Evolutie
Evolutie
Lesdoelen
Na deze les:
Weet je wat verwantschappen zijn
Weet je wat evolutie is
Weet wie de evolutie theorie heeft bedacht
Wat is een soort
Een soort zijn organismen die onderling vruchtbare nakomelingen krijgen.
Hoewel zebra's en paarden nauw verwant zijn en tot dezelfde geslachtengroep behoren, hebben ze verschillende chromosoom- aantallen en genetische kenmerken. De nakomelingen zijn onvruchtbaar.
Wat is een ras
Een ras behoort tot dezelfde soort maar heeft duidelijk andere fenotypische kenmerken. Veroorzaakt door mutaties en specifieke fokprogramma's of kruisingen.
Denk aan hondenrassen en tomatenrassen.
Populatie
Een groep organismen van dezelfde soort in een bepaald gebied die onderling kunnen voortplanten.
Bijv alle konijnen op Texel.
Een berkenbos.
Grondlegger van de evolutietheorie
Charles Darwin 1809 - 1882
Wat is evolutie?
Evolutie is de ontwikkeling van het leven op aarde waarbij soorten ontstaan, veranderen en/of verdwijnen.
Evolutie van een paard
Hoe werkt evolutie
verandering in genotypen (door mutaties)
natuurlijke selectie (voortplantingsdruk door voedselschaarste, nieuwe omgevingsfactoren en predatie, vijanden)
ontstaan van nieuwe soorten (wanneer er langdurig isolatie van een populatie van een andere populatie is. De isolatie wordt veroorzaakt door geografische factoren en of verandering in taal door)
Mutaties
Verandering in allelenfrequenties die te zien zijn in het fenotype
Voorbeelden van erfelijke mutaties zijn bijvoorbeeld:
hemofilie, albinisme, verschillende hondenrassen en variaties in het Coronavirus.
Variaties in het genotype en fenotype
Natuurlijke selectie
Survival of the fittest
De best aangepaste organismen hebben een betere overlevingskans en krijgen meer nakomelingen.
De berkenspanner. De donkere versie te zien op de berk wordt eerder opgegeten dan de lichte versie. Deze valt bijna geheel weg. Camuflage.
Eind 19e eeuw was er veel luchtvervuiling door het stoken op kolen. Berken werden zwarter door de hoeveelheid roet. Dit zorgde voor natuurlijke selectie bij de berkenspanner
Hoe ontstaat een nieuwe soort
Natuurlijke selectie is niet voldoende. Er moet langdurig scheiding zijn van andere populaties dezelfde soort.
Zoals een nieuw vulkanische eiland.
Is de aarde veel veranderd?
Verstedelijking van de Aarde
Merels uit de stad zingen complexer, hoger en harder.
Daarbij zijn deze merels groter en zwaarder. Ze zijn
genetisch anders dan hun soortgenoten uit het bos.
De leefomgeving van merels is bepalend voor hun zang.
De merels die in het bos leven, vermengen zich niet meer
met de merels van de stad.
De merels begrijpen elkaar niet meer.
Er is sprake van langdurige isolatie
Een nieuwe soort kan ontstaan
Volgende les
Argumenten voor evolutie
Dezelfde bouwstenen
Overeenkomsten in de hoeveelheid van het DNA
DNA-onderzoek kan vaak vrij nauwkeurige analyses opleveren over de evolutie van een bepaalde diergroep.
Homologe evolutie
Embyonale ontwikkeling gewervelden
Analoge evolutie
Het krijgen van poten en vleugels bijvoorbeeld
Fossiele vondsten
Hoe ontstaat een fossiel?
Door plotselinge gebeurtenissen waardoor een organisme onder modder of gesteente komt te liggen. De weke delen rotten nog weg maar de harde delen kunnen verstenen door te reageren met de mineralen in de klei, modder, gesteente.
Het aflezen van evolutionaire stambomen