H1
NEDERLAND
3GT / THEMA ARM EN RIJK / 1 NEDERLAND
1
Onderdelen in deze les
NEDERLAND
3GT / THEMA ARM EN RIJK / 1 NEDERLAND
1
Hoeveel baby’s zou Edna in het platteland van Kenia een vaccinatie kunnen gaan geven?
Je kent manieren om de welvaart en het welzijn van gebieden met elkaar te vergelijken.
Je begrijpt hoe welvaart en welzijn met elkaar samenhangen.
Je kunt op een wereldkaart in grote lijnen een driedeling maken op basis van de welvaart in de landen.
3GT / THEMA ARM EN RIJK / 1 NEDERLAND / DE BRUG 1 ARM EN RIJK IN DE WERELD
De Brug 1 Arm en rijk in de wereld
3GT / THEMA ARM EN RIJK / 1 NEDERLAND / DE BRUG 1 ARM EN RIJK IN DE WERELD
Waardoor wordt de welvaart van een land vooral bepaald?
Door wat de mensen er verdienen.
Welvaart
3GT / THEMA ARM EN RIJK / 1 NEDERLAND / DE BRUG 1 ARM EN RIJK IN DE WERELD
Waaraan kun je de welvaart van een land zien?
bbp per persoon,
koopkracht en
aantal mensen dat leeft onder de armoedegrenswerkgelegenheid
verdeling van de beroepsbevolking:
landbouw – industrie – diensten
formele sector en informele sector
Hoe kun je landen verdelen als je kijkt naar het inkomen?
hoge-inkomenslanden
midden-inkomenslanden
lage-inkomenslanden
Welvaart meten
3GT / THEMA ARM EN RIJK / 1 NEDERLAND / DE BRUG 1 ARM EN RIJK IN DE WERELD
Wat is welzijn?
De levensomstandigheden van mensen in een land.
Wat is de HDI?
De Human Development Index: landen krijgen een score op basis van de levensomstandigheden.
Waarvan is de HDI een combinatie?
levensverwachting
alfabetiseringsgraad
gemiddeld inkomen
Welzijn
Welke andere regionale verschillen zijn er in Nederland?
Je weet dat er in Nederland regionale verschillen bestaan in welvaart, woonomgeving en gezondheid.
Je begrijpt het verband tussen opleiding, manier van leven en gezondheid.
Je kunt op een inkomenskaart de gebieden aanwijzen met een lagere en een hogere levensverwachting.
3GT / THEMA ARM EN RIJK / 1 NEDERLAND / DE BRUG 2 REGIONALE VERSCHILLEN
Regionale verschillen
3GT / THEMA ARM EN RIJK / 1 NEDERLAND / DE BRUG 2 REGIONALE VERSCHILLEN
Wat is regionale ongelijkheid?
Wanneer er in een land verschillen in welvaart zijn tussen gebieden.
Wat is het brp per persoon waarmee je die verschillen kunt meten?
Alles wat in een bepaald gebied verdiend wordt, gedeeld door het aantal inwoners van dat gebied.
Welke factoren kunnende regionale verschillen en daardoor sociale ongelijkheid bepalen?
opleiding
beroepen
leeftijdsopbouw
bevolkingssamenstelling
kwaliteit van de woningen
Verschillen
3GT / THEMA ARM EN RIJK / 1 NEDERLAND / DE BRUG 2 REGIONALE VERSCHILLEN
Wat kun je zeggen over de bebouwingsdichtheid als je stedelijke en landelijke gebieden vergelijkt?
De bebouwingsdichtheid is hoger in stedelijke gebieden, er zijn meer huizen per km2.
Wat valt je op als de kwaliteit van de woonomgeving tussen stedelijke en landelijke gebieden vergelijkt?
In stedelijke gebieden zijn files, is lucht-, water- en bodemvervuiling;
in landelijke gebieden zorgt intensieve landbouw voor teveel stikstof en fijnstof, ook komt er verontreiniging vanuit het buitenland binnen.
Woonomgeving
3GT / THEMA ARM EN RIJK / 1 NEDERLAND / DE BRUG 2 REGIONALE VERSCHILLEN
In de grote steden van de Randstad is de levensverwachting lager dan het gemiddelde.
Waarom leven de mensen in de dorpen rond de grote steden wel langer leven?
