H2 De Gouden Eeuw
Par. 2.4 Vorsten met absolute macht
H2 De Gouden Eeuw
Par. 2.4 Vorsten met absolute macht
Op verschillende manieren naar geschiedenis kijken
Bij geschiedenis stel je vaak de vraag:
Waarom gebeurde iets?
Om die vraag te beantwoorden, kijken historici naar:
👑 Politiek-bestuurlijke manier (macht en bestuur)
💰 Economische manier (geld en werk)
👥 Sociale manier (mensen en groepen)
🎨 Culturele manier (geloof, ideeën en gewoonten)
Deze manieren van kijken noemen we invalshoeken.
Economisch
Hoe verdienen mensen hun geld?
Welk werk doen mensen?
Wat maken, verbouwen of produceren mensen?
Wat kopen en verkopen mensen?
Waar handelen mensen in?
Economisch gaat dus over geld, werk, productie en handel.
Politiek-bestuurlijk
Wie heeft de macht?
Wie bestuurt het land?
Wie neemt beslissingen?
Welke regels en wetten zijn er?
Is het een democratie, dictatuur, monarchie of republiek?
Politiek-bestuurlijk gaat dus over macht, bestuur en regels.
Sociaal
Hoe leven mensen?
Welke groepen zijn er in de samenleving?
Zijn er grote verschillen tussen arm en rijk?
Zijn er grote verschillen tussen mannen en vrouwen?
Wonen mensen in de stad of op het platteland?
Sociaal gaat dus over mensen, groepen en verschillen tussen mensen.
Cultureel
Wat geloven mensen?
Welke gewoonten en tradities hebben mensen?
Welke kunst maken mensen?
Welke wetenschappelijke kennis en ideeën hebben mensen?
Cultureel gaat dus over geloof, ideeën, wetenschap en gewoonten.
Leerdoelen
Je kunt uitleggen hoe koningen sinds de late middeleeuwen meer macht probeerden te krijgen.
Je kunt uitleggen wat absoluut bestuur is en hoe dat functioneerde in Frankrijk.
Je kunt enkele gevolgen noemen van de invoering van absoluut bestuur in Rusland.
Je kent de begrippen en jaartallen uit deze paragraaf.
Koningen willen meer macht
In de 17e eeuw waren de meeste Europese landen een monarchie met een erfelijke koning.
Koningen willen meer macht
In de vroege middeleeuwen hadden koningen nog weinig macht.
Er was weinig geld in omloop, waardoor koningen voor oorlogvoering afhankelijk waren van edelen.
Edelen moesten soldaten leveren en kregen daarvoor land en inkomsten.
Sommige edelen werden steeds zelfstandiger en waren niet altijd trouw aan de koning.
Daarom probeerden koningen in de late middeleeuwen de macht van de adel te verkleinen.
Koningen willen meer macht
Door de groei van handel en steden kwam er meer geld beschikbaar.
Koningen konden belastingen heffen.
Met dat geld namen zij ambtenaren en huursoldaten in dienst.
Daardoor werden koningen minder afhankelijk van de adel.
Koningen konden hun rijk steeds meer zelf besturen.
Koningen willen meer macht
Na de middeleeuwen breidden koningen hun macht verder uit.
Zij gingen grotere gebieden beheersen.
Hun rijken kregen steeds vaker een centraal bestuur.
Hierdoor nam de macht van de koning sterk toe.
Waarom waren koningen in de vroege middeleeuwen afhankelijk van edelen?
Edelen kozen de koning.
Edelen inden belastingen voor de koning.
Edelen bestuurden de steden.
Edelen zorgden voor soldaten.
Wat is een monarchie?
Door de groei van handel en steden kregen koningen meer geld en meer macht.
Juist
Onjuist
Zet de ontwikkelingen in de juiste volgorde.
Lodewijk XIV krijgt absolute macht
Halverwege de 17e eeuw kreeg Lodewijk XIV alle macht in Frankrijk.
• Hij nam alle besluiten, bijvoorbeeld over nieuwe wetten en belastingen.
• Hij was de baas van alle ministers en ambtenaren, die zijn besluiten uitvoerden.
• Hij was de hoogste rechter; wie niet deed wat hij wilde, werd uiteindelijk door hem bestraft.
