18e eeuw Verlichting

Welkom!

Pak je boek en start met lezen.





Wat wil je bereiken deze les?

Doel: je vergroot je kennis over de Verlichting en de literatuur in die tijd. 


15

minute

00

second

1 / 42
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolhavo, vwoLeerjaar 4-6

In deze les zitten 42 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Welkom!

Pak je boek en start met lezen.





Wat wil je bereiken deze les?

Doel: je vergroot je kennis over de Verlichting en de literatuur in die tijd. 


15

minute

00

second

Check:

  • Welke begrippen kun jij toelichten van je mindmap over 3.1? 

  • Pak je pen en schrift

  • In deze les leer je een aantal kenmerken van de Verlichting en de literatuur uit deze tijd. 



18e eeuw Verlichting

Wat is verlichting?

SAMENLEVING


  •  Verspreiding van kennis en wetenschap, verlichting van de duistere middeleeuwen.

  •  Gebruik van het gezonde verstand.

  •  Basis voor voor democratie, vrijheid van meningsuiting en godsdienstvrijheid.

  • Vrijheid, gelijkheid, broederschap→Engels en Franse denkers: liberté, egalité,

  • fraternité (Franse revolutie 14 juli 1789)

Wat betekent de term ‘verlichting’ in de 18e eeuw?

A

Rede, vrijheid en geluk

B

Tegenovergestelde van duister

C

Minder zwaar

D

Zonneschijn

Wanneer begint de verlichting en hoe lang duurt de stroming ongeveer?

ONDERWIJS EN WETENSCHAP

VERLICHTINGSIDEEEN

  • De mens moet onderwezen worden

  • De mens moet zijn verstand gebruiken, dan zal hij goed doen en verdraagzaamzijn

  • Alles moet beredeneerd worden m.b.v. helder en kritisch verstand

  • De mens moet opgevoed worden

  •  Literatuur is didactisch

  • De ideeën waren optimistisch, geloof in vooruitgang en de samenleving was maakbaar.

Noem drie verlichtingsideeën: per idee een woord.

DE SCHRIJVER ALS LERAAR

  • Opvoeden tot een redelijk denkend wezen

  •  Wijze lessen in proza voor burgers

  •  Belangrijke literaire vorm (proza)→ verlichtingsideeën verspreiden onder een groot publiek

LITERATUUR: PROZA (ROMAN)

  • Proza dé vorm van verzonnen verhaal, omdat het een groot lezerspubliek   aansprak.

  • In Nederland de eerste roman: De historie van mejuffrouw Sara Burgerhart.

  • Briefroman→ verhaal verteld in brieven door verschillende personages, vooral bij vrouwen populair.

  • Opvoedkundig

Welkom!

Pak je boek en start met lezen.





Wat wil je bereiken deze les?

Doel: je vergroot je kennis over de Verlichting en de literatuur in die tijd. 

Je kunt kenmerken van de briefroman noemen.


15

minute

00

second

De briefroman staat aan de basis van de roman zoals we die nu kennen. waar niet of niet waar?

A

waar

B

niet waar

C


D


De briefroman heeft een alwetende verteller? waar of niet waar?

A

waar

B

niet waar

C


D


Welk perspectief wordt er gebruikt in de briefroman?

Welke suggestie wekt de briefroman?

A

Dat het om een liefdesverhaal gaat

B

Dat het echt is gebeurd

C


D


Welke beroemde Nederlandse roman heb je gehoord?

Wie waren de schrijfsters?

Bij wie waren de briefromans vooral populair?

A

vrouwen

B

mannen

C

kinderen

D


Welkom!

Pak je boek en start met lezen.



Wat wil je bereiken deze les?


Doel: je kunt omschrijven wat een imaginair reisverhaal is en kunt kenmerken toelichten


15

minute

00

second

IMAGINAIRE REISVERHALEN

Imaginair reisverhaal: men beschrijft een reis die nooit heeft plaatsgevonden. 

Populair omdat het zich goed leende voor didactische doeleinden: reis door verzonnen landen met verschillende bestuursvormen en gewoontes

Nadruk op verloop van handelingen (gebeurtenissen), weinig
psychologische uitwerking 

◦ (filosofische) ideeën werden op een aantrekkelijke

manier aan het publiek gepresenteerd. Doel:
maatschappijkritiek leveren 

◦ Bijvoorbeeld: Reize door het Aapenland waarin in J.A.
Schasz kritiek leverde op de Hollandse politiek.

• Twee soorten:

1. Utopie (ideale wereld)

2. Robinsonade (overleven door verstand), naar Robinson Crusoe

Welke twee soorten reisverhalen ken je?

Wat is het doel van de robinsonade?

Noem kenmerken van een imaginair reisverhaal.

Waarom waren deze verhalen in de verlichting zo populair?

A

het waren spannende verhalen waarbij je lekker kon wegdromen.

B

Er waren leuke toneelstukken van.

C

ze vormden ideeën hoe de samenleving eruit kan zien

D

ze waren lekker goedkoop zodat iedereen ze kon lezen.

LITERATUUR: ENCYCLOPEDIE

  • Verstand is de enige betrouwbare bron

  • Kennis over de hele wereld (voor zover men die tot dan toe kende)

  • Overzichtelijk geordend

  • Kennis werd verspreid door te lezen, maar ook doordat erover gesproken werd

  • Eerste encyclopedie door Denis Diderot

LITERATUUR: HOLLANDSE SPECTATOR

Justus van Effen

◦ Opvattingen over goede smaak en publieke moraal;

verlichtingsideeën

◦ Vlotte leesbare stijl met een zekere diepgang.

◦ Zedelijke verbetering van de bestaande orde

Welke verschillende tijdschriften zijn er tijdens de verlichting?

A

satirische bladen

B

geleerden tijdschriften

C

spectatoriale tijdschriften

D

allemaal

Wat zijn de kenmerken van de spectatoriale tijdschriften?

Welkom!

Pak je boek en start met lezen.





Wat wil je bereiken deze les?

Doel: je vergroot je kennis over de Verlichting en de literatuur in die tijd. 
Je kent een schrijver en werk van jeugdliteratuur in de Verlichting. 


15

minute

00

second

LITERATUUR: KINDERLITERATUUR

  • Verlichtingsthema’s: opvoeding en onderwijs

  • Hieronymus van Alphen: Proeve van kleine gedigten voor kinderen.

  • Aansluiten bij de kinderleefwereld

  • Pedagogisch

Wanneer worden de kinderboeken populair?

Wat is het doel van kinderliteratuur?

A

zeggen wat je fout doet

B

lekker lezen

C

opvoeden

D

zeggen wat je goed doet

Wat is het bekendste kinderboek in de Nederlandse literatuur

Welke soorten kinderboeken heb je nog meer gehoord?

Leg je antwoord op de vorige vraag uit.