les 1 2D

• Nederlands
• Voortgezet speciaal onderwijs
• Leerroute 2

leerling.blink.nl/direct/554709

Welkom bij het vak Nederlands

Leerdoel

- voorstellen

-Je leert waarom leenwoorden in verschillende Europese talen anders worden geschreven en je ontdekt hoe talen hun eigen regels toepassen op vreemde woorden.

-Nieuwe methode ontdekken.

-Boekenlegger maken vrijdag?

Mevrouw Ploeg

Mevrouw Ploeg

Mevrouw Ploeg

Noors

Wat betekent centrum?

Wat betekent centrum?

Binnenstad: Het drukke of historische hart van een stad of dorp.

Amsterdam-Centrum: Het centrale stadsdeel van de gemeente Amsterdam.

Meetkunde: Het vaste punt in het midden van een cirkel of bol.

Centrum

Noors

Zweden

Noorwegen

Deens 

Nederlands

Duits

 Pools

 Tsjechisch

Engels 

Amerikaans Engels 

Italiaans

Spanje

centrum

sentrum

centrum of sentrum

centrum

Zentrum

centrum

centrum

centre

center

centro

centro

Oorsprong Grieks

-Griekse Oorsprong (kentron). Het begon allemaal in het oude Griekenland met het woord κέντρον (kentron). Dit betekende oorspronkelijk een scherpe punt of een prikker waarmee ze bijvoorbeeld runderen voortdreven. 

-Later gebruikten Griekse wiskundigen het voor de scherpe passerpunt waarmee je een cirkel tekent. 

-Zo werd de betekenis langzaam "het middelpunt van een cirkel"

 

Romeinse Overname 

-De Romeinen waren diep onder de indruk van de Griekse wetenschap, cultuur en filosofie. 

-Ze namen enorm veel Griekse woorden over in hun eigen taal, het Latijn. 

-Ze veranderden de Griekse letters naar het Latijnse alfabet, waardoor κέντρον veranderde in centrum.

Val Romeinse rijk

-Toen het Romeinse Rijk Europa veroverde, namen de lokale volkeren het Latijn over. Na de val van het Romeinse Rijk vielen de talen in Europa taalkundig uit elkaar. 

-Elk land ging het Latijnse woord centrum vervolgens op zijn eigen manier uitspreken en spellen (zoals centre, center, centro of sentrum), waardoor de verschillen ontstonden die we vandaag de dag zien.

Hoe kwamen de verschillen in spelling? 

Hoe kwamen de verschillen in spelling? 

Talen kiezen grofweg drie verschillende routes wanneer ze een woord lenen:

1. De Traditionele Route (Nederlands, Duits, Zweeds):

Deze talen houden vast aan de oude Latijnse spelling met een C, ook al spreken we het uit als een S. Het Zweeds schrijft dus centrum, net als wij.

2. De Fonetische Route – Schrijf wat je hoort (Noors, Deens, Spaans):

Sommige landen vinden dat spelling logisch moet zijn. Als je een S hoort, schrijf je een S. Het Noors veranderde het daarom in sentrum. Het Deens vindt tegenwoordig allebei goed (centrum én sentrum). Spanjaarden plakken er een o achter, omdat hun woorden bijna nooit op een -m eindigen: centro.

3. De Eigenwijze Route – Hervormingen (Brits vs. Amerikaans):

Het Engels nam het woord over via het Frans en schreef centre. Maar in de 19e eeuw wilde de Amerikaan Noah Webster een eigen Amerikaans woordenboek maken. Hij vond de Britse spelling onlogisch en draaide de letters om naar center, zodat het paste bij de uitspraak.

fonetisch

Fonetisch

Fonetisch betekent dat iets wordt geschreven zoals het wordt uitgesproken. Een fonetische spelling laat de echte klanken van een woord zien, los van de normale spellingregels. 

december  [desɛmbər]

Fonetisch   [foːneːtis]

1. Waarom is Frans een Romaanse taal?

Het woord 'Romaans' komt van Romeins. De geschiedenis: Vroeger woonden in Frankrijk de Galliërs (een Keltisch volk). Maar de Romeinen, onder leiding van Julius Caesar, veroverden Frankrijk. De taalverandering: De Romeinen namen hun eigen taal mee: het Latijn. De Franse bevolking nam die taal langzaam over. De stamboom: Toen het Romeinse Rijk uit elkaar viel, bleven de mensen in Frankrijk Latijn spreken, maar ze gingen het wel steeds slordiger en anders uitspreken. Na honderden jaren was dat 'volks-Latijn' veranderd in het Frans. Frans stamt dus rechtstreeks af van het Latijn.

Waarom is Nederlands een Germaanse taal? Het woord 'Germaans' komt van de Germanen. De geschiedenis: De Germanen waren stammen die in Noord- en West-Europa woonden (zoals in Nederland, Duitsland en Scandinavië). Zij zijn nooit definitief door de Romeinen verslagen. De grens van het Romeinse Rijk liep in Nederland dwars door ons land (bij de Rijn). 

De stamboom: Omdat de Germanen hun eigen cultuur en taal behielden, bleven zij hun eigen oertaal spreken: het Oud Germaans. Uit die taal zijn later het Nederlands, Duits, Engels en de Scandinavische talen ontstaan.

Opdracht

 Het grote verschil:

Frans is een Romaanse taal, omdat het Latijn de biologische moeder is. 

Nederlands is een Germaanse taal, omdat het Oud-Germaans de biologische moeder is. Als wij Latijnse woorden gebruiken (zoals centrum museum, medium, forum en datum), dan is dat niet omdat we die geërfd hebben, maar omdat we die later hebben geleend.

Leerdoel

- voorstellen

-Je leert waarom leenwoorden in verschillende Europese talen anders worden geschreven en je ontdekt hoe talen hun eigen regels toepassen op vreemde woorden.

-Nieuwe methode ontdekken.

-Boekenlegger maken vrijdag?

Check

1. Wat betekent fonetisch?

2. Waarom is Frans een Romeinse taal en Nederlands een Germaanse taal?

3. Hoe komt het dat een woord als centrum op zoveel verschillende manieren wordt geschreven?

1. Wat betekent fonetisch? Fonetisch betekent dat iets wordt geschreven zoals het wordt uitgesproken.

2. Waarom is Frans een Romeinse taal en Nederlands een Germaanse taal? Frans is een Romaanse (Romeinse) taal en Nederlands een Germaanse taal omdat de Germanen nooit zijn verslagen door de Romeinen. De invloed van de Romeinen was in Noord-Europa simpelweg veel minder groot. Daardoor bleven wij onze eigen Germaanse taal spreken, terwijl de Fransen het Latijn overnamen!

3. Hoe komt het dat een woord als centrum op zoveel verschillende manieren wordt geschreven? Door invloed van keuzes op het gebied van spelling. 

De keuze voor traditie (etymologie): Landen zoals Nederland en Zweden kozen er bewust voor om de historische Latijnse schrijfwijze (centrum) te behouden, ook al spreek je de 'c' uit als een 's'.

De keuze voor uitspraak (fonetiek): Landen zoals Noorwegen (sentrum) en Spanje (centro) kozen ervoor om de spelling te moderniseren. Zij pasten de letters aan, zodat je het woord schrijft zoals je het hoort.

Leerdoel

- voorstellen

-Je leert waarom leenwoorden in verschillende Europese talen anders worden geschreven en je ontdekt hoe talen hun eigen regels toepassen op vreemde woorden.

-Nieuwe methode ontdekken.

-Boekenlegger maken vrijdag?

Fijne dag toegewenst!!!!