Opfrissing orthopedagogisch handelen

• newEditor
• Toegepaste psychologie
• Secundair onderwijs
• Algemeen secundair onderwijs,Technisch secundair onderwijs
• Leerjaar 6

Orthopedagogisch handelen in de praktijk

Lesdoelen

• Klassikaal bespreking projectweek Kaproenen + stage Montpellier

• Kernbegrippen opfrissen (orthopedagogiek/orthoagogiek)

• Kennis toepassen op realistische situaties

• De gepaste aanpak kiezen per doelgroep

• Jigshaw-methode: nieuwe leerstof verwerken

  • Personen met een meervoudige handicap

  • Personen met ontwikkelingsstoornissen

  • ADHD

  • Leerstoornissen

Inhoudsopgave

1. Opstarten: klassikale bespreking

2. Opfrissing: wat weten nog?

3. Oefening per twee: casussen uit de praktijk

4. Jigshaw-methode

1. Opstart (15min)

Werkvorm: klassikale bespreking

• Projectweek Kaproenen + stage Montpellier

  • Wat was een situatie op stage/projectweek waarin je niet goed wist te reageren? Wat heb je toen gedaan?

  • Wat heb je gezien dat met zorg/ondersteuning te maken heeft?

  • Waar zie je verschillen tussen mensen in ondersteuning?

Kernwoorden op het bord noteren!

Inhoudsopgave

1. Opstarten: klassikale bespreking

2. Opfrissing: wat weten nog?

3. Oefening per twee: casussen uit de praktijk

4. Jigshaw-methode

2. Opfrissing: wat weten we nog?

Werkvorm: Groepjes van 3 of 4

Opdracht: Elk groepje krijgt 12 begrippen + 12 definities door elkaar.

Doel: Zo snel mogelijk alle correcte matches maken. Je roept de leerkracht als je denkt dat je klaar bent. Indien er 1 fout is, worden alle blaadjes terug door elkaar gehaald en probeer je opnieuw.

Voorwaarden:

• Winnaar = eerste groep met alles correct

• Samenwerken

• Geen gebruikmaken van cursus

10

minute

00

second

add30s

Kernbegrippen herhalen

De wetenschap en praktijk van opvoeden bij mensen met specifieke ondersteuningsbehoeften.

Ortho-agogiek

Richt zich op begeleiding en activering bij volwassen en ouderen in de samenleving.

Orthopedagogiek

Overzicht van BuSO-typen en opleidingsvormen

BuSO is speciaal onderwijs voor leerlingen met specifieke behoeften. De voornaamste types zijn;

• Type Basisaanbod: Voor jongeren die niet in gewoon onderwijs passen.

• Type 2: Voor leerlingen met een verstandelijke beperking.

• Type 3: Voor leerlingen met emotionele of gedragsstoornissen.

• Type 4: Voor leerlingen met motorische of lichamelijke beperkingen.

• Type 5: Voor leerlingen in ziekenhuizen of residentiële instellingen.

• Type 6 en 7: Voor visuele en auditieve beperkingen.

• Type 9: Voor ASS zonder verstandelijke beperking.

Type basisaanbod vervangt sinds 2015 deels de oude types 1 (licht verstandelijke beperking) en 8 (ernstige leerstoornissen).

In Vlaanderen wordt vaak gesproken over "buitengewoon onderwijs", "speciaal onderwijs" of "type-onderwijs"

De types zijn georganiseerd in vier opleidingsvormen (OV1, OV2, OV3, OV4), die bepalen of de focus ligt op tewerkstelling (beschermd of regulier) of op integratie in de maatschappij

Inhoudsopgave

1. Opstarten: klassikale bespreking

2. Opfrissing: wat weten nog?

3. Oefening per twee: casussen uit de praktijk

4. Jigshaw-methode

3. Oefening: casussen uit de praktijk

Werk in groepjes per twee.

Beschrijf: de doelgroep, de problematiek, je aanpak, toegepaste orthopedagogische principes, en wat je vooral niet moet doen.

Casus 1:ASS - Een jongere raakt overstuur omdat de planning plots verandert. Hoe reageer je?

Blijf rustig en geef duidelijke uitleg over de verandering

Benoem wat er gaat gebeuren (concreet en stap voor stap)

Geef tijd om zich aan te passen

Probeer zoveel mogelijk structuur te behouden

Gebruik eventueel visuele ondersteuning (schema, planning)

⚠️ Wat je NIET wil horen

“Gewoon zeggen dat hij zich moet aanpassen”

“Negeren”

“Straffen omdat hij boos wordt”

Casus 2: verstandelijke beperking - Een cliënt begrijpt instructies niet en wordt boos. Wat doe jij als begeleider?

