Het levende museum
Het levende museum
Lesduur is: 120 minOnderdelen in deze les
Het levende museum
Open de les als een ontmoeting met kunst die 'tot leven komt': kijken, voelen, uitbeelden en benoemen. De titel verwijst naar leerlingen die kunstwerken met hun lichaam en expressie zichtbaar maken.
Dit ga ik leren
Ik kan bij kunst vertellen wat ik zie, voel en denk.
Ik kan met mijn lichaam en gezicht een beeld of gevoel uitbeelden.
Ik verken enkele kunstwerken en artistieke creaties.
Deze slide heeft geen instructies
We kijken straks naar een filmpje uit het KMSKA:
het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen.
Je ziet kunstwerken. Sommige beelden en schilderijen zijn zeer lang geleden gemaakt. Het oudste schilderij dateert uit de vroege 14de eeuw: het schilderij van Hendrik van Rijn, gedateerd rond 1358-1363. Dit betekent dat deze werken ongeveer 660 jaar tot 670 jaar oud zijn.
De alleroudste sculpturen (beelden) in het museum zijn uit de 15e eeuw. Deze houten en stenen topstukken zijn dus ongeveer 530 tot 580 jaar oud.
De nieuwste werken in het museum in Antwerpen zijn van kunstenaars uit de naoorlogse Belgisch periode tot begin 2002.
Let op kleuren, vormen, lijnen en compositie.
Deze slide heeft geen instructies
Kunstwerken bekijken. Hoe doe je dat?
Deze kunstwerken zag je misschien nog niet en misschien vind je het best wat spannend.
Dat is helemaal oké.
Bekijk het als een reis door de geschiedenis in een van de belangrijkste musea van ons land. Miljoenen mensen uit de hele wereld komen naar Antwerpen om deze topstukken te bewonderen.
Kijk maar eens goed hoe de kunstenaar dit werk heeft gemaakt. Kijk naar het materiaal: is het marmer, van steen of brons?
Je leert ook dat het menselijk lichaam natuurlijk is en dat kunstenaars al duizenden jaren lichamen schilderen of beeldhouwen om schoonheid of verhalen uit te drukken.
Welk verhaal of welke emotie probeert de kunstenaar hier uit te drukken?
We gaan dit eens bekijken!
Deze slide heeft geen instructies
In september 2022 ging het museum na 11 jaar renoveren weer open.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
In het KMSKA bewonder je een verzameling van 7 eeuwen kunst.
Werk van onder andere deze kunstenaars kan je er bekijken:
Vlaamse Meesters:
Oude meesters zoals Jan van Eyck, Hans Memling
Antwerpse Barok:
Peter Paul Rubens en Antoon van Dyck
Moderne kunst:
René Magritte, James Ensor, Vincent Van Gogh, Auguste Rodin, Salvador Dali
Deze slide heeft geen instructies
Kijken als in een museum
In een museum kijk je rustig en aandachtig.
Je let op:
vorm
kleur
lijn
compositie
Zo ontdek je wat een kunstwerk wil tonen.
Gebruik eenvoudige taal: vorm = hoe iets eruitziet, kleur = welke kleuren je ziet, lijn = rechte of gebogen strepen, compositie = waar alles staat op het beeld.
Kunst kan iets zeggen
Een kunstwerk is niet alleen mooi om naar te kijken.
Het kan ook:
een gevoel tonen
een idee laten zien
een verhaal oproepen
ons laten nadenken
Leg de link met betekenis: leerlingen hoeven geen 'juist antwoord' te geven, maar wel te leren verwoorden wat ze waarnemen en ervaren.
Het meisje met de parel
Johannes Vermeer
zacht licht op het gezicht
rustige kleuren
eenvoudige achtergrond
blik naar de kijker
Dit schilderij voelt stil en geheimzinnig.
Benadruk hoe weinig elementen toch veel sfeer geven. Laat leerlingen opmerken dat de blik en het licht belangrijk zijn voor de expressie.
