5.2 Zelfstandige burgers

Par. 5.2

Zelfstandige burgers
1 / 16
volgende
Slide 1: Tekstslide
GeschiedenisMiddelbare schoolvmbo tLeerjaar 1

In deze les zitten 16 slides, met interactieve quizzen, tekstslides en 1 video.

time-iconLesduur is: 30 min

Onderdelen in deze les

Par. 5.2

Zelfstandige burgers

Slide 1 - Tekstslide

Leerdoel
In deze paragraaf leer je hoe: 
  • steden stadsrechten kregen
  • burgers hun stad bestuurden
  • steden zelfstandiger werden en lage edelen macht verloren


Slide 2 - Tekstslide

De Nederlanden
  • Nederland als één land bestond nog niet in de middeleeuwen
  • Er waren veel kleine gebieden (gewesten), die bij samen 'De Nederlanden' heetten.
  • In die gebieden was een hoge edelman (bijv. graaf  of hertog) de baas
  • Hij maakte de wetten
De Nederlanden maakten deel uit van het Rooms-Duitse Rijk. De graven en hertogen in Nederland waren officieel leenmannen van de Duitse keizer, maar die had meestal niet meer veel macht over zijn leenmannen. In 1018 werden de legers van de Duitse keizer zelfs verslagen door te troepen van de graaf van Holland.

Slide 3 - Tekstslide

Slide 4 - Video



Graaf Floris V werd door andere edelen in 1296 gevangen genomen en vermoord. Ze vonden hem te machtig worden.

Slide 5 - Tekstslide

Blij met de stad!
  • Alle inwoners van een graafschap moesten gehoorzaam zijn aan de heer.
  • Ook de inwoners van steden, maar die wilden liever eigen baas zijn
  • Hoge edelen vonden een machtige en rijke stad niet erg: al die rijkdom!
  • De inwoners van de stad kregen, tegen betaling,  stadsrechten
  • Hierdoor verloren lage edelen veel invloed.

Uiteindelijk werden steden veel zelfstandiger ten opzichte van de edelen!
De stad Dordrecht kreeg in 1220 stadsrechten van graaf Willem I van Holland. Daarmee is het één van de oudste steden van Nederland

Slide 6 - Tekstslide

Stadsrechten
  • In 1180 kreeg Hulst stadsrechten van de Graaf van Vlaanderen. 
  • In 1350 werden de stadsrechten uitgebreid. In 1413 mocht Hulst vestingswerken aanleggen.

Tijdens de Middeleeuwen werd Hulst regelmatig door de stad Gent aangevallen:
  • In 1453 tijdens de Zoutoorlog
  • In 1485 brandde Gent de stad plat
  • In 1491 brandde Gent de stad opnieuw plat

Slide 7 - Tekstslide

Horige boeren konden in de stad vrijheid krijgen. Zij verhuisden dus vaak naar de stad.
Uiteindelijk kregen boeren ook meer vrijheid van hun heer. Horigheid verdween daardoor in de tijd van steden en staten.

Slide 8 - Tekstslide

Stadsrechten
  • Een stad met stadsrechten mag een stadsmuur bouwen
  • De stad mag zelf rechtspreken, maar een ambtenaar (de schout) van de heer moet wel aanwezig zijn en een deel van de boetes is voor de heer

  • De inwoners van een stad waren vrije poorters (geen bezit van de heer)
  • In ruil voor deze rechten moet de stad belasting betalen

  • De burgers van de stad (altijd mannen) vormden samen de burgerij.
  • De macht in de stad was in handen van rijke burgers.

Slide 9 - Tekstslide

Wie is de baas?
  • De schout is de plaatsvervanger van de heer in de stad bij de rechtspraak
  • Samen met de schepenen bepaalde hij de straf.
  • De burgemeester (soms meer dan één) was de hoogste bestuurder van de stad.
  • Schout, schepenen en burgemeester(s) bestuurden vanuit het raadhuis de stad.
  • De vroedschap controleerde en adviseerde de stadsbestuurders

Slide 10 - Tekstslide

Een gruwelijk goede opdracht!
Klik op de hotspots en sleep de straffen naar de juiste plek in de afbeelding.
Hand afhakken
Geselen
Ogen uitsteken
In het water gooien
Ophangen
Op de brandstapel
Onthoofden

Slide 11 - Sleepvraag


Straffen in de Middeleeuwen
  • Zeker: lijfstraffen en doodstraffen kwamen voor...
  • ...maar de meeste straffen waren geldboetes!
  • Die leverden meer op en kostten minder geld: een beul moet je als stad namelijk ook gewoon betalen!

Slide 12 - Tekstslide

Planning komende weken
Volgende week: bespreken par. 5.2 + uitleg 5.3
Week 26: bespreken par. 5.3 + uitleg 5.4 en 
             SO begrippen (29 juni)
Week 27: bespreken par. 5.4 
Week 27: donderdag 8 juli start toetsweek
             In de toetsweek PW hfst. 5

Slide 13 - Tekstslide

Huiswerk
  • Maak voor volgende week de opdrachten van par. 5.2
  • Kijk ook naar de tip onder de vraag.
  • Verbeter de opdrachten als je bij controle ziet dat je antwoord niet goed is. 
  • Maak evt. extra opdrachten die je krijgt om de stof beter te begrijpen.
  • Het is voor jezelf fijn als je de tekst van par. 5.3 alvast een keer gelezen hebt voor de les van donderdag.

Slide 14 - Tekstslide

Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd

Slide 15 - Open vraag

Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen

Slide 16 - Open vraag