Hormoonstelsel
CHNV: algemene theorie
Hormoonstelsel
CHNV: algemene theorie
Doelstelling
Student kan de onderdelen van het hormoonstelsel benoemen
Student weet de werking van hormonen
Examenmatrijs Hormonen
Hormonen
Bezit kennis van de hormoonklieren waarbij de invloed relevant is voor de huid en
spieren
− Oestrogenen/androgenen gerelateerd aan talgproductie, acne en overbeharing.
− Thyroxine/schildklier, hypo- en hyperfunctie en bijbehorende klachten.
− Bij hypofunctie: toename gewicht door oedeem, toename spanning in de huid.
− Bij hyperfunctie: afname gewicht en toename transpiratie, roodheid,
verslapping van de huid.
− Bijnieren: cortisol, dit is een ontstekingsremmer en reageert op allergische
reacties, langwerkend stresshormoon.
− Adrenaline: de spierspanning neemt toe, kortwerkend stresshormoon.
− Alvleesklier: glucagon (verhogen van de bloedsuikerspiegel) en insuline
(verlagen van de bloedsuikerspiegel)
Vandaag
Uitleg hormoonstelsel
Opdrachten
Opdracht
Lees van je boek blz. 35 t/m 39
Onderstreep de belangrijke punten
Maak een samenvatting en desnoods een Mindmap!
Hormoonstelsel
Endocriene klieren
Produceren alleen hormonen
rechtstreeks afgegeven aan het bloed
Geen afvoerbuis
Bijnieren
Hypofyse
Schildklier
Endo-exocriene klieren
Produceren ook andere stoffen
Deze worden afgevoerd via andere delen van het lichaam via afvoerbuis
Alvleesklier
Geslachtsklieren
Hypofyse
Ligging hypofyse
hypofyse
In de puberteit produceert de hypofyse hormonen.
Hypofyse
De hypofyse is een hormoonklier in de hersenen
Het maakt het groeihormoon
De hypofyse beïnvloedt andere hormoonklieren
De schildklier
Schildklier
Schildklier
De schildklier ligt in de hals, vóór het strottenhoofd, tegen de luchtpijp aan.
De hypofyse gebruikt het hormoon TSH om de schildklieren aan te sturen. De schildklieren maken schildklierhormoon: groei en ontwikkeling, stofwisseling en verbranding
Te veel: rusteloosheid, vermagering
Te weinig: snel koud en vermoeidheid
Tekort aan Jodium
Schildklier kan niet genoeg hormonen meer maken
Gevolg : schildklier zwelt op
De bijnier
De bijnier ligt boven de nier
De bijnier maakt adrenaline
Adrenaline = paniekhormoon
Zorgt voor:
=> snellere hartslag
=> snellere ademhaling
=> meer verbranding
bijnieren
Cortisol=
vermindering
ontstekings-
verschijnselen!
Bijnieren en hormonen
Buitenkant bijnier= bijnierschors en produceert 3 hormonen
aldosteron
cortisol
geslachtshormonen
Binnenkant bijnier = bijniermerg (zenuwweefsel) en produceert
adrenaline
noradrenaline
samen stresshormonen
Bijniermerg
productie adrenaline wat zorgt voor vasodilatie = vaatverwijding
productie noradrenaline wat zorgt voor vasoconstrictie = vaatvernauwing
Noradrenaline
Bijniermerg
Hormoon én neurotransmitter- stoffen die zenuwimpulsen overdragen tussen zenuwcellen
emoties +++++
(angst, paniek, opwinding, stress)
Adrenaline
Bijniermerg en
sommige zenuwcellen
Hormoon - stoffen die signalen overbrengen via de klieren in de bloedbaan
emoties+
Alvleesklier
De alvleesklier maakt alvleessap
Alvleessap komt in de twaalfvingerige darm bij het voedsel
Koolhydraatstofwisseling
Alvleesklier regelt via
Insuline (-)
Glucagon (+)
bloedsuikerspiegel/bloedsuikergehalte
Eiandjes van Langerhans
Bloedsuikergehalte stuurt activiteit alvleesklier.
INDELING NAAR AFSCHEIDINGSWIJZE
Exocrien = met afvoerbuis (zweetklieren, melkklieren, speekselklieren en talgklieren)
Endocrien = zonder afvoerbuis (hormoonklieren)
Endo-exocrien (alvleesklier en geslachtsklieren)
Geslachtsklieren m/v
zaadballen: produceren testosteron
eierstokken: produceren oestrogeen en progesteron
Geslachtsklieren vrouw
Eierstokken - ovaria:
Oestrogeen (o.i.v. FSH):
primaire en secundaire geslachtskenmerken
Progesteron (o.i.v LH):
groei baarmoederslijmvlies
Mannelijke Geslachtsklieren
Mannelijke geslachtsorganen en hormonen/androgenen
Geslachtsklieren van de man: testikels/testes
Testikels produceren zaadcellen
Geslachtsklieren
Mannen:
Vrouwen:
Voortplanting
Secundaire kenmerken?
Primaire kenmerken?
Testosteron
Oestrogeen
Progesteron