4h-Literatur -Trümmerliteratur-les1

• Duits
• Middelbare school
• havo, vwo
• Leerjaar 4-6

SE: Duitse Literatur und Literaturgeschichte 1918 – 1955

Let op:

SE op 10 april: op de laptop met woots en schoolyear

Meenemen: Opgeladen laptop, kabel

 Op tijd zijn: 15 minuten voor begin van het SE

Deze week:

- nog 2 lessen over de literatuur na de Tweede Wereldoorlog

- laatste literatuur-stuk in de syllabus (over Paul Celan en zijn gedicht "Todesfuge") NIET voorbereiden! (komt in 5h terug)

- Borchert en Eich zijn wel belangrijk voor SE, t/m blz.19

Tip:

Literatuur:  Focus op de literatuur na 1933. 

Geschiedenis:  Alles uit syllabus en reader belangrijk 

=> Voorgeschiedenis: Waarom Hitler succesvol?

Weiße Rose: tekst en film-vragen in syllabus 

(Wie? Wanneer? Wat deden ze? Waarom?)

Aanvulling Weiße Rose:

 Hoe werden de pamfletten verspreid?

- verstuurd naar adressen uit telefoonboek

- vrienden in andere steden hielpen bij het versturen via de post

- in telefoonboeken gelegd (in postkantoor)

      Helmuth von Moltke (verzetsgroep " Kreisauer Kreis"):

  6e pamflet naar Oslo;

va                                vanaf daar naar Engeland: Royal Air Force in juli 1943 over       Duitsland = meerdere miljoenen pamfletten

Leerdoelen vandaag:

- ik weet wat de "Trümmerliteratur" was en kan kenmerken noemen

- ik kan korte Duitse literaire teksten uit de "Nachkriegszeit" verklaren 

Trümmerliteratur (Kahlschlagsliteratur): 

1945 – ungefähr 1955

1945, ook genoemd ‘Stunde Null’: 

verwerken van wat gebeurd is en opnieuw beginnen te bouwen op de puinhopen (Trümmer=puin) van Nazi-Duitsland.

Wat denk je: past de uitdrukking "Stunde Null"?

 

Taalgebruik

Taal in de Tweede Wereldoorlog:

• Middel voor propaganda
• Als wapen, aanvallend
• Of juist niet: dubbele laag, dubbele betekenis
• Erg beladen

Conclusie: Het moet anders - maar hoe dan?

Voorbeelden in de reader:

- Die weiβe Rose: Inge Scholl (1947).

- Inventur: gedicht van Günter Eich (geschreven 1945/1946 in een krijgsgevangenen kamp, gepubliceerd 1947).

- Drauβen vor der Tür: hoorspel/toneelstuk van Wolfgang Borchert (1947) over een soldaat die terugkomt naar huis na de oorlog. 

In 5havo (te weinig tijd over):  Todesfuge: gedicht van Paul Celan (Jood) over de holocaust/Auschwitz. 

"Die Inventur" von Günter Eich (Reader, S. 22)

Dies ist meine Mütze,

dies ist mein Mantel,

hier mein Rasierzeug

im Beutel aus Leinen.

 

Konservenbüchse:

Mein Teller, mein Becher,

ich hab in das Weißblech

den Namen geritzt.

 

Geritzt hier mit diesem

kostbaren Nagel,

den vor begehrlichen

Augen ich berge.

 

Im Brotbeutel sind

ein Paar wollene Socken

und einiges, was ich

niemand verrate,

so dient es als Kissen

nachts meinem Kopf.

Die Pappe hier liegt

zwischen mir und der Erde.

 

Die Bleistiftmine

lieb ich am meisten:

Tags schreibt sie mir Verse,

die nachts ich erdacht.

 

Dies ist mein Notizbuch,

dies meine Zeltbahn,

dies ist mein Handtuch,

dies ist mein Zwirn.

Die Inventur (= de inventarisatie; een lijst met gegevens over iets)

• In hoeverre klopt de titel als je het vergelijkt met het gedicht?
• Wat voor waarde heeft een conservenblikje voor een soldaat?
• Wat voor bed heeft de soldaat?
• Waarom houdt hij het meest van de potloodstift?
• Wat valt je op als je naar het taalgebruik kijkt?

Die Inventur (= de inventarisatie; een lijst met gegevens over iets)

Kenmerken "Trümmerliteratur"

• eenvoudig taalgebruik 
• realistische boodschap
• soldaat na de oorlog / krijgsgevangene? (autobiografisch) 
• geen "heldenverhaal"

Hausaufgabe:

Mindmap Duitse literatuur 1933-1955

- lees de syllabus zorgvuldig door (blz. 7 t/m 18)

- maak een mindmap en neem ze op dinsdag mee (of schrijven op papier of met mindmap-app, bijv. MindMeister)

=> ik ga ze kopiëren en de mooiste ophangen in lokaal 116

=> je hebt al een belangrijke deel van de SE-voorbereiding gedaan