Mona Lisa
Leonardo da Vinci
zachte lijnen
rustige houding
klein glimlachje
evenwichtige compositie
De uitdrukking lijkt kalm, maar ook een beetje geheim.
Bij dit kunstwerk hoort muziek van Johann Sebastian Bach: Lute Suite No. 1 in E minor (BWV 996) - Bourrée. Gebruik de muziek om de rustige sfeer te ondersteunen.
De Denker - Le Penseur
Auguste Rodin
gebogen lichaam
hoofd rust op de vuist
sterke spieren
gesloten houding
De houding toont diep nadenken.
Wijs erop dat ook een stil beeld veel kan uitdrukken. Dit helpt later bij het uitbeelden met het lichaam.
Wat zie ik? Wat voel ik?
Bij kunst kun je woorden geven aan je ervaring.
Bijvoorbeeld:
Ik zie een rustige blik.
Ik voel stilte of spanning.
Ik denk aan een verhaal of een persoon.
Modelleer zinnen hardop. Voor Pre-A1 is deze taalsteun belangrijk om waarneming, gevoel en gedachte van elkaar te onderscheiden.
Waar let je op in een museum?
vorm en kleur
regen en wind
eten en drinken
tafel en stoel
Sluit aan bij slides 2-3: kijken naar bouwstenen van beeldtaal. Foute opties zijn duidelijk anders voor deze doelgroep.
Kijken en voelen
In een museum kijk je rustig.
Je let op vorm, kleur, lijn en compositie.
Een kunstwerk kan ook een gevoel tonen.
Herneemt kernwoorden uit slides 2-3. Laat leerlingen de woorden eerst hardop zeggen.
Wat voel jij bij een kunstwerk?
Verwachte elementen: een eenvoudig gevoel of idee benoemen bij een kunstwerk, zoals rustig, geheim, denken, verhaal. Bespreek dat meerdere antwoorden goed kunnen zijn als ze passen bij wat ze zien.
Je lichaam als kunsttaal
Je lichaam kan zonder woorden iets tonen.
Je gebruikt:
houding
mimiek
armen en handen
plaats in de ruimte
Introduceer het idee van tableau vivant of levend standbeeld zonder die term te zwaar te maken. Het lichaam wordt een middel om betekenis te tonen.
Een gevoel uitbeelden
Een emotie zie je vaak aan:
het gezicht
open of gesloten schouders
spanning in armen en handen
snel of stil staan
Zo maak je een beeld duidelijk.
Koppel aan eenvoudige emoties zoals blij, bang, boos, verdrietig, rustig. Laat leerlingen zien dat kleine verschillen veel betekenis geven.
La danseuse sur la scène
Edgar Degas
rechtop lichaam
aandacht voor balans
beweging lijkt bijna echt
houding toont oefening en concentratie
Soms vertelt een pose al een heel verhaal.
Benadruk dramatische elementen zoals houding, richting en spanning. De danseres vormt een brug tussen beeldende kunst en bewegen.
Dramatische elementen
Bij uitbeelden kun je experimenteren met:
groot of klein bewegen
snel of traag
sterk of zacht
open of gesloten houding
Daardoor verandert de betekenis.
Hou het concreet en lichamelijk. Niet uitleggen als theorie, maar als keuzes die zichtbaar verschil maken in expressie.
Van kijken naar spelen
Eerst kijk je goed naar een kunstwerk.
Daarna zoek je in je eigen lichaam:
de houding
het gevoel
de richting van de blik
de spanning of rust
Zo wordt kunst een levend beeld.
Maak hier de kernverbinding van de les: waarnemen leidt tot verbeelden. Dat is het centrale doel van het levende museum.
Welk beeld toont diep nadenken?
De Schreeuw
Mona Lisa
De Denker
Zonnebloemen
Toetst herkenning van houding en betekenis uit de eerste kunstwerken.
Je lichaam toont iets
Je lichaam kan zonder woorden iets tonen.
Je gebruikt houding, mimiek, armen en handen.
Zo maak je een gevoel duidelijk.
Gebaseerd op slides 8-12 over lichaamstaal en expressie.
