Filosofie
Grieken en Romeinen
Filosofie
Grieken en Romeinen
Deze slide heeft geen instructies
Wat is filosofie?
Oudgrieks: φιλοσοφία.
Filo (φιλο) betekent ‘houden van’. Sofia (σοφία) betekent ‘wijsheid’.
Filosofen zijn altijd op zoek naar wijsheid.
Weetvraag versus denkvraag.
Door te filosoferen leer je:
• kritisch denken (niet alles meteen geloven).
• creatief denken (nieuwe ideeën bedenken).
• uitleggen waarom je iets vindt.
Deze slide heeft geen instructies
Filosofische vraag
Niet filosofische vraag
Is dit een filosofische vraag?
Wat is de hoofdstad van België?
Is vriendschap belangrijker dan geluk?
Vind jij ijs met ananassmaak lekker?
Wat is beter: slim zijn of aardig?
Laat de leerlingen de letters van de vraag in het juiste vak plaatsen.
Filosoferen leert je luisteren
Als iedereen zegt wat hij of zij denkt, dan moet je goed luisteren om echt te begrijpen wat de ander bedoelt, want:
Soms denkt iemand heel anders dan jij.
Soms zegt iemand iets waar je het niet mee eens bent, maar dat je toch aan het denken zet.
En soms snap je het pas als je doorvraagt of de ander uitlegt wat hij bedoelt.
Bij filosoferen leer je dus luisteren omdat:
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een goede filosofische vraag?
Deze slide heeft geen instructies
Filosofische onderwerpen
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
De tijdreis van de filosofie
Socrates
ca. 470 -399 v. Chr, Griekenland
Deze slide heeft geen instructies
De tijdreis van de filosofie
We reizen langs de bekendste filosofen om te ontdekken welke vragen hen bezighielden. We beginnen bij de oude Grieken met de vragen van Socrates.
Door Socrates gaat de filosofie nu over vragen en problemen van mensen. Voor hem was het belangrijk dat mensen zelf gingen nadenken.
Dat deed hij door in zijn gesprekken vragen te blijven stellen. Zo dwong hij mensen na te denken over hun leven, gewoontes en wat goed of slecht is. En hij sprak met iedereen.
De machthebbers vonden Socrates maar een lastige man.
Door al die vragen ontdekten mensen dat ze eigenlijk niet zoveel écht zeker wisten.
Socrates kreeg de keus: stoppen met zijn vragen of de gifbeker drinken. Socrates zou nooit stoppen met het stellen van vragen, dus koos hij ervoor de gifbeker te drinken.
Zodat ze niet alles geloofden wat anderen (de machthebbers) hen leerden of vertelden.
Ze wilden een volk dat naar hen luisterde, niet een volk dat zelf na ging denken.
Deze slide heeft geen instructies
Wie met weinig kan leven is heel rijk
De slimste mens is degene die weet dat hij niet alles weet
Onwetendheid is de bron van alle kwaad
Welke uitspraak van Socrates vind jij
het mooist?
Bespreek met de leerlingen waarom een bepaalde uitspraak hen aanspreekt.
- Wat vinden ze er mooi aan?
- Wat betekent de uitspraak volgens hen?
- Het zijn al hele oude uitspraken. Maar vind je dat ze nog steeds van belang zijn?
- Wat is de betekenis van deze uitspraak in hun eigen leven?
- Pittige vraag: Snap waarom juist deze filosoof deze vraag heeft gesteld?
Socrates - hier en nu
Zou Socrates nu leven, dan zou hij waarschijnlijk zeggen dat deze wereld niet zoveel verschilt van het oude Athene.
In Athene zeiden mensen alles te weten. Maar eigenlijk praatten ze alleen maar anderen na. Ze luisterden op het marktplein naar politici, sofisten* en de dichters en toneelschrijvers.
In onze tijd zou Socrates niet naar het marktplein gaan om de mensen zijn vragen te stellen of zijn leerlingen te vinden.
Socrates wilde dat je zelf nadenkt, vragen stelt en niet klakkeloos alles gelooft was je ziet en hoort.
Deze slide heeft geen instructies
De tijdreis van de filosofie
Plato
ca. 470 -399 v. Chr, Griekenland
Deze slide heeft geen instructies
Plato was een nieuwsgierige jongen die graag de wereld wilde begrijpen.
Hij bewonderde Socrates enorm omdat hij hem niet leerde wát, maar hóe te denken. Al die vragen van Socrates vond Plato geweldig. Het hielp mensen beter na te denken.
De tijdreis van de filosofie
Socrates had leerlingen die van hem wilden leren denken. Een van deze leerlingen was Plato.
Socrates was voor Plato een groot voorbeeld en een echte filosoof. Na zijn dood vond Plato dat de ideeën van zijn leraar niet vergeten mochten worden.
Plato keek op een heel eigen manier naar de wereld. Hij dacht dat van alles wat we zien een 'perfecte oervorm' heeft.
