Restauratie

De restauratiepolitiek op het Congres van Wenen
1814-1815
Europa na Napoleon...
Onder leiding van Pruisen (Duitsland), Oostenrijk, Rusland en Groot-Brittannië
1 / 50
volgende
Slide 1: Tekstslide
geschiedenisSecundair onderwijs

In deze les zitten 50 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Onderdelen in deze les

De restauratiepolitiek op het Congres van Wenen
1814-1815
Europa na Napoleon...
Onder leiding van Pruisen (Duitsland), Oostenrijk, Rusland en Groot-Brittannië

Slide 1 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoelen
Je bouwt een historisch referentiekader op
Je vergelijkt historische kaarten
Je analyseert de doelen van het Congres van Wenen
Je bespreekt de continuïteit en discontinuïteit tussen de periode voor en na de Franse Revolutie
Je analyseert bronteksten in kader van historisch maatschappelijke context
Je analyseert de problemen voor de doelstellingen van het Congres van Wenen
Je analyseert hoe het congressysteem de conservatieve krachten in Europa ondersteunt
Je actualiseert het principe van het congressysteem
Je evalueert of het Congres van Wenen behoudend of vernieuwend is
Je evalueert of het Congres van Wenen geslaagd is

Slide 2 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Bookwidgets

Slide 3 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

1814-15 Congres Wenen

Slide 4 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

1814-
Welke periode volgt op de tijdlijn na de heerschappij van Napoleon?
Bookwidget
Wat betekent restaureren?
Wat betekent restaureren in deze context?
Waar en wanneer werd beslist hoe deze restauratie zou plaatsvinden?
Gelijktijdig of niet met de periode van Napoleon? Verlaar
Wat gebeurt er met het balkje van de periode restauratie en waarom?
Wat gebeurt er op de tijdlijn waardoor de restauratie vervaagt?

Slide 5 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

1814-
Welke periode volgt op de tijdlijn na de heerschappij van Napoleon?
Restauratie
Bookwidget
Wat betekent restaureren?
Herstellen
Wat betekent restaureren in deze context?
Het herstel van de situatie in Europa voor de Franse Revolutie
Waar en wanneer werd beslist hoe deze restauratie zou plaatsvinden?
Wenen in 1814/1815
Gelijktijdig of niet met de periode van Napoleon? Verlaar
Gelijktijdig.
Napoleon werd verbannen naar Elba, maar wist te ontsnappen en kwam met een laatste mars tot in Waterloo terug in 1815. Op dit moment was het congres al gestart wat er moest gebeuren om de situatie te herstellen.
Wat gebeurt er met het balkje van de periode restauratie en waarom?
Het verdwijnt langzaamaan. Het herstel blijft dus niet duren en zal verdwijnen
Wat gebeurt er op de tijdlijn waardoor de restauratie vervaagt?
De blokken liberalisme en nationalisme worden feller naarmate het blokje van de restauratie vervaagt. De ideeën van deze twee stromingen zullen dus de restauratie teniet doen.
We zien ook revolutiegolven (1830 en 1848)

Slide 6 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 7 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Liberté
vertaald: vrijheid. Steekt het kanon aan in de kont van koning Lodewijk XVI waardoor hij veto's overgeeft op de monarchen van Europa die onderaan staan
Adelaar
Pruisische adelaar met kroon: zonder deze sans-culottes honden zou ik jullie beschermen
Europees monarch
'de ziekte van de Fransen gaat mij mijn troon kosten'
Assemblée Nationale
Het Assemblée nationale van 1792 - wetgevende vergadering onder de terreur.
De konten spuiten: Vrijheid en ça ira (dat gaat - verwijst naar een revolutionair lied)
paus
Vertegenwoordigt de clerus - de stand die ook zwaar te lijden had onder de revolutie
Bron: anonieme maker, Frankrijk, 1792

Slide 8 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Onderzoeksvraag:
 In welke mate kan de invloed van de Franse Revolutie in Europa ongedaan gemaakt worden door de restauratie in de 19e eeuw?
Bookwidgets

Slide 9 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Onderzoeksvraag: In welke mate kan de invloed van de Franse Revolutie ongedaan gemaakt worden?
Wat gaan we bestuderen?
Wat is het Congres van Wenen? 
Wat was het doel van het Congres van Wenen?
Wat is de restauratiepolitiek?
Wat is het belang van het Congres?
Zijn de bepalingen van het Congres duurzaam?
Wat verandert er tegenover de periode voor de Revolutie?

