Presentatie_Iedereen_wetenschapper_1B

• newEditor
• Natuurwetenschappen
• Secundair onderwijs

IEDEREEN WETENSCHAPPER?!

Module 1 • Wetenschappen • 1B

Biologie

Chemie

Fysica

Onderzoeken

Kijken • vragen stellen • voorspellen • meten • onderzoeken

1

Onze route door deze module

We werken stap voor stap. Niet alles hoeft in één les.

BLOK 1

Wat is wetenschappen?

STEM • biologie • chemie • fysica

BLOK 2

Ik werk als een wetenschapper

onderzoeksvraag • hypothese • waarnemen

BLOK 3

Meten is weten

grootheid • eenheid • meettoestel

BLOK 4

Microscopisch onderzoek

microscoop • preparaat • cellen

2

Wat leren we in deze module?

Deze STEM-doelen komen telkens opnieuw terug.

BV1_06.26

Ik werk veilig en duurzaam met materialen en stoffen.

BV1_06.27

Ik gebruik meetinstrumenten en hulpmiddelen nauwkeurig.

BV1_06.28

Ik gebruik de juiste grootheden en eenheden.

BV1_06.29

Ik gebruik een wetenschappelijke methode om een vraag te onderzoeken.

3

BLOK 1

Wat is wetenschappen?

Eerst ontdekken → dan uitleg → daarna invullen in het boekje

Boekje: p. 3–12 • rustig tempo

4

Wat doet een wetenschapper?

Overleg 2 minuten met je buur.

BLOK 1

kijken

vragen

denken

proberen

meten

VRAAG: Wanneer ben jij zelf al eens een beetje een wetenschapper geweest?

5

Wanneer heb jij je al eens als een wetenschapper gedragen?

Wat hoort volgens jou bij wetenschap?

STEM

Vier domeinen die vaak samenwerken.

BLOK 1

S

Science

Wetenschap

T

Technology

Technologie

E

Engineering

Ingenieurswerk

M

Mathematics

Wiskunde

Boekje p. 3: koppel de beroepen aan S, T, E of M.

6

Natuurwetenschappen heeft drie grote onderdelen

We maken vandaag kennis met alle drie.

BLOK 1

🌱

BIOLOGIE

levende natuur

🧪

CHEMIE

stoffen en reacties

⚙

FYSICA

levenloze natuur

Tijdens het jaar komen deze onderdelen opnieuw terug.

7

Biologie: wat leeft?

Een organisme is een levend wezen.

BLOK 1

🐕

Hond

🌳

Boom

🪨

Steen

🍄

Paddenstoel

🚲

Fiets

Welke zijn organismen? Hoe kan je dat weten?

→ Daarna: boekje p. 4–6

8

De 7 levenskenmerken

Een organisme vertoont levenskenmerken.

BLOK 1

🌬 ademen

🍎 voeden

🚶 bewegen

📈 groeien

👶 voortplanten

⚡ reageren op omgeving

🚽 afvalstoffen verwijderen

KORTE OPDRACHT: bedenk per duo 1 voorbeeld van een levenskenmerk.

9

Levend, dood of levenloos?

Let goed op het verschil.

BLOK 1

LEVEND

🌻

leeft nu

DOOD

🦴

heeft ooit geleefd

LEVENLOOS

🫖

heeft nooit geleefd

Boekje p. 5–6: pas dit onderscheid toe.

10

Welk voorwerp is levend?

A

steen

B

kat

C

hout

D

skelet

Wat noem je een boom die niet meer leeft?

A

Levend

B

Groeiend

C

Levensloos

D

Dood

Welk voorwerp is levensloos?

A

boomblad

B

paddenstoel

C

fiets

D

regenworm

Organen in ons lichaam

Een orgaan heeft een bepaalde taak.

BLOK 1

🧠 hersenen

🫁 longen

❤️ hart

🍽 maag

🫘 nieren

🧻 darmen

Wijs op je eigen lichaam aan waar je denkt dat deze organen liggen.

11

Organen werken samen in stelsels

Een stelsel = organen die samenwerken aan één taak.

BLOK 1

🫁

Ademhalingsstelsel

ademen

🍽

Spijsverteringsstelsel

voedsel verteren

❤️

Transportstelsel

bloed vervoeren

🚽

Uitscheidingsstelsel

afvalstoffen verwijderen

Boekje p. 7–10 • Dit mag rustig verdeeld worden over twee lessen.

12

Welke functie hoort bij het ademhalingsstelsel?

A

Gasuitwisseling

B

Voedsel verteren

C

Bloed rondpompen

D

Afvalstoffen filteren

Welke functie hoort bij het verteringsstelsel?