Je hebt bijvoorbeeld heel veel soorten stoelen. Grote, kleine, mooie en lelijke. Volgens Plato zijn al die stoelen gemaakt naar het idee van de 'perfecte stoel', de oer stoel.
Plato schreef gesprekken op waarin Socrates de hoofdrol speelde.
Deze slide heeft geen instructies
Je kunt de wereld niet beter maken, als mensen zichzelf niet eerst verbeteren
Je kunt niet verlangen naar iets dat je niet kent
Grote mensen praten over ideeën. Kleine mensen praten over anderen.
Welke uitspraak van Plato vind jij
het mooist?
Bespreek met de leerlingen waarom een bepaalde uitspraak hen aanspreekt.
- Wat vinden ze er mooi aan?
- Wat betekent de uitspraak volgens hen?
- Het zijn al hele oude uitspraken. Maar vind je dat ze nog steeds van belang zijn?
- Wat is de betekenis van deze uitspraak in hun eigen leven?
- Pittige vraag: Snap waarom juist deze filosoof deze vraag heeft gesteld?
Plato - hier en nu
Plato had een idee over een grot waarin mensen hun hele leven vastzitten. Zij zien alleen schaduwen op de muur. De mensen denken dat die schaduwen de echte wereld zijn. Pas als iemand weet te ontsnappen, ziet hij pas de echte zon, planten, dieren, etc.
Voor Plato was de vraag 'Wat is écht?' heel belangrijk.
Wij zien in onze wereld op best veel plekken perfecte plaatjes;
van de perfecte vakantie, het perfecte uiterlijk of de perfecte sporttraining. Maar volgens Plato bestaan die perfecte plaatjes niet in het echt.
Zou hij nu leven, dan zou hij tegen ons zeggen dat alles wat juist niet perfect is, bewijst dat het echt is!
Je kan de laatste vraag met de voorgaande vraag over de 'perfecte leerling' koppelen.
Een perfecte leerling bestaat niet, leg dat maar eens uit aan de hand van een appel: Laat een afbeelding zien van een echte appel en en appel-emoji.
Vraag: "Welke is perfect?"
De verdieping: "In welke van de twee kun je een hap nemen? Welke geeft je vitamines?"
De filosofie: Leg uit dat Plato vond dat we vaak proberen om de "emoji-appel" te krijgen (perfect en glimmend), terwijl we eigenlijk de echte appel zijn (met soms een klein deukje, maar wel met smaak).
Filosoferen maar!
Drie keer doorvragen
In een filosofisch gesprek ga je niet op zoek naar
een goed of fout antwoord, maar je probeert de gedachten van de ander uit te dagen. Dat doe je
door goed naar het antwoord te luisteren en
drie keer door te vragen.
Vertel de groep dat ze in duo's gaan filosoferen en oefenen met luisteren. Een korte inleiding zou kunnen zijn: “Soms willen we snel antwoord geven, maar luisteren we niet goed naar wat de ander echt zegt. Als filosoof luister je goed, stel je vragen en probeer je te ontdekken wat iemand écht bedoelt.
Vandaag gaan we dat oefenen — we gaan 'Drie keer doorvragen'!”
Vraag aan de klas: Wat betekent het om ‘door te vragen’?
Leg vervolgens de spelregels uit
- Je werkt in tweetallen.
- De één stelt de vraag, de ander antwoordt.
- Daarna moet de vraagsteller drie keer doorvragen.
- Beslis of je voor de volgende verteller door wilt filosoferen of met een nieuwe vraag start.
Tip: Denk je dat het doorvragen voor je leerlingen moeilijk is? Bespreek dat klassikaal wat goede, filosofische doorvragen zijn. Schrijf deze op het bord, zodat ze deze kunnen zien tijdens het gesprek en er door geïnspireerd kunnen raken. Of doe het voor door je leerlingen een vraag voor te leggen en aan 3 of leerlingen een vervolgvraag te stellen.
Filosofisch tekenen
Iedereen krijgt een blaadje om op te tekenen.
Teken voor jezelf hoe geluk eruitziet.
Neem hier ongeveer 3 minuten de tijd voor.
Tip: Er is geen goed of fout en het hoeft geen kunstwerk te worden. Het gaat erom dat je jouw ideeën weergeeft.
Denk vervolgens alvast na over hoe jij straks aan je groepsgenoten kunt uitleggen wat je getekend hebt en waarom je dit getekend hebt.
Deze slide heeft geen instructies
Filosofisch gesprek
Vertel in je groepje, om de beurt, wat je getekend hebt en waarom.
Pak vervolgens het werkblad met vragen erbij. Ga met behulp van deze vragen met elkaar in gesprek.
Je hoeft niet alle vragen te bespreken, kijk maar hoe ver je komt.
Belangrijk tijdens het gesprek:
• Luister goed naar elkaar.
• Laat elkaar uitpraten.
• Probeer alles wat er gezegd wordt te gebruiken.
• Vorm hiermee je eigen mening.
• Stel vragen aan elkaar.
• Het is geen discussie, maar een gesprek. Wees nieuwsgierig.
Deze slide heeft geen instructies