“Ik leg het opnieuw eenvoudig uit, eventueel met voordoen, en blijf rustig zodat de cliënt het beter kan begrijpen.”

⚠️ Wat je NIET wil horen

“Gewoon opnieuw hetzelfde zeggen maar luider”

“Boos worden of straffen”

“Doorgaan zonder te checken of hij het begrijpt”

Casus 3: gedragsproblemen - Een jongere weigert systematisch mee te werken en daagt je uit. Hoe ga je hiermee om?

Hoe reageer je als begeleider?

Blijf rustig en ga niet in een machtsstrijd

Reageer consequent en duidelijk op het gedrag (niet op de persoon)

Benoem het gedrag neutraal: “Ik zie dat je niet wil meewerken”

Geef duidelijke grenzen en verwachtingen

Bied keuze binnen grenzen (bv. “Je start nu, of over 2 minuten, maar je start wel”)

Probeer te achterhalen wat erachter zit (aandacht, frustratie, onduidelijkheid…)

Beloon positief gedrag wanneer hij/zij wel meewerkt

Casus 4: fysieke beperking - Een persoon met een fysieke beperking vraagt constant hulp, ook als het niet nodig is. Wat is een gepaste aanpak?

“Ik bied ondersteuning waar nodig, maar stimuleer zelfstandigheid en kijk eerst wat de persoon zelf kan.”

⚠️ Wat je NIET wil horen

“Alles overnemen om het makkelijker te maken”

“Hulp weigeren zodat ze het zelf leren” (te hard)

“Negeren van hulpvragen”

👉 je zoekt balans tussen ondersteunen en autonomie

Inhoudsopgave

1. Opstarten: klassikale bespreking

2. Opfrissing: wat weten nog?

3. Oefening per twee: casussen uit de praktijk

4. Jigshaw-methode

4. Jigshaw-methode

Jullie worden expert in één doelgroep. Je moet het later kunnen uitleggen aan anderen. Je maakt gebruik van je cursus en maakt in groep de oefeningen in de kantlijn. Geen computer!

4 expertgroepen van 3 leerlingen:

• Groep 1: meervoudige handicap (Fjolla, Eloïse, Ilena)

• Groep 2: ASS (Yentl en Zoë)

• Groep 3: ADHD (Morgan, Lenke, Mira)

• Groep 4: Leerstoornissen (Febe, Dieuwke, Eva)

10

minute

00

second

add30s

4. Jigshaw-methode

Er worden nieuwe groepjes gevormd:

• In elke nieuwe groep zit 1 expert van elk thema

• 4 per groep, dus 3 groepen van 4.

  • Groep 1: Fjolla, Yentl, Morgan, Eva

  • Groep 2: Eloïse, Zoë, Mira, Dieuwke

  • Groep 3: Ilena, Lotte, Lenke, Febe

• Elke expert legt zijnt hema uit aan de anderen van zijn groep. Maak gerust gebruik van het bord indien gewenst.

Verbetersleutel

Slide tekst

4. Jigshaw-methode

Jullie worden expert in één doelgroep. Je moet het later kunnen uitleggen aan anderen. Je maakt gebruik van je cursus en maakt in groep de oefeningen in de kantlijn. Geen computer!

4 expertgroepen van 3 leerlingen:

• Groep 1: Orthopedagogisch model van Dosen (Fjolla, Morgan, Ilena)

• Groep 2: Orthopedagogisch model van Bakker (Yentl, Lotte enZoë)

• Groep 3: Orthopedagogisch model van Kok (Eloïse, Lenke, Mira)

• Groep 4: Orhtopedagogisch model van Timmer-Huigens (Febe, Dieuwke en Eva)

4. Jigshaw-methode

Er worden nieuwe groepjes gevormd:

• In elke nieuwe groep zit 1 expert van elk thema

• 4 per groep, dus 3 groepen van 4.

  • Groep 1: Fjolla, Yentl, Morgan, Eva

  • Groep 2: Eloïse, Zoë, Mira, Dieuwke

  • Groep 3: Ilena, Lotte, Lenke, Febe

• Elke expert legt zijnt hema uit aan de anderen van zijn groep. Maak gerust gebruik van het bord indien gewenst.

Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.

Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.

Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.

Afsluiter: terugkoppeling

Wat neem je mee uit deze les? Wat wil je nog beter leren? Noteer of deel in groep.