A

Prikkels verwerken

B

Voedsel afbreken

C

Zuurstof opnemen

D

Lichaam steunen

Welke functie hoort bij het bloedvatenstelsel?

A

Hormonen maken

B

Urine vormen

C

Bloed vervoeren

D

Beweging mogelijk maken

• Maak je oefeningen in je boek van blz 3 tem 12

• ben je klaar? even terug naar de les.

Chemie: wat gebeurt er met stoffen?

DEMO • Eerst voorspellen, daarna pas uitvoeren.

BLOK 1

🧴 AZIJN

🥄 BAKPOEDER

🎈 BALLON

VOORSPEL: Wat denk je dat er zal gebeuren?

Chemie onderzoekt de opbouw en reacties van stoffen. → boekje p. 11

13

Fysica: krachten en balans

Wat gebeurt er met een wip?

BLOK 1

👨

👦

Hoe krijg je de wip in evenwicht? Wat verandert als iemand beweegt?

Fysica onderzoekt de levenloze natuur. → boekje p. 12

14

Korte opdracht: de drie hoeken

Werk per 2 of 3. Kies bij elke situatie het juiste domein.

BLOK 1

Een plant groeit naar het licht.

BIO • CHEMIE • FYSICA

Een bruistablet lost op en er ontstaan belletjes.

BIO • CHEMIE • FYSICA

Een fiets remt en komt tot stilstand.

BIO • CHEMIE • FYSICA

Je hart klopt sneller na het lopen.

BIO • CHEMIE • FYSICA

Een ijsblokje smelt.

BIO • CHEMIE • FYSICA

Bespreek vooral WAAROM je dat kiest.

15

• maak de oefeningen in je boek blz 11 - 12

• KLAAR? --> Maak per 2 de bijbehorende opdracht en check je planfiche!

BLOK 2

Ik werk als een wetenschapper

Hoofddoel: BV1_06.29 • een wetenschappelijke methode toepassen

Boekje: p. 13–23

16

De wetenschappelijke methode

Een onderzoek verloopt in stappen.

BLOK 2

1 Onderzoeksvraag

2 Hypothese

3 Materiaal

4 Stappenplan

5 Resultaten

6 Besluit

7 Reflectie

Denk aan een recept: je volgt de stappen in de juiste volgorde.

→ boekje p. 13–15

17

Een goede onderzoeksvraag

Wat wil je precies te weten komen?

BLOK 2

• is een open vraag

• is kort en duidelijk

• is nuttig

• kan je echt onderzoeken

• maakt duidelijk wat je wil weten

GOED 👍 In welke lokalen brandt het licht tijdens de speeltijd?

MINDER GOED 👎 Is er leven op Mars?

→ boekje p. 15–16

18

Welke onderzoeksvraag is het best geformuleerd voor een natuurwetenschappelijk onderzoek?

A

Waarom is water belangrijk?

B

Hoe beïnvloedt licht de groei van tuinkers?

C

Wat vind je van zonne-energie?

D

Is vervuiling slecht?

Welke eigenschap hoort bij een goede onderzoeksvraag?

A

Meetbaar

B

Grappig

C

Persoonlijk

D

Ingewikkeld

Welke vraag is te vaag om als goede onderzoeksvraag te gebruiken?

A

Hoe snel smelt ijs bij 20 °C?

B

Heeft temperatuur invloed op verdamping?

C

Waarom is de natuur mooi?

D

Welke meststof bevordert plantengroei?

Hypothese = wat denk jij?

Een mogelijk antwoord op de onderzoeksvraag.

BLOK 2

ONDERZOEKSVRAAG Wat gebeurt er met een ijsblokje op een warme plaats?

HYPOTHESE Ik denk dat ...

Een hypothese hoeft niet juist te zijn. Ze moet wel bij de vraag passen.

→ boekje p. 17

19

Materiaal & stappenplan

Voorbereiden vóór je begint.

BLOK 2

MATERIAAL 🧫 schaaltje 💧 water 🌱 zaden ☁ watten

STAPPENPLAN 1. Lees stap 1. 2. Voer stap 1 uit. 3. Ga pas dan naar stap 2. 4. Werk rustig en veilig.

→ boekje p. 18–19

20

BLZ 19 --> Voer het stappenplan correct uit?

Welk dier krijg je?

Iedereen hetzelfde? Waarom wel/niet?

Waarnemen: objectief of subjectief?

Een wetenschapper beschrijft wat hij echt waarneemt.

BLOK 2

OBJECTIEF ✅ 'Ik zie twee vogels.' 'Ik hoor een hond blaffen.' = feitelijke waarneming

SUBJECTIEF ⚠ 'Ik zie een mooie jas.' 'Het voelt koud.' = mening of gevoel

KORTE OPDRACHT: geef 1 objectieve waarneming over het klaslokaal.