Slide 10 - Tekstslide

CvW: duurde ongeveer 8 maanden en was een reactie tegen de Franse Revolutie en de veroveringen van Napoleon die de ideeën van de Franse Revolutie uitdragen
Doel:
Herstel Ancien Regime
Restauratie van de wettelijke orde
Volkssoevereiniteit (macht gaat uit van het volk) en vrijheid en gelijkheid : GEVAAR voor Europese monarchieën
Legitimiteit van koningschap wordt verdedigd
Gestoeld op traditie
Goddelijke opdracht
Zorgt voor stabiliteit – geen revoluties meer!
Duurzame vrede installeren door machtsevenwicht (Engelse doctrine Balance of Power)
100 jaar geen oorlog
Stabiele grenzen
Continuïteit met vrede van Westfalen (1648
Respecteren van grenzen
Niet bemoeien met binnenlandse aangelegenheden
Stap verder: hertekenen van grenzen + ontstaan supranationaal overleg
Belang: machtsevenwicht, ontwikkeling diplomatie en 1e Europese samenwerking
Maar iedereen blij?? Neen!

Weet je nog?
Wat was de essentie van de Franse Revolutie?

Slide 11 - Woordweb

Deze slide heeft geen instructies

Verklaring van de rechten 
van de mens en de burger
augustus 1789


FRANSE REVOLUTIE
  • Op 26 augustus werd de 'Déclaration des Droits de l'Homme et du Citoyen' afgekondigd.
  • In dit document wordt duidelijk gemaakt dat ieder mens vrij én met gelijke rechten wordt geboren, gebaseerd op de ideeën van de verlichting. 

  • Persvrijheid, Godsdienstvrijheid, Onschuldig tot staat je schuld heeft bewezen, Inspraak als je belasting betaalde (cijnskiesrecht),Goederen worden beschermd, Scheiding van de 3 staatsmachten: uitvoerende, rechterlijke en wetgevende macht

  • Deze verklaring is gebruikt als voorbeeld voor Universele Verklaring van de Rechten van de Mens van de Verenigde Naties.

Slide 12 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Napoleon wil over heel Europa regeren
Waarom?
- Ideeën van de Franse Revolutie verspreiden.
- Macht- en gebiedsuitbreiding.
Hoe?
- Door oorlogen te voeren. 

Slide 13 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

  • Napoleon werd verlagen bij de slag bij Leipzig (1813) door een coalitieleger
  • Hij werd gevangen gezet op het eiland Elba 
  • De Franse legers die een groot deel van Europa hadden bezet, moesten zich terugtrekken.
  • Maar wat na Napoleon? Er werd een internationale conferentie gehouden in Wenen om dit te bespreken.

Slide 14 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Wie?
Delegaties uit Engeland, Portugal, Zweden, Pruisen, Frankrijk, Oostenrijk, Rusland, Spanje, Denemarken, het koninkrijk Sardinië, de Republiek van Genua, het Groothertogdom van Toscane, het koninkrijk Sicilië, Beieren, Saksen-Weimar-Eisenach, Hannover, Württemberg, de Kerkelijke Staat en de Verenigde Nederlanden ontmoeten elkaar.

Graaf Klemens van Metternich -minister van buitenlandse zaken van Oostenrijk en later kanselier (eerste minister)
Karl August von Hardenberg: kanselier van Pruisen
Rijksgraaf van Nesselrode: hoofd van de Russische delegatie(tsaar Alexander I was ook aanwezig op het congres)
burggraaf van Castlereagh, Britse minister van buitenlandse zaken
Talleyrand, minister van buitenlandse zaken en vertegenwoordiger van de Franse koning Lodewijk XVIII - hij mocht enkel waarnemen.
Friedrich von Gentz: privé secretaris en adviseur van Metternich.
Secretaris van het Congres.

