Het zondebokmechanisme

De schuldvraag

1 / 17
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisBurgerschapMiddelbare schoolhavo, vwoLeerjaar 4-6

In deze les zitten 17 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min

Introductie

De geschiedenis is vol zondebokken: groepen mensen die in onzekere tijden onterecht de schuld krijgen van problemen. Leerlingen onderzoeken hoe verschillende groepen tot zondebok zijn gemaakt. Door uitwisseling van de historische voorbeelden krijgen ze vat op het zondebokmechanisme dat ook vandaag de dag speelt.

Instructies

De les start met een klassikale korte interactieve opdracht over de betekenis en oorsprong van de zondebok. Daarna gaan de leerlingen in groepjes aan de slag met een opdrachtenboekje over één groep die in de geschiedenis tot zondebok is gemaakt. In totaal worden er vijf historische zondebokken onderzocht: christenen, vrouwen, Roma, Joden en Tutsi's.

Door de opeenvolgende presentaties wordt het zondebokmechanisme voor de leerlingen duidelijk. Tenslotte bespreken leerlingen kort hedendaagse zondebokken in onze samenleving en wat de verschillen zijn tussen toen en nu.

Download de docentenhandleiding voor extra toelichting en achtergrondinformatie.

Onderdelen in deze les

De schuldvraag

Deze slide is een titelpagina voor de klas en er hoort geen instructie bij. Vertel de klas nog niet waar de les over gaat. 

Gebruik de ‘see-think-wonder’ methode om de klas te laten onderzoeken waar de les over gaat middels de vragen:

Wat zie je? (alleen feiten)

Gebruik de ‘see-think-wonder’ methode om de klas te laten onderzoeken waar de les over gaat middels de vragen:

Wat denk je dat het betekent? (interpretaties)

Gebruik de ‘see-think-wonder’ methode om de klas te laten onderzoeken waar de les over gaat middels de vragen:

Welke vragen roept dit op? (duiding)

Leg na deze vraag uit wat de betekenis van deze afbeelding is. Zie de docentenhandleiding voor de volledige uitleg. 

De lesdoelen

Leg uit aan de klas dat zij onderzoek gaan doen naar groepen mensen

die in het verleden tot zondebok zijn gemaakt. 


Elk groepje krijgt één

opdrachtenboekje, dat stapsgewijs wordt ingevuld. Alle benodigde bronnen

staan in het boekje. 


Na 15 minuten geeft elk groepje een korte presentatie, zodat de hele klas leert over alle vijf de zondebokken.

De eerste groep zijn de christenen. 


Het groepje geeft de presentatie op basis van de samenvattende vragen die zowel in het boekje als op het scherm staan. 


Andere groepjes die ook christenen als zondebok onderzochten vullen aan. Of eventueel presenteren de groepjes samen.


De tweede groep zijn de vrouwen.


Het groepje geeft de presentatie op basis van de samenvattende vragen die zowel in het boekje als op het scherm staan. 

De derde groep zijn de Roma.


Het groepje geeft de presentatie op basis van de samenvattende vragen die zowel in het boekje als op het scherm staan. 

De vierde groep zijn de Joden.


Het groepje geeft de presentatie op basis van de samenvattende vragen die zowel in het boekje als op het scherm staan. 

De vijfde groep zijn de Tutsi.


Het groepje geeft de presentatie op basis van de samenvattende vragen die zowel in het boekje als op het scherm staan. 

Bespreek klassikaal wat de vijf zondebokken met elkaar gemeen hebben. 

De drie conclusievragen staat ook in de boekjes. Bespreek de drie vragen klassikaal. 


In de docentenhandleiding vind je suggesties voor antwoorden op de vragen.

Bespreek met de klas wat het zondebokmechanisme is en wat de gevolgen van dit mechanisme kunnen zijn.  


In de docentenhandleiding vind je een samenvattend antwoord op deze vraag.

Vraag aan de klas of er in onze samenleving ook nog zondebokken zijn. Zo ja, welke?


Bespreek met de klas kort de voorbeelden.

Aan de hand van drie vragen onderzoek je met de klas welke overeenkomsten

en verschillen er zijn tussen de historische zondebokken en de situatie nu. Bespreek met de klas de volgende drie vragen:

In wat voor politiek systeem leefde jouw zondebok?

In welk politiek systeem leven wij nu?

Welke impact heeft dit op het zondebokmechanisme?

Laat leerlingen in duo’s of klassikaal een woordweb maken met als startwoord

‘zondebok’. De antwoorden van de leerlingen maakt inzichtelijk wat zij

geleerd hebben. Een aantal antwoorden kunnen klassikaal besproken

worden.