Hoofdstuk 1

Hoofdstuk 1


1 / 60
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 60 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Hoofdstuk 1



  • https://www.youtube.com/watch?v=h0dHlAMzPwM


Tijdbalk H1


Leerdoelen

  • Je kunt uitleggen waarom Europeanen nieuwe handelsroutes overzee zochten.

  • Je kunt beschrijven welk wereldbeeld Europeanen in de late Middeleeuwen hadden.

  • Je kunt beschrijven hoe Portugezen een zeeweg naar Indië ontdekten.

  • Je kunt uitleggen hoe Portugezen in Azië handel dreven en hoe zij er concurrentie kregen van andere Europese landen.

  • Je kunt beschrijven hoe Spanjaarden grote delen van Amerika in bezit namen.

  • Je kunt uitleggen wat het Verdrag van Tordesillas inhield.

  • Je kunt beschrijven wat de gevolgen waren van de Spaanse aanwezigheid voor de inheemse bevolking van Midden- en Zuid-Amerika.

  • Je kunt uitleggen welke gevolgen de handelscontacten tussen Amerika en Europa hadden.

  • Je kunt uitleggen waardoor er in Midden- en Zuid-Amerika een mengcultuur ontstond.

  • Je kunt beschrijven hoe door de ontdekkingsreizen het wereldbeeld van de Europeanen veranderde.

  • Je kunt beschrijven hoe de eerste ontmoeting tussen de Azteken en de conquistadores verliep.

  • Je kunt uitleggen waardoor het Aztekenrijk overwonnen kon worden.


Leerdoelen vaardigheden

  • Je kunt continuïteit en verandering herkennen.

  • Je kunt gebeurtenissen in chronologische volgorde zetten.

  • Je kunt verschillende soorten bronnen herkennen.

  • Je kunt oorzaken en gevolgen herkennen.

  • Je kunt feiten en meningen herkennen.

  • Je kunt nagaan of bronnen bruikbaar zijn.

  • Je kunt nagaan hoe betrouwbaar informatie in bronnen is.

  • Je kunt standplaatsgebondenheid herkennen.


Leerdoelen


  • Je kunt uitleggen waarom Europeanen nieuwe handelsroutes overzee zochten.

  • Je kunt beschrijven welk wereldbeeld Europeanen in de late Middeleeuwen hadden.



Groei van handel en steden


  • Vanaf het jaar 1000 nam de welvaart in West-Europa toe.

  • De landbouwproductie steeg en er kwamen meer goederen beschikbaar.

  • Steden ontstonden op kruispunten van handelsroutes.

  • Italiaanse steden zoals Venetië en Genua werden belangrijke handelscentra.

  • Dit was onder andere te danken aan de kruistochten.

  • Vooral de handel in specerijen uit Azië nam toe.


Tussenhandel

  • Netwerk van handelsroutes over land en zee tussen Indië en Europa: de Zijderoute

  • Constantinopel: goederen uit het Oosten geruild voor Europese producten

  • Havenstad Alexandrië: kwamen producten van over Indische Oceaan en Rode Zee

  • Via Italiaanse handelaren kwamen producten verder Europa in


  • Grote afstanden → tussenhandel

  • Product werd vele keren gekocht en verkocht,
    voor het in Europa kwam → steeds duurder

  • Aziatische en Arabische handelaren profiteerden


Vaardigheid

Continuïteit en verandering


Historici bestuderen gebeurtenissen uit het verleden.
Om de ontwikkeling van deze gebeurtenissen te begrijpen:

  • Bestuderen wat hetzelfde bleef: continuïteit

    • Bestuderen wat veranderde: veranderingen

    • Zo kun je periodes in de geschiedenis vergelijken

Het Ottomaanse Rijk

  • Mongolen veroverden enorm gebied in Azië met gewelddadig en wreed ruiterleger

    • Turkse volken vluchtten naar + veroverden Anatolië op de Byzantijnen

    • Stichtten Ottomaanse Rijk onder legerleider Osman

  • Ottomanen breidden rijk uit: naar noorden en westen

    • Veroverden Constantinopel (1453)
      →einde Byzantijnse Rijk

  • Ottomanen: nieuwe macht tussen Arabische en Europese handelaren

    • Hoge handelsbelasting voor Europese handelaren

  • Mongoolse Rijk viel uiteen → minder producten uit Indië

    • Zijderoute liep deels door Mongoolse Rijk:
      reizen gevaarlijker → handel nam af