Mensen met een langere opleiding en een beter inkomen leven vaak gezonder dan mensen met een kortere opleiding en een lager inkomen.
Gezondheid
Heeft dat iets te maken met de mensen die in die buurten wonen?
• Je kent een aantal bewonerskenmerken.
• Je begrijpt de samenhang tussen buurt- en bewoners-kenmerken.
• Je kunt aan de hand van buurtkenmerken uitspraken doen over de bewoners en andersom.
3GT / THEMA ARM EN RIJK / 1 NEDERLAND / DE BRUG 3 BUURTKENMERKEN
De Brug 3 Buurtkenmerken
3GT / THEMA ARM EN RIJK / 1 NEDERLAND / DE BRUG 3 BUURTKENMERKEN
Wat is het verschil tussen een wijk en een buurt?
Een wijk komt vaak overeen met een woonplaats of een deel van een grotere woonplaats. Een wijk bestaat uit één of meerdere buurten.
Een buurt is een onderdeel van een wijk waarin één functie het belang-rijkste is.
Welke kenmerken van de bevolkings-samenstelling bepalen een wijk of buurt?
inkomen
leeftijd (ontgroening, vergrijzing)
geboren in buitenland
opleidingsniveau
Nederland is pluriforme samenleving.
Wijken en buurten
3GT / THEMA ARM EN RIJK / 1 NEDERLAND / DE BRUG 3 BUURTKENMERKEN
Wat is de relatie tussen bebouwings-dichtheid en bevolkingsdichtheid?
Als er een hoge bebouwingsdichtheid is, is de bevolkingsdichtheid ook vaak hoog. Maar dat geldt niet voor bedrijventerreinen.
Wat wordt bedoeld met de openbare ruimte in een stad?
De gemeenschappelijke (publieke) ruimte in een wijk of buurt.
Bebouwing
Welke veranderingen hebben plaatsgevonden in Nederlandse steden?
Je kent de kenmerken van woonbuurten.
Je begrijpt hoe en waarom woonbuurten veranderen.
Je kunt aan de hand van woningsoorten en woningtypen woonbuurten onderscheiden.
3GT / THEMA ARM EN RIJK / 1 NEDERLAND / 1.1 VERANDERINGEN IN WOONBUURTEN
Verandering in woonbuurten
3GT / THEMA ARM EN RIJK / 1 NEDERLAND / 1.1 VERANDERINGEN IN WOONBUURTEN
Waarom trokken tussen 1970 en 1990 veel gezinnen uit de stad naar de omliggende gemeenten? Oorzaken:
verpaupering in de steden
toegenomen welvaart
toegenomen mobiliteit
Aan welke eisen moest de nieuwe woonomgeving voldoen?
scheiding van wonen en werken
genoeg parkeerruimte
nieuwe en goed onderhouden woningen
ruime woningen voor gezinnen
genoeg voorzieningen aanwezig
Veranderingen in de samenleving
3GT / THEMA ARM EN RIJK / 1 NEDERLAND / 1.1 VERANDERINGEN IN WOONBUURTEN
Om de leefbaarheid in de verpauperde binnensteden te verbeteren werden buurten opgeknapt en woningen gemoderniseerd.
Op welke twee manier gebeurt dat?
renovatie: opknappen van oude huizen
sanering: afbraak en nieuwbouw
Welk begrip past het beste bij deze wijk die zo’n 100 jaar oud is?
sanering
Woonomgeving
3GT / THEMA ARM EN RIJK / 1 NEDERLAND / 1.1 VERANDERINGEN IN WOONBUURTEN
Steden werden door de stads-vernieuwingen weer aantrekkelijk.
Wel ontstond er woningverdunning. Wat is dat?
Er wonen minder mensen in een woning dan vroeger het geval was.
Wat is het gevolg van het vervangen van verouderde huurhuizen en pakhuizen door dure woningen?
Gentrificatie: herwaardering van een oude buurt.
Welke gevolgen heeft gentrificatie?
Jonge gezinnen verlaten de steden, omdat de huizen duur worden en er een tekort aan goedkope (huur-)huizen is.
Hoe welvarend is Nederland vergeleken met andere Europese landen?
Je kent de positie van Nederland in Europa wat betreft welvaart en kwaliteit van leefomgeving.
Je begrijpt de verklaring voor die positie.
Je kunt op een kaart van Europa patronen van welvaart en woonomgeving aanwijzen.
3GT / THEMA ARM EN RIJK / 1 NEDERLAND / 1.2 DE POSITIE VAN NEDERLAND BINNEN EUROPA
1.2 De positie van Nederland
3GT / THEMA ARM EN RIJK / 1 NEDERLAND / 1.2 DE POSITIE VAN NEDERLAND BINNEN EUROPA
Wat is opvallend als je de welvaart van Nederland vergelijkt met andere Europese landen?
Nederland is rijk: bbp/persoon en koopkracht is hoog;
goederen zijn duur in Nederland;
de regionale ongelijkheid is in Nederland kleiner;
Nederlanders hebben hoog opleidingsniveau;
Nederland heeft moderne economie met grote dienstensector.
Welvaart
3GT / THEMA ARM EN RIJK / 1 NEDERLAND / 1.2 DE POSITIE VAN NEDERLAND BINNEN EUROPA
Welke nadelen heeft Nederland als je de kwaliteit van de woonomgeving vergelijkt met andere Europese landen?
hoge bebouwingsdichtheid
weinig ruimte
hoge verkeersdruk
slechte luchtkwaliteit
geen goede waterkwaliteit
Kwaliteit woonomgeving
3GT / THEMA ARM EN RIJK / 1 NEDERLAND / 1.2 DE POSITIE VAN NEDERLAND BINNEN EUROPA
Hoe gaat het met de gezondheid in Nederland vergeleken met andere Europese landen?
Ondanks hoge welvaart gemiddelde levensverwachting;
zuigelingensterfte was hoger, is nu vergelijkbaar met buurlanden;
veel mensen lijden aan welvaartsziekten;
gezondheid wordt beïnvloed door de matige kwaliteit van de woonomgeving.
Gezondheid
Waarom al die regels van bovenaf?
Je begrijpt welke maatregelen de overheid kan treffen om de leefomgeving van mensen te verbeteren.
Je weet hoe de overheid de gezondheid van mensen probeert te bevorderen.
Je kunt uitleggen hoe de overheid invloed kan hebben op de welvaart in Nederland.
3GT / THEMA ARM EN RIJK / 1 NEDERLAND / 1.3 WAT DOET DE OVERHEID?
1.3 Wat doet de overheid?
3GT / THEMA ARM EN RIJK / 1 NEDERLAND / 1.3 WAT DOET DE OVERHEID?
Welke vijf onderwerpen hebben te maken hebben met een gezonde woon- en leefomgeving?
gebouwde omgeving,
mobiliteit,
buitenruimte,
milieu en
gemeenschap.
Gezonde woon- en leefomgeving
3GT / THEMA ARM EN RIJK / 1 NEDERLAND / 1.3 WAT DOET DE OVERHEID?
Welke drie bestuurslagen van de overheid nemen beslissingen over je leefomgeving?
gemeente
provincie
het Rijk of de rijksoverheid
Om de mobiliteit te verbeteren kan de overheid beslissen om het aantal vluchten van Schiphol te beperken of om extra spoorlijnen aan te leggen.
Welke laag van de overheid beslist dat?
Het Rijk of de rijksoverheid.
De invloed van de overheid
3GT / THEMA ARM EN RIJK / 1 NEDERLAND / 1.3 WAT DOET DE OVERHEID?
Hoe kan de overheid zorgen voor een veilig en gezond leven van de Nederlanders?
Door goede gezondheidszorg, bijvoorbeeld door voldoende ziekenhuizen en huisartsposten;
geven van voorlichting over hoe mensen gezond kunnen leven;
zorgen voor een gezond leefmilieu o.a. met de Klimaatwet.
Veilig en gezond
3GT / THEMA ARM EN RIJK / 1 NEDERLAND / 1.3 WAT DOET DE OVERHEID?
Welke invloed heeft de overheid op de verdeling van de welvaart?
De overheid kan:
de sociale ongelijkheid groter of kleiner maken;
de ruimtelijke ongelijkheid beïnvloeden;
geld uitgeven aan infrastructuur en voorzieningen;
zorgen voor een grote arbeidsmarkt;
maatregelen nemen om de welvaart gelijker over Nederland te verdelen.
Overheid en welvaart
