BS4: Translatie en eiwitsynthese

• Biologie
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 5

Thema 4: DNA

Basisstof 4:

Translatie en eiwitsynthese

Eerst:

Herhalen

Omschrijf de stappen die je ziet in de afbeelding. 

Welk stuk RNA moet er bij de transcriptie van dit DNA gemaakt worden?

Kies de juiste. 

C

C

A

T

G

C

C

A

U

G

G

G

T

A

C

G

G

U

A

C

Transcriptie vindt plaats langs welke DNA streng?

1. coderende streng
2. template streng

Met welk enzym begint transcriptie?

1. RNA polymerase
2. transcriptiefactoren
3. spliceosomen
4. DNA polymerase

Hoe noemen we de niet coderende stukken in een gen?

1. introns
2. exons

DNA synthese vindt plaats van de 5' kant naar de 3' kant. 

De C'atomen van het suikeratoom bepaalt of het een 3' of 5' is.

(5' is het 5e C-atoom uiteinde, 3' is het 3e C-atoom uiteinde)

Transcriptie bij eukaryoten is het proces waarbij ... wordt omgezet in ...

1. DNA -> pre mRNA
2. mRNA -> eiwit
3. pre-mRNA -> mRNA
4. DNA--> mRNA

transcriptie & translatie

Enkele feiten

• In mRNA zijn 4 verschillende stikstofbasen (A, U, C, G)
• Voor één aminozuur worden drie opeenvolgende nucleotiden gebruikt (triplet of codon)
• Genetische code: de vertaling van nucleotidenvolgorde naar aminozuren met behulp van codons
• mRNA wordt afgelezen van 5'- naar 3'-uiteinde
• Elk eiwit start met het startcodon methionine, op mRNA AUG 5' naar 3'. 
• De codes UAA, UAG en UGA zijn stopcodons

Codon en drielettercodes

• Codon  = triplet (3 basen bijv. ATT)
• De synthese van een aminozuurketen begint altijd bij het ''start'' codon en stopt bij het ''stop'' codon.
• Start codon is altijd AUG, er zijn meerdere stopcodonnen. Zoek eens een code op van een stop codon.

BINAS Tabel 71G

tRNA

• Enkelstrengs RNA-molecuul
• CCA aan 3'-uiteinde kan aminozuur binden
• Drie nucleotiden (onderin) vormen anticodon, binden aan codon mRNA

tRNA

Bijvoorbeeld:

• codon voor Serine = AGC, 
• worden gelezen door tRNA met anticodon UCG 

tRNA-molecuul

Ribosoom

• twee delen
• drie tRNA-bindingsplaatsen
• mRNA-bindingsplaats
• mRNA afgelezen van 5' naar 3'

A = Arrival

P = Placement

E = Exit

DNA-replicatie en transcriptie altijd van 3' 

naar 5'- kant aflezen,

Translatie is van 5' naar 3-kant aflezen!!

Ribosomen

Ribosoom

Snel, veel eiwitten maken

Polyribosomen: clusters van ribosomen

Release-factor: bindt aan stopcodon in mRNA = loslaten aminozuurketen + ribosoom valt uiteen

Polyribosoom

• meerdere ribosomen binden hetzelfde mRNA
• ribosoom klaar met translatie bij stopcodon, bindt direct weer bij startcodon
• releasefactor zorgt dat aminozuurketen loslaat