4La Pyramus en Thisbe
4La
Pyramus en Thisbe
23-06-2026
Onderdelen in deze les
4La
Pyramus en Thisbe
23-06-2026
Planning
Herhaling ablativus absolutus 10 min.
Huiswerk bespreken 10 min.
Vertalen + vragen 40 min.
Herhaling begrippen/stijlfiguren voor SE 15 min.
Ablativus absolutus
Soms kom je in het Latijn een ablativus absolutus (afgekort ablabs) tegen. Dat is een groep van twee woorden, een naamwoord en een participium, die allebei in de ablativus staan. Als je zo’n groep tegenkomt en je kunt niet verklaren waar de ablativus vandaan komt (bijvoorbeeld door een voorzetsel waarna de ablativus volgt, zoals cum ), dan moet er een belletje gaan rinkelen – dat is waarschijnlijk een ablabs! Kijk maar naar het volgende voorbeeld:
“Magistro explicante, discipulus linguam scire incipit.”
Ablativus absolutus
“Magistro explicante, discipulus linguam scire incipit.”
In deze zin is het niet direct duidelijk wat de rol is van de ablativus in magistro explicante , toch? We zien ook dat het een naamwoord ( magistro ) en een participium ( explicante ) is. Nu zien we dat het een ablativus absolutus is. Nu moeten we alleen nog weten hoe je het vertaalt.
Ablativus absolutus
Hoe vertaal je de ablativus absolutus?
Open een nieuwe bijzin met toen/terwijl/nadat/hoewel/omdat
Het participium wordt de persoonsvorm van de bijzin
Het naamwoord wordt het onderwerp van de bijzin
Zet het achter elkaar zodat er een logische bijzin ontstaat
Plak deze voor of achter de hoofdzin – en je bent klaar
Ablativus absolutus
Let op als het participium een PPA is, vertaal het dan gelijktijdig en actief, bijvoorbeeld met terwijl. Als het participium een PPP is, vertaal het dan voortijdig, bijvoorbeeld met nadat…was/waren.
domino vocante (ppa)
domino vocato (ppp)
Ablativus absolutus
“Magistro explicante, discipulus linguam scire incipit.”
We vertalen eerst de hoofdzin, namelijk discipulus linguam scire incipit. Dit betekent “de leerling begint de taal te begrijpen”. Nu kunnen we het stappenplan volgen!
We moeten een bijzin openen. Laten we het woord omdat gebruiken.
Explicante komt van explicare . Dat betekent uitleggen . Dit wordt de persoonsvorm van de zin.
Magistro is het naamwoord en wordt dus het onderwerp van de bijzin. Het betekent leraar .
Laten we alles achter elkaar zetten in de vorm “omdat [onderwerp] [persoonsvorm], …”. We krijgen dan dit: “Omdat de leraar uitlegt, …”
We voegen het nu samen met de hoofdzin. We krijgen dan de volgende zin: “Omdat de leraar uitlegt, begint de leerling de taal te begrijpen.”
Ablativus absolutus
Vers .162-3: Thisbe pleegt zelfmoord
"aptato pectus mucrone sub imum incubuit ferro"
apto, aptare bevestigen, hier: steken in
mucro, -onis m punt (van het zwaard)
pectus…sub imum diep in haar borst
incubui perf. van incubare: zich storten op
Huiswerk bespreken
151-157
Vertalen + vragen
Welke van onderstaande werken is NIET van Ovidius?
Metamorphoses
Fasti
Ars Amatoria
Aeneis
Sleepvraag: koppel werk en inhoud.
De Romeinse kalender en feestdagen
Liefdeskunst
Veranderingsverhalen
Ballingschap
Metamorphosen
Fasti
Ars Amatoria
Tristia
Welke stijlfiguur zie je hier? "Roma, Roma, Roma vocat."
Hyperbaton
Anafoor
Pars pro toto
Personificatie
Welke zin bevat een personificatie?
De zee brulde van woede.
Honderd schepen voeren uit.
Groot was de heldhaftige man.
Ik heb het duizend keer gezegd.
Wat is pars pro toto?
Welke uitdrukking is een pars pro toto?
"Vijftig zeilen verschenen aan de horizon."
"De bomen fluisteren."
"Dag na dag."
"Niet onverstandig."
Wat is een hyperbaton?
Overdrijving
Herhaling
Woorden die grammaticaal bij elkaar horen maar uit elkaar geplaatst zijn
Tegenstelling
Noem twee kenmerken van Ovidius' schrijfstijl en leg uit hoe die naar voren komen in de Metamorphosen.