Wereldkaarten

  • Europeanen wilden producten zelf uit Indië halen

    • Moest over de zee in het westen

  • Wereldkaarten waren zeldzaam (15e eeuw)

    • Kennis op de kaart alleen bekend bij maker en eigenaar

    • Gemaakt om kennis uit Bijbel of andere ideeën weer te geven → niet voor een zeeman

    • Kaarten van kapiteins: vooral over kust Middellandse Zee

    • Niemand was oceaan naar onbekende zuiden / westen opgevaren



1.1 Handel met Indië

Wereldbeeld


  • Oude Grieken wisten dat aarde bol was: ook bekend in Middeleeuwen

    • Arabische handelaren vertelden: schemering in het zuiden duurde korter  aarde moest bol zijn


  • Wereldbeeld Europeanen toen: drie werelden: Europa, Azië, Afrika

    • Een oceaan om de drie werelden

    • Azië en Afrika: heel groot  bekend door Zijderoute en handel Arabieren

    • Onbekend of men om Afrika heen naar Indië kon varen


  • Schepen: ongeschikt voor verre reizen

    • Galeien: werden geroeid + klein zeil

    • Ontworpen om lading te vervoeren op korte afstanden



Wereldkaart uit 1450


1.2 Een zeeweg naar het oosten

Leerdoelen

  • Je kunt beschrijven hoe Portugezen een zeeweg naar Indië ontdekten.

  • Je kunt uitleggen hoe Portugezen in Azië handeldreven en hoe ze er concurrentie kregen van andere Europese landen.


Start

Lezen

Leren

Doen

Afsluiting

Paul van Puijenbroek

Toename van reizen

  • Tijdens de kruistochten groeide de interesse in verre reizen.

  • De Turken maakten handel duurder door hogere prijzen.

  • Handelaren gingen zelf op zoek naar nieuwe routes.




  • Steeds meer avonturiers wilden op ontdekkingsreis.

  • Marco Polo reisde naar Perzië, Indië en China.

  • Het aantal reizigers nam in de loop van de tijd toe.


Start

Lezen

Leren

Doen

Afsluiting

Paul van Puijenbroek

Motieven voor ontdekkingsreizen

  • Economisch: Handel in oosterse producten leverde veel winst op.

  • Religieus: Europeanen wilden het christendom verspreiden.

  • Politiek: Vorsten wilden gebied uitbreiden. Door deze expansie kregen zij meer macht.

  • Technisch: Nieuwe uitvindingen zoals kompas en astrolabium hielpen bij reizen.

  • Kennis: Nieuwe kaarten en herontdekte kennis uit de oudheid werden gebruikt.



Start

Lezen

Leren

Doen

Afsluiting

Paul van Puijenbroek

Motieven voor ontdekkingsreizen


Economisch

Handel in oosterse producten leverde veel winst op.


Religieus

Europeanen wilden het christendom verspreiden.


Politiek

Vorsten wilden gebied uitbreiden. Door deze expansie kregen zij meer macht.


Technisch

Nieuwe uitvindingen zoals kompas en astrolabium hielpen bij reizen.


Kennis

Nieuwe kaarten en herontdekte kennis uit de klassieke oudheid werden gebruikt.


1.2 Een zeeweg naar het oosten

Prins Hendrik de Zeevaarder


  • Portugezen: lange handelsreizen over de oceaan als eerste Europeanen

    • Vooral door prins Hendrik


  • Hendrik: meegeholpen bij verovering stad Ceuta (Noord-Afrika)

    • Was eindpunt Arabische handelskaravanen  handel viel stil


  • Volgens Hendrik: Portugezen zelf, over zee, producten uit Zuidwest-Afrika halen

    • Cartografen en zeelui in dienst

    • Karvelen: sneller, wendbaarder schip + ruimte voor bemanning / voorraad
      + Nau / kraak: groter dan karveel + veel handelswaar en zware kanonnen

    • Nieuwe navigatie-instrumenten


  • Verhalen over groot, christelijk koninkrijk in Afrika met koning Pape Jan.
     Hendrik wilde hem vinden

