6vwo H5.4 Herhaling aarde - endogene processen

1 / 26
volgende
Slide 1: Tekstslide
AardrijkskundeMiddelbare schoolvmbo, mavo, havo, vwoLeerjaar 1-6

In deze les zitten 26 slides, met tekstslides en 2 videos.

time-iconLesduur is: 45 min

Onderdelen in deze les

Slide 1 - Tekstslide

Slide 2 - Video

Lesdoelen
  • Hoe wordt de ouderdom van de aarde gemeten?
  • Hoe is de aardbol opgebouwd?
  • Wat is het actualiteitsbeginsel?
  • Welke bewijzen zijn er voor het bewegen van de aardplaten?
  • Waarom bewegen de platen?
  • Welke drie bewegingen maken de platen?
  • Welk verband is er tussen de bewegingen van de platen en vulkanisme, aardbevingen en gebergtevorming?
  • Welke verschijnselen hangen samen met vulkanisme?
  • Wat zijn de kenmerken van een aardbeving? 

Slide 3 - Tekstslide

Systeem aarde H1
Endogene processen

Slide 4 - Tekstslide

Opbouw van de aarde

Kern
mantel
korst

Slide 5 - Tekstslide

Slide 6 - Tekstslide

Alfred Wegener
  • Duitse meteoroloog 
  • Aanwijzinigen voor bewegende continenten. 
Overeenkomsten tussen fossielen
1
Sporen van ijskappen
2
gesteenten / bergen
3

Slide 7 - Tekstslide

Alfred Wegener
  • Pangea
  • continenten waren lichter, zij drijven op iets wat 'vloeibaar' is


zijn theorie staat bekend als:
continental drift
Niemand geloofde Wegener. Waarom niet?
Men wist niet wat de drijvende kracht achter dit verschijnsel zou kunnen zijn. Wat is nou sterk genoeg om hele continenten te laten bewegen? 

Slide 8 - Tekstslide

Mid Oceanische rug
30 jaar na Wegener's dood           bewijs!
Diepte metingen, bergketens onderwater
Ouderdom van oceanische korst (paleomagnetisme)

Slide 9 - Tekstslide

3 drijvende krachten achter platentektoniek?
  1. convectiestromen
  2. ridge-push
  3. slab-pull

Slide 10 - Tekstslide

Door platentektoniek...
Bergen
Vulkanen
Aardbevingen

Slide 11 - Tekstslide

Divergentie
  • uit elkaar
  • oceaan = mid-oceanische rug
    nieuwe korst groeit aan
    onderzeese vulkanen (effusief)
    lichte aardbevingen
  • continent = rift valley 

Slide 12 - Tekstslide

Convergentie
  • naar elkaar toe
  • Oceaan + continent = subductie
  • Oceaan + oceaan = subductie van
    oudere oceaanische korst
  • continent + continent = berg
     

Slide 13 - Tekstslide

Transform
  • langs elkaar heen
  •  naast horizontale verschuiving,
    ook horsten en slenken
  • aardbevingen

Slide 14 - Tekstslide

Schildvulkaan
Kenmerken:
- Lava zeer vloeibaar, waardoor het ver weg stroomt (mafisch, basalt)
- Effusieve uitbarsting
- Vulkaan heeft brede basis en
    flauwe hellingen
- Bij hotspots en divergerende
    plaatgrenzen

Slide 15 - Tekstslide

Spleetvulkaan
Kenmerken:
- Lava zeer vloeibaar, waardoor het ver weg stroomt (mafisch, basalt)
- Effusieve uitbarsting
- Lava komt uit kilometerslange scheuren naar buiten

Slide 16 - Tekstslide

Stratovulkaan
Kenmerken:
- Lava is taai-vloeibaar door combi basalt en graniet (felsisch, graniet)
- Taaie lava verstopt in de kraterpijp
- Explosieve uitbarstingen 
- Vulkaan is kegel met kleine doorsnede en steile wanden
- Bij subductiezones

Slide 17 - Tekstslide

Caldeira
Kenmerken:
- Dak van magmakamer stort in door grote explosie
- Kratermeer in diepte die ontstaat

Slide 18 - Tekstslide

Uitzondering: Hotspots
Hotspot niet aan rand van plaat (bijv. Hawaii hotspot). 
Kenmerken:
- Uit onderste deel mantel komen hete mantelpluimen basaltisch
   materiaal boven (top pluim = hotspot)
- Materiaal brandt dwars door lithosfeer heen
- Mantelpluimen liggen vast in mantel en platen bewegen over hotspots     heen

Slide 19 - Tekstslide

Slide 20 - Tekstslide

Aardbevingen
Spanning en wrijving tussen platen

Hypocentrum = plaats waar aardbeving ontstaat
Epicentrum = plaats van aardbeving aan aardoppervlak loodrecht boven hypocentrum

Schaal van Richter



Op welke plekken komen diepe aardbevingen voor?

Slide 21 - Tekstslide

Tsunami's

Slide 22 - Tekstslide

Slide 23 - Video

Gebergtevorming
plooiingsgebergten
breukgebergten (horsten en slenken)


Slide 24 - Tekstslide

Lesdoel(en) check
  • Hoe wordt de ouderdom van de aarde gemeten?
  • Hoe is de aardbol opgebouwd?
  • Wat is het actualiteitsbeginsel?
  • Welke bewijzen zijn er voor het bewegen van de aardplaten?
  • Waarom bewegen de platen?
  • Welke drie bewegingen maken de platen?
  • Welk verband is er tussen de bewegingen van de platen en vulkanisme, aardbevingen en gebergtevorming?
  • Welke verschijnselen hangen samen met vulkanisme?
  • Wat zijn de kenmerken van een aardbeving? 

Slide 25 - Tekstslide

Woordenboek
Alle begrippen die je moet leren van H1
Aardbeving
Actualiteitsbeginsel
Basalt
Caldeira
Convectiestroom
Convergentie
Divergentie
 Transform
diepzeetrog 
Effusieve uitbarsting
Explosieve uitbarsting
Geologische tijdschaal
Graniet
Hotspot
Lithosfeer
Mid-oceanische rug
Platentektoniek
Plooiingsgebergte
Stratovulkaan
Schildvulkaan
Schaal van richter
Subductie
Tsunami

Slide 26 - Tekstslide