Slide 15 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Le Congress dansé
Tijdens het Congres van Wenen werden er naast de formele diplomatieke bijeenkomsten ook informele sociale evenementen georganiseerd, zoals bals, banketten en dansfeesten. Deze evenementen werden gehouden in paleizen en werden bijgewoond door diplomaten, politieke leiders, koninklijke figuren en hun entourage. Het idee achter deze informele evenementen was om een sfeer van ontspanning en sociale interactie te creëren tussen de afgevaardigden van verschillende landen, in de hoop dat dit zou leiden tot betere diplomatieke relaties en uiteindelijk tot succesvolle onderhandelingen.
Niemand minder dan de Duitse componist Ludwig van Beethoven (1770-1827) kreeg van de keizer de opdacht om de gasten te entertainen.'
Bron: https://historiek.net/klemens-von-metternich-biografie/134847/

Slide 16 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 17 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Poging tot herstel van de oude orde (Ancien Régime)

Slide 18 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Bron
Saint-Fal (1815), Le gâteau des Rois, Britisch museum

Slide 19 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Wie staan er bovenaan en waarom?

Slide 20 - Open vraag

Deze slide heeft geen instructies

Talleyrand is de diplomaat die Frankrijk vertegenwoordigd. Verklaar zijn positie op de tekening.
Hij zit in een moeilijke situatie want zijn land is verslagen.
Hij moet de schade voor Frankrijk beperken.

Slide 21 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Na de val van Napoleon krijgen de conservatieven in Europa de overmacht.
De bepalingen van het Congresrustten op 4 pijlers: 
1. Omringingspolitiek 
2. Legitimiteitsprincipe
3. Krachtenevenwicht
4. Compensatiebeginsel
De Grote Alliantie (Verenigd Koninkrijk, Pruisen, Rusland en Oostenrijk) bewaken de orde

Slide 22 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

1. De isolatie van Frankrijk: om te voorkomen dat Frankrijk opnieuw Europa onder de voet zou lopen, werd het omringd met bufferstaten. Dit heet omringingspolitiek
1. Omringingspolitiek.

Slide 23 - Tekstslide

Frankrijk:
Teruggedrongen tot grenzen voor 1790
Omringd door bufferstaten
Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (Z en N nederlanden)
Koninkrijk Piemont-Sardinie
Pruisen krijgt gebiedsuitbreiding in Rijngebied
Zwitserland
HRR der Duitse natie gaat van 350 staatjes naar 39: Duitse Bond met Oostenrijkse voorzitter
Bestuurd door afgevaardigden van de staten, maar eigenlijk door Pruisen en Oostenrijk
Rusland: krijgt groot deel van Polen (rest naar Pruisen)
Oostenrijk: verliest Z-Nederlanden maar wordt gecompenseerd met gebiedsuitbreiding Adriatische kust en Noord-Italie + voorzitter Duitse Bond
Heilige Alliantie!!! Orthodoxe Tsaar, Katholieke Oostenrijkse keizer, protestantse Pruisische koning
Later aangevuld met Groot Br
1818: Frankrijk treedt toe: Grote Alliantie.
 - vergaderen
- interventierecht
Het legitimiteitsprincipe  stelde dat de vroegere vorsten opnieuw op de troon werden gezet.
Ze waren verondersteld te regeren als een absolute vorst: het volk kreeg geen inspraak (goddelijk recht boven volkssoevereiniteit)


Lodewijk XVIII  Ferdinand VII        Johan VI              Willem I
Frankrijk              Spanje                   Portugal        Nederlanden
2. Legititmiteitsprincipe

Slide 24 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

3. Machtsevenwicht (Balance of Power)
Bekommernis van de Britten!

Bij het trekken van de nieuwe grenzen wordt het principe 'Balance of Power' gehanteerd. Het krachtenevenwicht was een belangrijke bekommernis van de Britten. 
Zij wilden vanop hun eiland toezien dat geen enkele grootmacht op het continent te machtig zou worden.
Zelf wilden ze hun macht uitbouwen op maritiem gebied.