    • Bondgenootschap sluiten + tegen Arabieren strijden



1.2 Een zeeweg naar het oosten

Langs de westkust van Afrika


  • Vele Portugese expedities (vanaf 1424)

    • Steeds verder langs westkust Afrika, maar: enkel onbewoonde woestijn


  • Uiteindelijk ten zuiden van Sahara: mensen, dieren, planten (1444)

    • Namen 200 mensen gevangen  verkocht als slaven in Lagos


  • Expeditie was winstgevend voor Portugezen

    • Jaarlijks 25 karvelen + een kraak voor peper, slaven, goud, ivoor

    • Verkenden binnenland via rivieren


  • Portugezen reisden verder zuidelijk: verhalen over rijkdommen

    • Hielden expedities geheim

    • Bartolomeu Diaz bereikte Kaap de Goede Hoop (1488)



Ivoren zoutvaatje uit Nigeria met Portugees schip


1.2 Een zeeweg naar het oosten

Vasco da Gama’s eerste reis


  • Zeeroute naar Indië was haalbaar  Vasco da Gama vertrok (1497)

    • Over midden van Atlantische Oceaan naar zuiden

    • Vanaf Kaap de Goede Hoop langs kust naar het noorden

    • Stak Indische Oceaan over + bereikte Calicut (1498)


  • De somarijn (koning Calicut) weigerde zaken te doen

    • Later toch specerijen ingekocht, maar tegenwerking Arabische handelaren


  • Da Gama terug in Portugal (1499)

    • Meer dan de helft van schepen en bemanningsleden verloren

    • Weg naar Indië lag open + specerijen leverden veel geld op

 Reis was een succes






1.2 Een zeeweg naar het oosten

Vasco da Gama’s tweede reis


  • Da Gama terug in Indië met zwaarbewapende vloot (1502)

    • Beval samorijn om Arabieren te verjagen

    • Vorst wilde onderhandelen  Da Gama liet stad beschieten

    • Vorst beloofde handel met Portugezen


  • Portugezen dwongen meer heersers tot handelsafspraken. Portugezen:

    • Werden deel van handelsnetwerken + zeemacht in Indische Oceaan

    • Bouwden factorijen langs de kust


  • Portugezen werden concurrenten Italiaanse handelaren

    • Producten zonder tussenhandel naar West-Europa  goedkoper


Portugezen wonnen slag om Diu (haven), 1509




1.2 Een zeeweg naar het oosten

Een Nederlandse spion


  • Nederlander Jan Huygen van Linschoten kopieerde geheime kaarten over Kaaproute

    • Smokkelde ze naar de Nederlanden


  • Amsterdammers stuurden
    expeditie naar Indië: Eerste
    Schipvaart (1595)

    • Specerijen kopen op Java

    • Dwongen met geweld
      heersers handel te
      drijven

    • Portugese monopolie
      op zeehandel met
      Indië voorbij





Wereldkaart 1502 met plaatsen waar Portugezen waren geweest


1.2 Een zeeweg naar het oosten

Een Nederlandse spion


  • Engelsen namen ook deel aan Indische handel  gevechten tussen Europeanen

    • Portugezen verloren veel factorijen


  • Japan liet geen Portugezen
    meer toe door bekeringen door
    missionarissen (1639)

    • Christenen: toegang tot
      vuurwapens  bedreiging
      voor leiders

    • Angst voor invloed
      Europanen via christendom

    • Alleen Nederlandse
      handelaren toegelaten


Wereldkaart 1502 met plaatsen waar Portugezen waren geweest


1.2 Begrippen

https://schooltv.nl/video-item/nova-zembla-de-reis-naar-nova-zembla

https://www.youtube.com/watch?v=EA5UnbWaln8


1.3 Een zeeweg naar het westen

Leerdoelen

  • Je kunt uitleggen hoe Spanjaarden grote delen van Amerika in bezit namen.

  • Je kunt uitleggen wat het Verdrag van Tordesillas inhield.

  • Je kunt beschrijven wat de gevolgen waren van de Spaanse aanwezigheid voor de inheemse bevolking van Midden- en Zuid-Amerika.


