D1: Abiotische en biotische factoren

• Mens & Natuur
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 1,2

D1: Buiten in de natuur

Biotische & Abiotische factoren, Biodiversiteit en Samenhang

Op de agenda

• Leerdoelen
• Terugblik
• Biotische & Abiotische factoren
• Biodiversiteit
• Indicatorsoorten

Leerdoelen

D1.1 - Ik kan in mijn eigen woorden het verschil uitleggen tussen een biotische en een abiotische factor.
D1.2 -Ik kan uitleggen waarom restanten van levende wezens (zoals dode bladeren of een koeienvlaai) ook tot de biotische factoren horen.
D1.3 -Ik kan uitleggen wat de term biodiversiteit betekent. 
D1.4 -Ik kan (bijvoorbeeld met het voorbeeld van de Jenga-toren) uitleggen waarom een natuurgebied met een hoge biodiversiteit sterker en gezonder is. 
D1.5 -Ik kan met een zelfgekozen voorbeeld uitleggen hoe biotische en abiotische factoren elkaar constant beïnvloeden. 
D1.6 -Ik kan beschrijven wat een indicatorsoort is en uitleggen hoe biologen deze diertjes of plantjes gebruiken als 'thermometer' van de natuur. 
D1.7 -Ik kan met behulp van een zoekkaart (determinatietabel) de juiste naam van een onbekend plantje of waterdiertje achterhalen door te kijken naar uiterlijke kenmerken. 

Terugblik

Cellen: De kleinste bouwstenen van het leven die je bekeek door de microscoop.

Levenskenmerken: Groei, ademhaling en voeding bepalen of iets "biotisch" is.

Herbarium: Een verzameling planten uit hun natuurlijke omgeving.

Biotische & Abiotische factoren

Biotisch
Invloeden afkomstig van de levende natuur. Denk aan soortgenoten, vijanden (roofdieren), voedsel en parasieten.

Voorbeeld: Een konijn eet gras (biotisch)

Abiotisch
Invloeden afkomstig van de niet-levende natuur. Deze

bepalen óf een organisme ergens kan overleven.

Voorbeeld: Temperatuur, zonlicht, wind en bodemsoort.

Video (3 minuten)

Sleep het voorbeeld naar de juiste categorie.
Het gaat over het leven van een konijn.

<b>ABIOTISCH</b>

<b>BIOTISCH</b>

Water

Buizerd

Zonlicht

Dode bladeren

Andere konijnen

Lawaai van muziek

Indicator-soorten

• Soorten die gevoelig zijn voor (a)biotische
  

factoren.

• Geven informatie over de omgeving en wie of wat er nog meer voorkomt

Bijvoorbeeld

• Korstmossen: Zijn de 'thermometer' voor luchtkwaliteit.
  

Zie je veel verschillende soorten? Dan is de lucht

schoon!

• IJsvogel:...waarom?

Zuurstofgevoeligheid: De volgende soorten zijn indicator voor of schoon, vies of matig schoon water. Sleep ze naar de juiste plek.

<b>Vies</b>

<b>Schoon</b>

<b>Matig</b>

Kokerjuffer

Waterpissebed

Muggenlarf

De zoekkaart

Herhaling!
Noteer alle stappen
Bekijk je dier goed

Aan de slag

Stap 1 - neem website door bij D1 (leerdoelen in leerdocument!)
Stap 2 - Individuele vragen (in je schrift)
Stap 3 - neem D2 (workshop) en website zelf door (huiswerk)

Verdieping: Successie