Welkom!
Pak je boek en start met lezen.
Wat wil je bereiken deze les?
Doel: je vergroot je kennis over de Verlichting en de literatuur in die tijd.
minute
second
Welkom!
Pak je boek en start met lezen.
Wat wil je bereiken deze les?
Doel: je vergroot je kennis over de Verlichting en de literatuur in die tijd.
minute
second
Check:
Welke begrippen kun jij toelichten van je mindmap over 3.1?
Pak je pen en schrift
In deze les leer je een aantal kenmerken van de Verlichting en de literatuur uit deze tijd.
18e eeuw Verlichting
Wat is verlichting?
SAMENLEVING
Verspreiding van kennis en wetenschap, verlichting van de duistere middeleeuwen.
Gebruik van het gezonde verstand.
Basis voor voor democratie, vrijheid van meningsuiting en godsdienstvrijheid.
Vrijheid, gelijkheid, broederschap→Engels en Franse denkers: liberté, egalité,
fraternité (Franse revolutie 14 juli 1789)
Wat betekent de term ‘verlichting’ in de 18e eeuw?
Rede, vrijheid en geluk
Tegenovergestelde van duister
Minder zwaar
Zonneschijn
Wanneer begint de verlichting en hoe lang duurt de stroming ongeveer?
ONDERWIJS EN WETENSCHAP
VERLICHTINGSIDEEEN
De mens moet onderwezen worden
De mens moet zijn verstand gebruiken, dan zal hij goed doen en verdraagzaamzijn
Alles moet beredeneerd worden m.b.v. helder en kritisch verstand
De mens moet opgevoed worden
Literatuur is didactisch
De ideeën waren optimistisch, geloof in vooruitgang en de samenleving was maakbaar.
Noem drie verlichtingsideeën: per idee een woord.
DE SCHRIJVER ALS LERAAR
Opvoeden tot een redelijk denkend wezen
Wijze lessen in proza voor burgers
Belangrijke literaire vorm (proza)→ verlichtingsideeën verspreiden onder een groot publiek
LITERATUUR: PROZA (ROMAN)
Proza dé vorm van verzonnen verhaal, omdat het een groot lezerspubliek aansprak.
In Nederland de eerste roman: De historie van mejuffrouw Sara Burgerhart.
Briefroman→ verhaal verteld in brieven door verschillende personages, vooral bij vrouwen populair.
Opvoedkundig
Welkom!
Pak je boek en start met lezen.
Wat wil je bereiken deze les?
Doel: je vergroot je kennis over de Verlichting en de literatuur in die tijd.
Je kunt kenmerken van de briefroman noemen.
minute
second
De briefroman staat aan de basis van de roman zoals we die nu kennen. waar niet of niet waar?
waar
niet waar
De briefroman heeft een alwetende verteller? waar of niet waar?
waar
niet waar
Welk perspectief wordt er gebruikt in de briefroman?
Welke suggestie wekt de briefroman?
Dat het om een liefdesverhaal gaat
Dat het echt is gebeurd
Welke beroemde Nederlandse roman heb je gehoord?
Wie waren de schrijfsters?
Bij wie waren de briefromans vooral populair?
vrouwen
mannen
kinderen
Welkom!
Pak je boek en start met lezen.
Wat wil je bereiken deze les?
Doel: je kunt omschrijven wat een imaginair reisverhaal is en kunt kenmerken toelichten
minute
second
IMAGINAIRE REISVERHALEN
Imaginair reisverhaal: men beschrijft een reis die nooit heeft plaatsgevonden.
Populair omdat het zich goed leende voor didactische doeleinden: reis door verzonnen landen met verschillende bestuursvormen en gewoontes
Nadruk op verloop van handelingen (gebeurtenissen), weinig
psychologische uitwerking
◦ (filosofische) ideeën werden op een aantrekkelijke
manier aan het publiek gepresenteerd. Doel:
maatschappijkritiek leveren
◦ Bijvoorbeeld: Reize door het Aapenland waarin in J.A.
Schasz kritiek leverde op de Hollandse politiek.
• Twee soorten:
1. Utopie (ideale wereld)
2. Robinsonade (overleven door verstand), naar Robinson Crusoe
Welke twee soorten reisverhalen ken je?
Wat is het doel van de robinsonade?
Noem kenmerken van een imaginair reisverhaal.
Waarom waren deze verhalen in de verlichting zo populair?
het waren spannende verhalen waarbij je lekker kon wegdromen.
Er waren leuke toneelstukken van.
ze vormden ideeën hoe de samenleving eruit kan zien
ze waren lekker goedkoop zodat iedereen ze kon lezen.
LITERATUUR: ENCYCLOPEDIE
Verstand is de enige betrouwbare bron
Kennis over de hele wereld (voor zover men die tot dan toe kende)
Overzichtelijk geordend
Kennis werd verspreid door te lezen, maar ook doordat erover gesproken werd
Eerste encyclopedie door Denis Diderot
LITERATUUR: HOLLANDSE SPECTATOR
Justus van Effen
◦ Opvattingen over goede smaak en publieke moraal;
verlichtingsideeën
◦ Vlotte leesbare stijl met een zekere diepgang.
◦ Zedelijke verbetering van de bestaande orde
Welke verschillende tijdschriften zijn er tijdens de verlichting?
satirische bladen
geleerden tijdschriften
spectatoriale tijdschriften
allemaal
Wat zijn de kenmerken van de spectatoriale tijdschriften?
Welkom!
Pak je boek en start met lezen.
Wat wil je bereiken deze les?
Doel: je vergroot je kennis over de Verlichting en de literatuur in die tijd.
Je kent een schrijver en werk van jeugdliteratuur in de Verlichting.
minute
second
LITERATUUR: KINDERLITERATUUR
Verlichtingsthema’s: opvoeding en onderwijs
Hieronymus van Alphen: Proeve van kleine gedigten voor kinderen.
Aansluiten bij de kinderleefwereld
Pedagogisch
Wanneer worden de kinderboeken populair?
Wat is het doel van kinderliteratuur?
zeggen wat je fout doet
lekker lezen
opvoeden
zeggen wat je goed doet
Wat is het bekendste kinderboek in de Nederlandse literatuur
Welke soorten kinderboeken heb je nog meer gehoord?
Leg je antwoord op de vorige vraag uit.