Slide 25 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

4. Compensatiebeginsel
Compensatiebeginsel: grootmachten willen beloond worden voor inspanningen + voor herverdeling moet er evenveel territorium terugkomen als er herverdeeld wordt

Slide 26 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Oostenrijk verloor de Nederlanden, maar kreeg o.a. deze twee gebieden in Noord-Italië
De Nederlanden - Noord en Zuid werden herenigd
De Britten wilden dat geen Europees land te machtig kon worden, terwijl ze zelf de grootste zeemacht werden. Zo verkregen ze Malta, de Ionische eilanden en Korfoe tussen 1789 en 1815
Koning Lodewijk XVIII - nakomeling van de onthoofde Lodewijk XVI - werd koning van Frankrijk
Compensatiebeginsel
Omringingspolitiek
Machtsevenwicht
Legitimiteitsprincipe

Slide 27 - Sleepvraag

Deze slide heeft geen instructies

Dit zorgde voor een nieuwe verdeling

Slide 28 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Maar... Spanning in de maatschappij

Slide 29 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Na de val van Napoleon krijgen de conservatieven in Europa de overmacht.

  • Ze proberen de oude machtsposities van de adel en de koningen (= Ancien Régime) weer te herstellen: ze restaureren het.

  • De 'Restauratie' (periode van 1815-1848) tracht dus de periode te herstellen van voor de Franse Revolutie en Napoleon zonder de Verlichte ideeën. Het is een reactie op de Revolutie en de ideeën van de Verlichting.

  • Het was gestoeld op de filosofie van het conservatisme: een samenleving kan niet enkel gebaseerd zijn op de rede, maar ook op tradities. Veranderingen moeten komen via een evolutie - langzaam en natuurlijk..
Opgelet!
De klok wordt evenwel niet volledig teruggedraaid.

- Code Civil blijft van kracht
- standenmaatschappij blijft afgeschaft
- in vele gevallen blijven de nieuwe grondwetten wel van kracht (afhankelijk van regio tot regio).

Slide 30 - Tekstslide

Conservatisme – uitgedragen door Metternich (minister van BuZa Oostenrijk)
Gestoeld op id Iers filosoof Burke
Baseert zich op traditie (conserveren)
Zet zich af tegen ideologieën die samenlevingen radicaal willen veranderen
Houden wat goed is, verbeteren wat kan (organisch en doordacht)
Reactionair: reactie op de Franse Revolutie

(conservatief) versus liberalisme (progressief)
Reactionair
Reactionair stamt van het Franse réactionnaire, een woord uit het begin van de 19e eeuw. Het was de eerste term die gebruikt werd om de tegenstanders van de Franse Revolutie mee aan te duiden (de latere term was conservatief, van conservateur). ... In deze context zijn reactionairen tegen democratie en parlementarisme.

Slide 31 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Sleep de stellingen naar de passende politieke stroming.
Conservatisme
Liberalisme
Vrijheden moeten vastgelegd worden in een grondwet.
De oude orde, met een koning, moet hersteld worden.
Burgers moeten inspraak hebben in het bestuur.
Rust en stabiliteit is belangrijk

Slide 32 - Sleepvraag

Deze slide heeft geen instructies

Bookwidget

Slide 33 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Wie zal niet blij zijn met het conservatieve gedachtegoed?
A
Adel
B
Koning
C
Kerk
D
Burgerij

Slide 34 - Quizvraag

Deze slide heeft geen instructies

Slide 35 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 36 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 37 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 38 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

De opkomst van het nationalisme


De overheersing van Napoleon had het nationalisme aangescherpt bij verschillende volkeren.

Napoleon had bij de herverdeling van Europa verschillende volkeren samengevoegd en hierdoor groeide het nationalisme. Aan de ene kant respecteerde hij lokale tradities en talen, wat mensen trots maakte op hun cultuur. Maar aan de andere kant voegde hij vaak verschillende volkeren samen onder één leiding, wat ervoor zorgde dat deze volkeren autonomie of zelfbestuur wilden. Omdat ze werden overheerst door Frankrijk, voelden ze zich samen sterk en wilden ze onafhankelijkheid.

19de eeuw: mensen krijgen het gevoel dat ze bij een volk of natie hoorden, een groep met een eigen taal, cultuur en geschiedenis.
 
Nationalisme--> Grote liefde voor je eigen land, volk en cultuur.