→ boekje p. 20–21

21

Besluit, reflectie en veilig werken

Na het onderzoek denk je terug.

BLOK 2

BESLUIT

🎯

Geeft antwoord op de onderzoeksvraag.

REFLECTIE

💭

Wat ging goed? Wat kan beter?

VEILIG

🥽

Werk rustig, netjes en volgens de afspraken.

BV1_06.26: veilig en duurzaam werken • boekje p. 22–23

22

BLOK 3

Meten is weten

BV1_06.27 + BV1_06.28 • nauwkeurig meten en correct noteren

Boekje: p. 24–26 + p. 33–34

23

Grootheid – maatgetal – eenheid

Een meetresultaat bestaat uit drie delen.

BLOK 3

Lengte = 140 cm

GROOTHEID lengte

MAATGETAL 140

EENHEID cm

→ boekje p. 24

24

Welk meettoestel kies je?

Koppel grootheid, eenheid en meettoestel.

BLOK 3

lengte

cm

📏 rolmeter

massa

g

⚖ weegschaal

temperatuur

°C

🌡 thermometer

tijd

s

⏱ chronometer

inhoud

ml

🥛 maatbeker

→ boekje p. 25

25

Een meetresultaat correct aflezen

Kijk goed: wat meet je, welk getal zie je, welke eenheid hoort erbij?

BLOK 3

🌡

temperatuur

21 °C

⚖

massa

350 g

⏱

tijd

12 s

LET OP: schrijf de eenheid altijd bij je maatgetal.

26

Korte opdracht: meetstations

Werk per 2 of 3. Iedereen heeft een taak.

BLOK 3

1

⏱ Tijd

Hoe lang duurt 10 stappen?

2

⚖ Massa

Massa van je pennenzak

3

🥛 Inhoud

Hoeveel ml in een glas?

4

🌡 Temperatuur

Temperatuur van het lokaal

5

📏 Lengte

Meet je spanwijdte

Daarna invullen: boekje p. 33–34.

27

BLOK 4

Een microscopisch onderzoek

We passen de onderzoeksvaardigheden toe.

Boekje: p. 27–29 • daarna oefeningen/finale

28

De microscoop

Een hulpmiddel om heel kleine dingen te bekijken.

BLOK 4

🔬

• oculair

• objectief

• tafel

• grote schroef

• kleine schroef

• lamp

• voet

Eerst onderdelen herkennen, daarna pas gebruiken. → boekje p. 27

29

Veilig werken met de microscoop

Volg altijd het stappenplan.

BLOK 4

1. Tafel naar beneden.

2. Kleinste objectief kiezen.

3. Preparaat vastleggen.

4. Van opzij tafel omhoog brengen.

5. Door oculair kijken en scherpstellen.

BV1_06.26: veilig werken • BV1_06.27: hulpmiddelen nauwkeurig gebruiken

30

Onderzoek: waaruit is ons lichaam opgebouwd?

We volgen opnieuw de wetenschappelijke methode.

BLOK 4

❓ Onderzoeksvraag

💭 Hypothese

🧰 Materiaal

🧪 Uitvoering

👀 Resultaat

🎯 Besluit

Bij het wangslijm-preparaat zie je meerdere cellen. Organen zijn opgebouwd uit weefsels; weefsels uit cellen.

→ boekje p. 28–29

31

Van klein naar groot

Zet de bouw van het lichaam in de juiste volgorde.

BLOK 4

1

CEL

→

2

WEEFSEL

→

3

ORGAAN

→

4

STELSEL

→

5

ORGANISME

KORTE OPDRACHT: geef zelf een voorbeeld van een orgaan en een stelsel.

32

Finale: nu ben jij de onderzoeker

Werk in groepjes van 2 of 3.

BLOK 4

JULLIE DOEL 🎯 Niet 'het juiste antwoord' vinden, maar correct onderzoeken.

SAMENWERKEN 🤝 Verdeler • uitvoerder • schrijver (wissel rollen)

→ boekje p. 37–39

33

Ga naar blz 36 en en ga zelf aan de slag

Ik kan ...

Korte zelfcheck na de module.

☐

het verschil tussen levend, levenloos en dood uitleggen.

☐

de stappen van een wetenschappelijk onderzoek herkennen en uitvoeren.

☐

een goede onderzoeksvraag herkennen.

☐

grootheden, eenheden en meettoestellen koppelen.

☐

veilig en nauwkeurig werken.

☐

uitleggen dat organen uit weefsels en cellen zijn opgebouwd.

Kijk ook naar de 'Ik kan'-lijst op p. 40 van je boekje.

34