4.2 - Spanningsbronnen
4.2 - Spanningsbronnen
Leerdoelen van paragraaf 4.2
Je kunt beschrijven hoe je spanning meet.
Je kunt uitleggen wat het verschil is tussen spanning en stroomsterkte
Je kunt een aantal spanningsbronnen noemen.
Je kunt de spanning berekenen als je batterijen in serie schakelt.
Je kunt uitleggen wat er gebeurt als je een elektrisch apparaat niet op de juiste spanning aansluit.
Je kunt de werking van een dynamo uitleggen.
Introductie
Zonder spanningsbron werken elektrische apparaten niet.
Dan komen de elektriciteit deeltjes niet in beweging.
Wat is een spanningsbron dan?
Spanning
Veelgebruikte spanningsbronnen zijn batterijen, accu’s en dynamo’s.
Op batterijen staat altijd de spanning vermeld.
De grootte van de spanning wordt gemeten in volt (V).
Wat is de spanningsbron?
De stroomdraad
De lamp
De batterij
Welke van de onderstaande onderdelen is geen spanningsbron?
Accu
powerbank
Batterij
schakelaar
Spanning meten
Je kunt de spanning die op de batterij staat, controleren met een spanningsmeter. Je meet dan de spanning tussen de pluspool en de minpool van de batterij.
Een spanningsmeter wordt ook wel een voltmeter genoemd.
Je ziet een spanningsmeter. De spanningsmeter heeft drie meetbereiken, 0-3 volt, 0-15 volt en 0-30 volt. De spanningsmeter staat ingesteld op een bereik van 0-15 volt. Hoe groot is de spanning?
0,9 V
4,5 V
9V
Hoe groot is de spanning over de stopcontacten in huis?
120 V
200 V
230 V
320 V
De meeste huishoudelijke apparaten zijn ontworpen voor een spanning van:
200 V
230 V
320 V
320 V
De juiste spanning gebruiken
Een ouderwets fietslampje is ontworpen voor een spanning van 6 volt. Op die spanning brandt het lampje goed. Als je het lampje op 1,5 volt aansluit, brandt het heel zwak. En als je het op 12 volt aansluit, brandt het door. Het lampje gaat dan kapot.
Vaak heb je meer dan één batterij nodig om aan de juiste spanning te komen.
Voor de afstandsbediening in figuur 3 heb je bijvoorbeeld twee staafbatterijen van 1,5 volt nodig. Je moet die batterijen in serie schakelen. Dat doe je door de pluspool van de ene batterij tegen de minpool van de andere batterij te leggen. Ze hebben dan samen een spanning van 3,0 volt.
Spanningen optellen
Je ziet: Als je batterijen in serie schakelt, mag je hun spanningen bij elkaar optellen.
De meeste huishoudelijke apparaten zijn ontworpen voor een spanning van 230 volt. 230 volt is de spanning van de stopcontacten in huis.
6 Volt nodig, maar ik heb die batterij niet... Wat moet ik doen?
Gebruik een batterij van meer dan 6 V
Gebruik een batterij van minder dan 6 V
Gebruik vier 1,5 V batterijen
Stop het lampje in het stopcontact
Je hebt drie batterijen, twee van 3,0 V en één van 9,0 V. Welke spanning leveren de batterijen samen als je deze in serie schakelt? De batterijen leveren samen een spanning van V.
3 V
11 V
15 V
17 V
ezelsbruggetje
Ampère = stroomsterkte
Volt = spanning
niet : a & a , o & o
Onderdelen van een dynamo
Naast batterijen en accu’s worden ook dynamo’s veel gebruikt als spanningsbron. De belangrijkste onderdelen van een dynamo zijn een magneet en een spoel van koperdraad. Een spoel is een draad die een aantal keren ergens omheen is gedraaid
De dynamo
Als de magneet draait wordt in de spoel spanning opgewekt. Daar kun je een fietslampje mee laten branden.
Wanneer wordt er in een dynamo spanning opgewekt?
als de magneet en de spoel ten opzichte van elkaar draaien
als de magneet en de spoel elkaar aanraken
als de spoel om de koperdraad heen draait
Vul het juiste woord in. De twee belangrijkste onderdelen van een dynamo zijn de spoel en de ……………………………….
spoel
magneet
fietswiel
stator
Je hebt een magneet en een koperen draad. Hoe gebruik je deze twee onderdelen om een werkende dynamo te maken?
je wikkelt de koperdraad strak om de magneet heen
je wikkelt de koperdraad los om de magneet heen zodat ze elkaar niet aanraken
je rolt de magneet om de koperdraad