Idee dat volkeren het recht hadden op een eigen staat


Slide 39 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

waar heeft men bij het Congres van Wenen geen rekening mee gehouden?
Met de verschillende volkeren: men trok nieuwe grenzen waardoor volkeren in een andere staat terecht kwamen
Dit geeft reeds een aanwijzing van het probleem dat de bepalingen van het Congres van Wenen mee onder druk zal zetten. Welk?
Volkeren willen meer zelfstandigheid onder invloed van het nationalisme
In de ‘veelvolkerenstaat’ Oostenrijk-Hongarije leefden veel nationaliteiten en religies naast elkaar
Dit rijk omvatte verschillende etnische groepen, waaronder Oostenrijkers, Hongaren, Tsjechen, Slowaken, Roemenen, Kroaten, Slovenen, Bosniakken, Polen,....
Het was een multinationale staat met diverse culturen en talen.

Slide 40 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Allianties
De nieuwe orde moest door onderlinge solidariteit beschermd worden!
1. Heilig Alliantie (september 1815): een verbond tussen de orthodoxe Russische Tsaar, de katholieke Oostenrijkse keizer en de protestantse Pruisische koning.
2. Viervoudige Alliantie: in november treedt ook Groot-Brittannië toe tot de Alliantie
3. Grote Alliantie: in 1818 treedt ook Frankrijk toe.

Regelmatige vergaderingen om voorspoed en vrede in Europa te bevorderen - Dit eerste permanente politieke overleg in Europa (vernieuwend) wordt het congressysteem genoemd

Interventierecht: de troepen van de alliantie verdedigen de 'orde' - het was dus een instrument voor de conservatieve krachten

Slide 41 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Vormen van internationale samenwerking

Slide 42 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Belangrijke internationale organisaties zijn: 



Europese Unie (EU)
Verenigde Naties (VN) 
NAVO 
Internationaal monotarair fonds (IMF)
Wereldbank
World trade organisation (WRO)

Slide 43 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

De Verenigde Naties

Slide 44 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies


VN Veiligheidsraad
Doel: Veiligheid!
Door: onderhandelen -> afspraken maken
Belangrijkste orgaan van de VN is de Veiligheidsraad. Deze Vergadering beslist of er ingegrepen moet worden.
De Veiligheidsraad bestaat uit vijftien leden van de Verenigde Naties, waaronder vijf permanente leden:
China, Frankrijk, Rusland, de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk.
De andere tien leden worden voor een termijn van 2 jaar gekozen.

Slide 45 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Was het Congres van Wenen vernieuwend of behoudend? Nuanceer je antwoord
Bookwidget

Slide 46 - Open vraag

Deze slide heeft geen instructies

Slide 47 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Geslaagd herstel?
Nationalisme en liberalisme worden verdrukt op het Congres, maar gaan deze ideeën zomaar verdwijnen?
De hele 19e eeuw door zullen we een strijd zien tussen de oude orde (adel/vorst) en de nieuwe orde (verlichte ideeën)
Tussen conservatieve (behoudsgezinde) en progressieve - liberale (gericht op verandering) krachten.

Slide 48 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Het congres van Wenen tracht de orde te herstellen.

Wat is het Congres van Wenen? 
Een reactie tegen de Franse Revolutie en de veroveringen van Napoleon.
Wat was het doel van het Congres van Wenen?
Herstel van het Ancien Régime
Duurzame vrede verwezenlijken in Europa
Hoe gaat het Congres van Wenen dit verwezenlijken?
Hertekenen van de grenzen van Europa/herstel oude vorsten/evenwicht/compensatie
Stabiele situatie creëren door overleg tussen de grootmachten
Wat is het belang van het Congres?
principe van machtsevenwicht hanteren
ontwikkeling van een Europese samenwerking
Zijn de bepalingen van het Congres duurzaam?
door het ontstaan van het liberalisme en nationalisme is een terugkeer niet duurzaam
De Revolutiegolven van 1830 en 1848 tonen aan dat de wereld teveel veranderd is.

Slide 49 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Begrippen uit deze les

  • Congres van Wenen
  • Restauratie
  • Restauratiepolitiek
  • Conservatisme
  • Progressivisme
  • Nationalisme
  • Liberalisme
  • Congressysteem
  • Grote Alliantie
  • legitimiteitsprincipe
  • krachtenevenwicht 
  • compensatiebeginsel
  • omringingspolitiek

Slide 50 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies