Geschiedenis van de filosofie 8

• Filosofie
• HBO
• Studiejaar 1

Geschiedenis van de filosofie 8

Thomas van Aquino en de Middeleeuwen 

Leerdoelen

Ik begrijp het belang van dialectiek en discussie in het middeleeuwse denken.

Ik kan uitleggen hoe Thomas de verhouding van geloof en rede ziet.

Bij welke orde sloot Thomas van Aquino zich aan?

1. Benedictijnen
2. Dominicanen
3. Franciscanen
4. Norbertijnen

Met welk dier werd Thomas vergeleken in zijn studententijd?

1. een leeuw
2. een luiaard
3. een rund
4. een hond

Wie was de leraar van Thomas?

1. paus Innocentius IV
2. Siger van Brabant
3. Bonaventura
4. Albertus Magnus

Aan welke universiteit gaf Thomas het langste les?

1. Parijs
2. Keulen
3. Napels
4. Rome

Welk lied is NIET door Thomas geschreven?

1. Pange lingua gloriosi (Bezing, mijn tong, het glorierijke [sacrament])
2. Panis angelicus (Brood van engelen)
3. Credo in unum Deum (Ik geloof in één God)
4. Adoro te devote (Eerbiedig aanbid ik u)

Men zegt dat Jezus aan Thomas vroeg welke beloning hij wilde voor zijn boeken; wat was zijn antwoord?

1. "Meer tijd om te schrijven"
2. "Wijsheid om te oordelen"
3. "Kennis van alle essenties"
4. "Alleen Uzelf, Heer"

Waarmee vergeleek Thomas zijn boeken aan het eind van zijn leven?

1. Met stro
2. Met een zuiverend vuur
3. Met een schat van goud, zilver en brons
4. Met een rotsblok

Thomas stierf onderweg naar het Concilie van Lyon (1274); welk onderwerp werd hier besproken?

1. de godheid van Christus
2. hereniging met de oosterse kerken
3. de aflaathandel
4. de bewijsbaarheid van Gods bestaan

Welke paus zei dat alle katholieke theologische opleidingen Thomas als basis moesten gebruiken?

1. Paulus III (1534-1549)
2. Pius VI (1775-1799)
3. Leo XIII (1878-1903)
4. Johannes XXIII (1958-1963)

''Vroege middeleeuwen''

''late middeleeuwen''

De middeleeuwen

De Pest vond vooral plaats in de middeleeuwen en daarom gaan we ook nog even kort bespreken wat de middeleeuwen nou precies zijn en wat het betekent. 

De middeleeuwen is de tijd van ca. 500-1500. In de middeleeuwen was er een groot verschil tussen arm en rijk. De rijke mensen leefden rond het kasteel dat zich in iedere stad bevond en de armere mensen leefden in het dorp eromheen, maar ook binnen de stadsmuren. Er was geen geld in het begin van de middeleeuwen en dus moesten mensen ruilen om aan nieuwe spullen te komen. 

Er werd ook veel gevochten. Daarom werd er om een stad een grote muur gebouwd (net zoals op het plaatje). De muur was bedoelt om de stad te beschermen tegen de oorlogen en gevechten. In ruil voor het mogen wonen in de stad met de bijbehorende bescherming verbouwden de boeren eten en hielden ze vee dat voor een groot deel voor de rijke mensen in het kasteel bedoelt was. Een klein deel mochten de mensen zelf houden om van te kunnen leven. Ook waren er veel kooplieden in de stad. Dit zijn mensen die spullen maken om aan andere mensen te kunnen verkopen, op deze manier verdienden zij hun brood.

Wist je dat mensen in de middeleeuwen gemiddeld maar 40 jaar werden?!

Christendom in de middeleeuwen

Monniken leefden in kloosters. Rondom kloosters gingen mensen wonen, dit was ook een domein. 

Klooster: Een gebouw waar monniken of nonnen bij elkaar wonen.

Non: Een geestelijke (vrouw) die in een klooster woont.

Abt: De baas van een klooster.

Kloosters

Belang van kloosters

Kloosters werden belangrijk om kennis te bewaren en te verspreiden.

Die kloosters...

... stonden in de middeleeuwen overal in Europa. 

Iedereen wist wat een klooster was en wat de geestelijken daar deden.

Kunst uit de middeleeuwen

Universiteiten

• meer 'burgerlijke' variant van kloosterscholen
• gildes van studenten, die soms een leidende positie hadden
• privileges
• vanaf 13e eeuw: interdisciplinariteit
• vroege voorbeelden: Bologna (1088), Parijs (1208)
• artes liberales, theologie, rechten, geneeskunde

Dialectiek

• disputatio: debat om tot beter begrip van waarheid te komen
• grote rol voor autoriteiten, maar ook voor logica
• goed begrip van beide kanten vereist
• gebruikt als lesvorm
• noodzakelijke stap om leraar te worden

Vraag

Wat is de grootste bron van geluk?

Disputatie over geluk

Summa Theologiae, Ia IIae, Q. 2

De opkomst4.5 Opkomst van de islam van de islam

Opkomst van de islam 7e eeuw n.C.

Aristoteles

• Syrische en Perzische vertalingen
• 8e eeuw: Arabische vertalingen dankzij kalief al-Mansur
• commentatoren op Aristoteles: al-Kindi (801-873), al-Farabi (870-950), Ibn Sina (980-1037), Ibn Rushd (1126-1198)
• nieuwe vertaling van Griekse teksten: Willem van Moerbeke (1215-1286)
• zorgt voor interesse in Aristoteles i.p.v. Plato

Top-10 bronnen van Thomas

10. Cicero

9. Mozes Maimonides

8. Ibn Sina ("Avicenna")

7. Johannes de Damascener

6. Ibn Rushd ("Averroes") de Commentator

Top-10 bronnen van Thomas

5. Petrus Lombardus de Meester (van de Sententiën)

4. Dionysius de Areopagiet

3. Augustinus de Theoloog

2. Aristoteles de Filosoof

1. de Bijbel / Paulus de Apostel

Geloof en rede

Summa Theologiae, Ia, Q. 1

Conclusies

• het doel van de mens ligt buiten zijn begripsvermogen;
  hij heeft dus openbaring nodig om zijn daden te oriënteren
• zelfs de dingen die toegankelijk zijn voor de menselijke rede, kunnen verkeerd / beperkt worden begrepen
• principe van openbaring: de kennis van God en de zaligen
• onderwerp: God
• edeler en zekerder dan andere wetenschappen