ATP
-y cyfnewidwr egni cyffredinol
ATP
-y cyfnewidwr egni cyffredinol
Pwysigrwydd ATP
Yn anadweithiol
Gallu symud allan o fitocondria i’r cytoplasm
Yn rhyddhau egni’n effeithlon
Yn rhyddhau meintiau defnyddiol o egni
Yn hawdd hydrolysu i rhyddhau egni
Hawdd ei ailffurfio
Beth yw prif rôl ATP mewn celloedd?
Storio gwybodaeth genetig
Cyfnewid egni
Cludo ocsigen
Adeiladu waliau cell
Pa broses sy'n defnyddio ATP yn uniongyrchol mewn cell?
Trylediad syml
Osmosis
Cludiant actif
Trylediad Cynorthwyedig
Beth sy'n digwydd pan gaiff ATP ei hydrolysu?
Mae ADP yn uno â ffosffad
Mae glwcos yn cael ei ffurfio
Mae egni'n cael ei ryddhau
Mae ocsigen yn cael ei gynhyrchu
Mewn cemiosmosis, beth sy'n darparu'r egni i ATP synthase gynhyrchu ATP?
Symudiad protonau
Treuliad glwcos
Torri DNA
Mynediad dŵr
Ble mae ATP yn cael ei gynhyrchu trwy gemiosmosis mewn resbiradaeth aerobig?
Stroma
Pilen Cristae
Matrics
Pilen Allanol
Trylediad: symudiad gronynnau ar draws graddiant crynodiad
Mewn trylediad, mae gronynnau'n symud o ardal â chrynodiad uchel i ardal â chrynodiad isel. Mae'r broses hon yn oddefol, felly nid oes angen ATP. Mewn celloedd, gall nwyon fel ocsigen a charbon deuocsid groesi pilenni trwy'r dull hwn pan fo gwahaniaeth mewn crynodiad.
Cemiosmosis a graddiant protonau
Mewn resbiradaeth aerobig, mae cemiosmosis yn digwydd ar bilen fewnol y mitocondrion. Mae cludwyr electronau yn y gadwyn gludo electronau yn defnyddio egni i bwmpio protonau i’r gofod rhyngbilenol. Mae hyn yn creu graddiant electrocemegol, ac mae’r ïonau hyn wedyn yn symud yn ôl i’r matrics trwy’r ensym ATP synthase. Wrth i hyn ddigwydd, caiff ADP a ffosffad anorganig eu cyfuno i ffurfio ATP.
Nodweddion y bilen sy’n galluogi cynhyrchu ATP
Mae bilen fewnol y mitocondrion yn addas iawn ar gyfer cemiosmosis. Mae’n cynnwys llawer o broteinau cludo ac mae bron yn anhydraidd i brotonau, felly ni allant ddychwelyd i’r matrics ond trwy sianel benodol. Mae’r bilen hefyd wedi’i phlygu’n gristâu, sy’n cynyddu’r arwynebedd ar gyfer y gadwyn gludo electronau ac ATP synthase. Oherwydd y trefniant hwn, gellir cynnal graddiant cryf ar draws y bilen, gan gynyddu cyfradd synthesis ATP.
Sut mae llif protonau yn arwain at ffurfio ATP
Mae ATP yn cael ei gynhyrchu pan fo protonau’n llifo i lawr eu graddiant crynodiad trwy ATP synthase. Gelwir y llif hwn yn trylediad hwylus oherwydd bod y protonau’n symud trwy gymhleth protein. Mae egni’r llif yn achosi i ran o’r ensym gylchdroi, gan newid siâp y safleoedd actif. Yna caiff ADP ei uno â ffosffad anorganig i gynhyrchu ATP, sef prif foleciwl egni’r gell.
Osmosis: symudiad dŵr trwy bilen rhannol athraidd
Mae osmosis yn golygu symudiad moleciwlau dŵr trwy bilen athraidd detholus o ranbarth â photensial dŵr uwch i ranbarth â photensial dŵr isel. Felly, os yw hydoddiant y tu allan i gell yn fwy crynodedig, bydd dŵr yn tueddu i adael y gell.
Potensial dŵr a'i berthynas â hydoddion
Mae potensial dŵr pur yn cael ei ddiffinio fel sero. Wrth i fwy o hydoddyn gael ei ychwanegu, mae'r potensial dŵr yn dod yn fwy negyddol. Mae hyn oherwydd bod llai o foleciwlau dŵr rhydd ar gael i symud. Felly, mae dŵr yn symud o werth llai negyddol i werth mwy negyddol.
Cludiant actif: symud yn erbyn y graddiant
Mae cludiant actif yn medru symud sylweddau ar draws pilen yn erbyn eu graddiant crynodiad. Oherwydd hyn, mae angen ATP o resbiradaeth. Defnyddir proteinau cludwr yn y bilen i symud ïonau neu foleciwlau penodol. Enghraifft glasurol yw amsugno ïonau mwynol gan gelloedd gwreiddflew planhigion o'r pridd pan fo'r crynodiad yn is y tu allan.
Effaith hydoddiannau ar gelloedd planhigion ac anifeiliaid
Mewn hydoddiant hypotonig, mae potensial dŵr y tu allan i gell yn uwch, felly mae dŵr yn symud i mewn trwy osmosis. Mewn cell planhigyn, mae hyn yn cynyddu'r pwysedd chwydd dyndra ac yn helpu i gynnal siâp y gell. Mewn hydoddiant hypertonig, gall y bilen dynnu i ffwrdd oddi wrth y wal gell; gelwir y broses hon yn blasmolysis. Bydd hydoddaint isotonig yn meddwl bod dim symudiad net o ddwr