstelling kijkt. Publiek en voorstelling zijn

gescheiden door het verhoogde podium en de toneellijst.

Vlakkevloertheater

Theater zonder verhoogd podium waarbij het publiek op de eerste rij op hetzelfde

niveau zit als het podium.

Theatertechnicus

Een technicus is iemand die professioneel de theatertechniek verzorgt:

Lichttechnicus: iemand die profesioneel de belichting in het theater verzorgt

Beeld- en geluidstechnicus: iemand die professioneel de beelden en het geluid/muziek in het theater verzorgt

Coulisse

De ruimte achter/naast het toneel waar acteurs wachten voordat ze opkomen (buiten het zicht van het publiek)

Locatietheater

Locatietheater

• Anders dan in theatergebouw of openluchttheater
• Vaak buiten: strand, duinen, bos, industrieterrein, treinstation
• Plek-afhankelijk
• Locatie versterkt verhaal
• Unieke ervaring

Producent

- Producent:  een producent is een persoon die verantwoordelijk is voor de productie van een bepaalde theatervoorstelling of film. Hij of zij is degene die de financiën en de organisatie van een film overziet en op zoek gaat naar de financiële middelen.

Wat is locatietheater?

• Bij locatietheater wordt een theatervoorstelling op een andere plaats gespeeld dan in een theatergebouw
  
• Vaak wordt de voorstelling speciaal voor deze locatie gemaakt
• Er wordt gebruik gemaakt van de bijzondere sfeer of omgeving van de locatie
• De locatie vormt de inspiratiebron voor de voorstelling
  

Grimeur / grimeren

Beschilderen van het gezicht en verdere middelen om op toneel een bepaald persoon of een type voor te stellen 

Toneelbeeld

• “still” uit de voorstelling. 
• Alles wat je ziet als je het beeld stil zet: decor, licht, positie acteurs etc.)
  

Theatervormgeven / theatervormgever / theatervormgeving

Het ontwerpen en creëren van de totale uitstraling van een voorstelling (decor, licht, kostuums, geluid) – de theatervormgever is de persoon die dit doet.

2. Categorie film

1. Camera-afstand – Close-up – Medium shot – Long shot

2. Camerabeweging – Zoomen – Point Of View

3. Montage – Voice-over – Special effects – Fade-in – Fade-out

Overige begrippen in de categorie film

– Plot*

– Scenario*

– Storyboard

– Registratie

Filmbegrippen

Een aantal NIEUWE begrippen voor jullie dit jaar voor je examen Drama: namelijk een blokje film!

Let op: film is niet het filmen van theater. Het is het vertellen van een verhaal door middel van bewegend beeld. De cameravoering en montage bepalen juist het verhaal en hoe het wordt verteld. 

Hierover moet je ook vragen kunnen beantwoorden op je examen. 

Shots en Scènes

Wat is het verschil tussen een scene en een shot?

Een shot of take is één ononderbroken filmopname. Het is alles dat wordt opgenomen tussen het aan- en uitzetten van de cameramotor. Meerdere shots samen vormen een scène, wat ze bij film een sequentie noemen. 

Camera-afstand

Close-up = Elke opname van dichtbij. Vooral gebruikt bij een shot van alleen het gezicht van een personage.

 

 Medium shot = Een camera-instelling waarbij je iemand van ongeveer de middel tot hoofd ziet – een standaard shot voor dialogen.

Long shot = Een shot waarop de mens nauwelijks zichtbaar is. Wordt gebruikt om een overzicht te

geven van een landschap of stad.

Voorbeeld close-up

Long shot

Mediumshot

Close-up

Informatie filmkaders

Het filmkader bepaalt wat wel en wat niet in beeld wordt gebracht. Draait het shot om de omgeving (totaalshot, establishingshot) of om het personage (medium, close-up)?

Bekijk de kaders nu nogmaals, wat voor effect hebben ze op jou?

Camerabeweging

– Zoomen = De camera beweegt niet, maar de lens zoomt in (dichterbij) of uit (verder weg) op het beeld.

– Point Of View = Opname vanuit de positie van het personage die dankzij de montage de suggestie wekt dat je door de ogen van het personage kijkt.

Point of View (POV)

Deze shot hebben we nog niet besproken en is een techniek waarbij het lijkt alsof de kijker door de ogen kijkt van een filmpersonage. De Camera is dus ' de ogen' van het personage.

Opdracht

Maak 2 POV foto's 

bepaal het standpunt vanwaaruit je personage kijkt

Maak een foto vanuit de  ooghoogte vanuit een:

• grootpersonage
• kleinpersonage

Denk hierbij ook aan de perspectieven vanwaaruit een cameraman/vrouw filmt.

zie ook pagina 12 en 13  uit je werkboek.

Montage

– Voice-over*

– Special effects*

– Fade-in*

– Fade-out*

Montage/editing

Het samenstellen van de uiteindelijke film of tv-aflevering door de gekozen opnamen achter elkaar te plaatsen

Voice over

Een stem die je hoort over de beelden heen – vaak een verteller of de gedachten van een personage.

Special effects

Elementen in de film die niet te verwezenlijken zijn of niet bestaan. Deze worden

mogelijk gemaakt door (digitale) bewerking tijdens de postproductie.

Fade in

Een techniek waarbij de scène langzaam vanuit een zwart (of wit) beeld tevoorschijn

komt, zoals je dat bij theater ook met licht en geluid kan doen.

Fade out

Een manipulatie voor film- of geluidsopnamen waarbij het beeld of geluid langzaam

onscherp en onduidelijk wordt, zoals je dat bij theater ook met licht en geluid kan

doen.

Overige begrippen

– Plot = De opeenvolging van gebeurtenissen in een film

– Scenario = Het filmverhaal op papier

– Storyboard

– Registratie

Plot en storyboard

Plot: alle gebeurtenissen in een film in de juise volgorde. Dit staat op papier in het scenario. 

Voordat er gefilmd wordt, worden de shots uitgetekend in de juiste volgorde in een storyboard.