1.3 Een zeeweg naar het westen

Columbus’ plan


  • Italiaanse zeeman Columbus werd cartograaf in Lissabon

    • Zijn plan: zeeroute naar Indië via het westen
       logisch: men dacht dat er meer land dan zee was  Atlantische Oceaan kon niet groot zijn


  • Portugese koning had geen interesse

    • Expedities langs Afrikaanse westkust
      waren al winstgevend


  • Spaanse koning en koningin stemden aarzelend in

    • Vertrok uit Sevilla (1492)

    • Kwam aan bij Caribische eilanden: dacht dat
      het Indië was  noemden bewoners indianen








Start

Lezen

Leren

Doen

Afsluiting

Paul van Puijenbroek

Voorbereiding en vertrek

  • Voor de reis moesten schepen, bemanning en proviand worden geregeld.

  • De reis was lang en voedsel onderweg was onzeker.

  • De expeditie bestond uit drie schepen.

  • Het vlaggenschip was de Santa María.

  • De schepen vertrokken vanaf de Canarische Eilanden.

  • Ze voeren westwaarts over een onbekende oceaan.


Start

Lezen

Leren

Doen

Afsluiting

Paul van Puijenbroek

Problemen tijdens de reis

  • Het originele reisverslag van Columbus is verloren gegaan.

  • Bartolomé de las Casas schreef later over de reis.

  • Columbus gaf zijn bemanning onjuiste afstanden door.

  • Zo wilde hij de bemanning geruststellen.

  • Er ontstonden spanningen en ruzies aan boord.

  • De kans op muiterij nam toe.



Start

Lezen

Leren

Doen

Afsluiting

Paul van Puijenbroek

‘Tierra, tierra!’

  • De bemanning werd onrustig door de lange reis.

  • Columbus en andere leiders kregen conflicten over de route.

  • De situatie werd steeds gevaarlijker.


  • Op 12 oktober 1492 werd land gezien.

  • Columbus zette voet aan land in een nieuw gebied.


Start

Lezen

Leren

Doen

Afsluiting

Paul van Puijenbroek

Aankomst in de Nieuwe Wereld

  • Columbus kwam aan op de Bahama’s en niet in Azië.

  • Hij dacht dat hij India had bereikt.

  • Daarom noemde hij de bevolking “indianen”.

  • De Europese kijk op de bevolking was vaak negatief.

  • Columbus zag kansen om het gebied te veroveren.

'Enkele manschappen werden naar land gezonden, om het vriendelijk opperhoofd Guacanagari de ramp mee te delen. Het dorp waar hij woonde lag ongeveer een mijl van de plaats af waar men schipbreuk geleden had. De man had zoveel medelijden, dat hij over hun ongeluk tranen stortte. Hij zond al zijn volk en alle kano's, klein en groot, die men krijgen kon, om het schip te helpen lossen. Men werkte vlijtig mee, zowel op zee als aan land. Hun hulp was zo uitstekend dat bijna alles wat op het schip was, gered werd; en noch het hoofd noch zijn volk eiste iets tot beloning voor al die moeite.'

‘’


Start

Lezen

Leren

Doen

Afsluiting

Paul van Puijenbroek

Gevolgen van de ontdekking

  • Columbus wilde de bevolking bekeren tot het christendom.

  • Hij rapporteerde aan het Spaanse koningspaar over rijkdommen.

  • Hij stuurde producten en mensen naar Spanje als bewijs.


  • Andere ontdekkingsreizigers volgden zijn voorbeeld.

  • Amerigo Vespucci verkende ook de nieuwe gebieden.




Het gebied werd bekend als de Nieuwe Wereld.


Het Verdrag van Tordesillas


  • Spanje en Portugal waren beide zeemachten.
    Kans op conflict  maakten een afspraak

    • Vroegen de paus: iedereen respecteerde hem


  • Verdrag van Tordesillas (1494): noord-zuidlijn door Atlantische Oceaan

    • Ten oosten: voor Portugal / ten westen: voor Spanje

    • Op zee was lijn moeilijk vast te stellen  Brazilië werd toch Portugese kolonie

    • Volgens paus: Portugal en Spanje uitverkoren om gebieden te veroveren + mensen te bekeren










1.3 Een zeeweg naar het westen


1.3 Een zeeweg naar het westen

Conquistadores


  • Amerigo Vespucci voer langs oostkust Zuid-Amerika naar het zuiden

    • Schreef over ‘Nieuwe Wereld’: vele onbekende dieren en planten


  • Vasco Núñez de Balboa: eerste Europeaan bij Grote Oceaan

    • Noemde het Zuidzee + bezit van Spanje


  • Verhalen over Nieuwe Wereld, met veel goud, trokken conquistadores (veroveraars) aan