Lodewijk XIV krijgt absolute macht
Halverwege de 17e eeuw kreeg Lodewijk XIV alle macht in Frankrijk.
• Hij nam alle besluiten, bijvoorbeeld over nieuwe wetten en belastingen.
• Hij was de baas van alle ministers en ambtenaren, die zijn besluiten uitvoerden.
• Hij was de hoogste rechter; wie niet deed wat hij wilde, werd uiteindelijk door hem bestraft.
Deze bestuursvorm heet absolutisme: de vorst heeft alle macht.
Lodewijk XIV krijgt absolute macht
Omdat Lodewijk het middelpunt van het bestuur was (als een zon in het midden van het heelal), werd hij de Zonnekoning genoemd.
Lodewijk XIV krijgt absolute macht
Hoe behield Lodewijk zijn macht?
Ten eerste probeerde hij te voorkomen dat de adel opnieuw veel macht zou krijgen.
Hij liet belangrijke edelen in het paleis van Versailles wonen, zodat hij hen kon controleren.
Ambtenaren namen de bestuurstaken van de adel over.
Lodewijk XIV krijgt absolute macht
Hoe behield Lodewijk zijn macht?
Ten tweede probeerde Lodewijk de economie te verbeteren, zodat er meer belastinggeld binnenkwam.
Met dat geld betaalde hij ambtenaren, een groot leger en zijn paleis.
Lodewijk XIV krijgt absolute macht
Hoe behield Lodewijk zijn macht?
Ten derde stimuleerde hij het idee dat God hem had uitgekozen om als een vader over zijn onderdanen te regeren.
Hij beweerde dat God hem had uitgekozen om te regeren (goddelijk recht).
Daarom vonden veel mensen zijn absolute macht normaal.
Lodewijk XIV krijgt absolute macht
Lodewijk verbood het protestantisme; alle Fransen moesten katholiek zijn.
Hij had een groot permanent leger van ongeveer 400.000 soldaten.
Dat leger gebruikte hij tegen opstanden en in oorlogen met andere landen.
Hij wilde Frankrijk uitbreiden en beter verdedigbare grenzen geven.
Daarom viel hij in 1672 de Republiek aan.
Nog meer machtige vorsten
Andere vorsten, zoals die van Zweden, Oostenrijk, Rusland en Pruisen, volgden het voorbeeld van Lodewijk XIV.
Wat wordt bedoeld met absolutisme?
Het volk kiest de regering.
De adel heeft alle macht.
De vorst heeft alle macht.
Kerk en staat hebben samen de macht.
Waarom werd Lodewijk XIV de Zonnekoning genoemd?
Lodewijk XIV gaf de adel meer bestuurlijke taken om zijn macht te vergroten.
Waar
Niet waar
Waarom moesten belangrijke edelen in Versailles wonen?
Om Frankrijk beter te kunnen verdedigen.
Om belasting te betalen.
Om hen in de gaten te houden en hun macht te beperken.
Omdat er geen plaats meer was in Parijs.
Hoe behield Lodewijk XIV zijn macht?
Juist
Onjuist
Minder ambtenaren aannemen
Edelen in Versailles laten wonen
Een groot staand leger opbouwen
De adel meer macht geven
Het volk laten stemmen
Nog meer machtige vorsten
Peter de Grote wilde Rusland sterker en moderner maken.
Hij leerde in Europa nieuwe technieken, zoals scheepsbouw in de Republiek.
In Rusland liet hij wegen, kanalen, scholen en een sterk leger opbouwen.
Met zijn leger en vloot veroverde hij nieuwe gebieden.
Nog meer machtige vorsten
Hij liet de nieuwe hoofdstad Sint-Petersburg bouwen.
Onder Peter de Grote groeide Rusland uit tot een machtig en modern land.
Welke koning diende als voorbeeld voor andere Europese vorsten?
Welke maatregel nam Peter de Grote om Rusland sterker te maken?
Hij gaf meer macht aan de adel.
Hij liet wegen en kanalen aanleggen en bouwde een sterk leger op.
Hij stopte met het voeren van oorlogen.
Hij verplaatste de hoofdstad naar Moskou.