Wat helpt het meest om een gevoel uit te beelden?
gezicht
schouders
handen
stil staan
Deze slide heeft geen instructies
De Schreeuw
Edvard Munch
golvende lijnen
sterke kleuren
open mond
gespannen houding
Alles in het beeld laat onrust en angst voelen.
Bij dit kunstwerk hoort muziek van Modest Mussorgsky: Night on Bald Mountain. Gebruik de muziek om spanning en onrust te laten ervaren.
De zonnebloemen
Vincent Van Gogh
veel geel en warme tinten
herhaling van vormen
bloemen vullen het beeld
eenvoudige vaas en achtergrond
Het schilderij straalt warmte en aandacht uit.
Bij dit schilderij past Gymnopédie No. 1 van Erik Satie volgens de lesinput. Bespreek hoe rustige muziek een andere kijkervaring geeft.
Amandelbloesem
Vincent Van Gogh
lichte blauwe lucht
dunne takken
witte bloesems
fijne lijnen
Dit schilderij voelt licht, fris en rustig.
Ook hier past Gymnopédie No. 1 van Erik Satie. Laat leerlingen vergelijken hoe twee werken van Van Gogh toch een andere sfeer geven.
Guernica
Pablo Picasso
zwart, wit en grijs
hoekige vormen
drukke compositie
veel beweging en spanning
Het beeld voelt heftig en onrustig.
Houd de uitleg op dit niveau: focus op wat zichtbaar is in vorm, kleur en compositie, en op de emotionele impact. Vermijd te zware historische details voor deze doelgroep.
Kunst ervaren en verwoorden
Bij het bekijken en uitbeelden van kunst kun je zeggen:
wat je ziet
wat je voelt
wat je denkt
waarom een beeld zo overkomt
Zo krijgt kunst woorden én expressie.
Dit is de landing van de les: leerlingen koppelen bouwstenen van beeldtaal aan hun eigen ervaring en expressie.
Welk schilderij voelt licht en rustig?
Guernica
De Schreeuw
Amandelbloesem
De Denker
Toetst het verschil in sfeer tussen de latere kunstwerken.
Wat zie je in Guernica?
In Guernica zie je zwart, wit en grijs.
Er zijn hoekige vormen en een drukke compositie.
Herneemt zichtbare kenmerken uit slide 16.
Welk kunstwerk past bij jouw gevoel?
Verwachte elementen: leerlingen kunnen zeggen wat ze zien, voelen of denken, bijvoorbeeld warm, bang, rustig, druk, verhaal. Laat verschillende antwoorden naast elkaar bestaan.
Wat heb jij vandaag geleerd?
Laat leerlingen één eenvoudig leermoment noemen, zoals kijken naar kleur, een gevoel zeggen, of een houding nadoen.
Eén woord: wat onthoud jij van deze les?
Gebruik de woordwolk als korte afsluiting. Pik enkele woorden eruit en laat leerlingen die hardop toelichten.
Wat vond jij het fijnst in deze les?
Mogelijke antwoorden: kijken naar een schilderij, muziek horen, een houding maken, gevoelens benoemen. Alles mag als reflectie.
Woordenlijst
vorm - hoe iets eruitziet
kleur - wat je ziet aan licht of donker en aan tinten
lijn - een rechte, schuine of gebogen streep
compositie - hoe alles op het beeld staat
houding - hoe je lichaam staat of zit
mimiek - wat je gezicht uitdrukt
expressie - wat een beeld of persoon laat voelen of zien
Deze slide heeft geen instructies
Woordenlijst
emotie - een gevoel, zoals blij of bang
kunstwerk - iets dat door een kunstenaar is gemaakt
schilderij - een beeld gemaakt met verf
beeldhouwwerk - een kunstwerk van steen, metaal of ander materiaal
rustig - kalm, stil gevoel
spanning - onrustig of sterk gevoel
betekenis - wat iets wil zeggen of oproept
Deze slide heeft geen instructies
Tot de volgende keer!
Deze slide heeft geen instructies
