Examenvraag (2024, TV2, 19)
Twee gegevens over De Beetse, een kamp in Groningen:
1 De Beetse werd in 1935 gebouwd als werkverschaffingskamp om de
woeste gronden in de omgeving te ontginnen.
2 In 1944 werden in De Beetse enkele honderden Nederlandse mannen
gehuisvest die verplicht werden bij boeren de oogst binnen te halen.
2p Noem voor elk gegeven een verschillend kenmerkend aspect van de
eerste helft van de twintigste eeuw dat je hiermee kunt illusteren.
Let op: je mag een kenmerkend aspect maar één keer gebruiken.
Examenvraag (2024, TV2, 19)
Twee gegevens over De Beetse, een kamp in Groningen:
1 De Beetse werd in 1935 gebouwd als werkverschaffingskamp om de
woeste gronden in de omgeving te ontginnen.
2 In 1944 werden in De Beetse enkele honderden Nederlandse mannen
gehuisvest die verplicht werden bij boeren de oogst binnen te halen.
2p Noem voor elk gegeven een verschillend kenmerkend aspect van de
eerste helft van de twintigste eeuw dat je hiermee kunt illusteren.
Let op: je mag een kenmerkend aspect maar één keer gebruiken.
Antwoord
maximumscore 2
Kern van een juist antwoord is:
bij 1:
• Met het opzetten van een werkverschaffingskamp kun je 'de crisis van
het wereldkapitalisme' illustreren. 1
bij 2:
• Met de verplichte arbeidsinzet van Nederlandse mannen kun je 'de
bezetting van Nederland' / 'de betrokkenheid van de burgerbevolking
bij oorlogvoering' / 'het voeren van twee wereldoorlogen' illustreren. 1
Gebruik bron 10.
De brief van Elly Herschel is een voorbeeld van brieven die gevangenen in Sobibor verplicht moeten sturen naar familieleden.
2p Leg met een verwijzing naar de brief uit, wat de Duitse bezetter hiermee wil bereiken.
2024, TV2, vraag 20
Antwoord
maximumscore 2
Voorbeeld van een juist antwoord is:
Door de verplichting brieven te sturen waarin staat dat Sobibor een
werkkamp is / dat de gevangene in Sobibor het goed maakt/goed te eten
krijgt/vrienden heeft, wil de Duitse bezetter ervoor zorgen dat er geen
onrust/verzet ontstaat bij Joodse mensen die nog in doorgangskampen/in
getto's verblijven / bij familieleden/kennissen in bezet Nederland.
Duitsland na de oorlog (1945-1961)
Examenkatern bladzijdes 100 t/m 103
30 april 1945
Overgave Duitsland in 1945
Conferentie van Jalta
februari 1945
Conferentie van Jalta (afspraken) (1)
Oprichting van de Verenigde Naties (VN)
Democratische regeringen in Europa
Stalin wordt bondgenoot in de oorlog tegen Japan
Straffen van oorlogsmisdadigers
Conferentie van Jalta (afspraken) (2)
Denazificatie en democratiseren
Invloedssferen
Bezettingszones: Duitsland en Berlijn worden verdeeld in 4 zones
Invloedssferen
Verdeling van Europa
Gebied dat jij hebt veroverd op de Duitsers, daar heb jij invloed
Jij mag bepalen wat in dat gebied gebeurt (economie, politiek)
De ander mag niet ingrijpen in dat gebied, ook al zie je er van alles gebeuren waarmee je het niet eens bent.
Verdeling van Duitsland
Duitsland (tijdelijk) niet meer zelfstandig
Vier bezettingszones onder leiding van: Frankrijk, Engeland, de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten
Ook Berlijn wordt in 4 zones verdeeld
Reizen tussen bezettingszones is geen probleem
Berlijn ligt in de bezettingszone van de Sovjet-Unie
Heimatvertriebenen
Grote stroom van:
- terugkerende soldaten
- terugkerende slachtoffers van het naziregime
- 13 miljoen Duitse minderheden moesten vluchten
Relatie verslechtert...
Er ontstaat een Westblok en een Oostblok. Chruchill sprak van een IJzeren Gordijn.
1945: Opvolger president Roosevelt:
Harry Truman (VS) is fel anti-communistisch. "Containment-politiek"
Angst SU voor atoombommen VS
Amerikaanse buitenlandse politiek na 1945
Beschermen van vrijheid en democratie (Trumandoctrine 1947)
Voorkomen dat meer landen communistisch worden (Containmentpolitiek)
Actief helpen bij de wederopbouw van Europa (Marshallplan 1948-1952)
Met het Marshallplan wilden de Amerikanen ook voorkomen dat Europa voor het communisme zou kiezen.
Blokkade van Berlijn 1948-1949
Blokkade Berlijn (juni 1948-mei 1949)
Stalin blokkeert alle aanvoerwegen naar West-Berlijn om zo de stad tot overgave te dwingen
Reactie Westen?
Gevolgen
BRD en DDR
Oprichting van de Navo
Opgericht in april 1949
Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (Engels: NATO)
Oorspronkelijk militair bondgenootschap tussen Noord-Amerika en West-Europa tegen het communisme
32 lidstaten
BRD
BRD (West-Duitsland)
Westerse invloed
Lid van de NAVO
EGKS
Wirtschaftswunder
Parlementaire democratie - kiesdrempel
Nazipartijen verboden
Erkende de DDR niet
Konrad Adenauer
Bondskanselier 1949-1963
DDR
DDR (Oost-Duitsland)
Ostpolitik
SED: Sozialistische Einheitspartei Deutschlands
Communisme
Stasi (Staatssicherheitsdienst)
Planeconomie
Walter Ulbricht
Secretaris-Generaal SED
1950-1971
Totalitaire communistische dictatuur
Staatssicherheitsdienst (Stasi)
Planeconomie
Landbouwcollectivisatie
Lid van Warschaupact en de Comecon
Protesten in de DDR
Het gaat slecht met de economie in de DDR.
Arbeiders moeten harder gaan werken voor hetzelfde loon.
Mensen komen in opstand.
De opstand wordt keihard neergeslagen met behulp van Sovjet-tanks.
De Stasi wordt uitgebreid.
1953
Warschaupact, 1955
Militair bondgenootschap van de Sovjet-Unie
Tegenhanger van de NAVO
Opgericht als reactie op toetreding van West-Duitsland tot de NAVO
Heeft bestaan tot 1991
Berlijnse Muur 1961
"Groene grens"
Honderdduizenden Oost-Duitsers trokken naar West-Duitsland
Daarom sloot Ulbricht de grens met West-Duitsland.
Maar de grens tussen Oost- en West-Berlijn moest van de SU open blijven.
Gevolg: drie miljoen mensen verlieten de DDR.
Muur
Economische malaise en gebrek aan kansen in DDR
Gevolg: burgers vluchten via Berlijn naar westen
1961: om leegloop te voorkomen wordt grens met West-Berlijn gesloten
Start bouw Berlijnse Muur
VS grijpt niet in omdat het in Sovjet-zone is
Examenvraag (2024, vraag 23, TV1)
Gebruik bron 12.
Valtman geeft een mening weer over de economie in het Westen en over de politieke verhoudingen in het Oostblok.
4p Leg voor beide onderdelen uit welke mening Valtman weergeeft, waarbij
je je antwoord telkens ondersteunt met een verwijzing naar de bron.
Antwoord