    • Wilden gebieden veroveren en rijk worden

    • Namen gebieden in binnenland in bezit namens Spaanse koning en koningin

    • Wonnen gevechten tegen inheemse volken: door vuurwapens, ijzer, paarden






Azteken en Inca’s


  • Machtige Azteken: in huidige Mexico

    • Conquistador Hernán Cortés: vernietigde met een klein leger de hele beschaving


  • Rijk van Inca’s: huidige Peru

    • Bestuurd vanuit stad Cuzco

    • Verharde wegen voor koeriers en soldaten

    • Koning / Sapa Inca: politieke en godsdienstige leider, kind van de zonnegod


  • Conquistador Francesco Pizarro wilde rijkdom van de Inca’s.
     Afgesproken met Inca-koning Atahualpa, zonder wapens

    • Spanjaarden vielen toch aan

    • Atahualpa gevangen en vermoord

    • Leider dood  Pizarro veroverde hele Inca-rijk




1.3 Een zeeweg naar het westen

Cortés en zijn mannen vechten tegen Azteken


Start

Lezen

Leren

Doen

Afsluiting

Paul van Puijenbroek

De Azteekse samenleving

  • De Azteken leefden in een agrarisch-stedelijke samenleving.

  • De samenleving was een klassensamenleving.

    • De adel bestuurde het land en leverde soldaten.

    • Gewone mensen waren boeren, handelaren of ambachtslieden.

    • Er waren ook slaafgemaakten met een lage status.



  • De hoofdstad was Tenochtitlan met ongeveer 200.000 inwoners.

  • De stad lag op een eiland in het Texcocomeer.

  • Uitbreiding gebeurde met drijvende akkers en vlonders.



Start

Lezen

Leren

Doen

Afsluiting

Paul van Puijenbroek

De Azteekse godsdienst

  • De Azteken hadden een polytheïstische godsdienst.

  • Zij vereerden natuurgoden zoals Tlaloc en Huitzilopochtli.

  • Mensenoffers waren onderdeel van religieuze rituelen.


Start

Lezen

Leren

Doen

Afsluiting

Paul van Puijenbroek

Economie en cultuur

  • De meeste Azteken werkten in de landbouw.

  • Er bestond ook een uitgebreid handelsnetwerk.

  • Producten zoals graan, maïs, goud en zilver werden verhandeld.

  • Muziek en kunst waren belangrijk in de samenleving.

  • De Azteken maakten maskers voor hun goden.

  • Cultuur en religie waren nauw met elkaar verbonden.



Start

Lezen

Leren

Doen

Afsluiting

Paul van Puijenbroek

Spaanse veroveraars

  • Na Columbus reisden meer Spanjaarden naar de Nieuwe Wereld.

  • Diego Velázquez veroverde Cuba in 1511.

  • Hij werd gouverneur van het eiland.

  • Hernán Cortés kreeg toestemming om Mexico te verkennen.

  • Deze toestemming werd later ingetrokken.

  • Toch vertrok Cortés in 1519 met vijfhonderd soldaten.


Start

Lezen

Leren

Doen

Afsluiting

Paul van Puijenbroek

Eerste contacten en geweld

  • Cortés ontmoette de monnik Gerónimo de Aguilar.

  • Aguilar sprak de taal van de lokale bevolking.

  • Met deze kennis trok Cortés verder het gebied in.

  • Er ontstonden gewelddadige confrontaties met de bevolking.

  • De Spanjaarden hadden betere wapens en paarden.

  • De lokale bevolking was bang voor de Spaanse ruiters.


Start

Lezen

Leren

Doen

Afsluiting

Paul van Puijenbroek

La Malinche

  • Cortés kreeg een meisje cadeau van een overwonnen stam.

  • Zij werd La Malinche genoemd.

  • Zij sprak meerdere talen en werd zijn tolk.

  • Later werd zij ook zijn partner.

  • Met haar hulp trok Cortés verder Mexico in.

  • Hij kwam in contact met het Azteekse rijk.



1.3 Een zeeweg naar het westen

Kolonisatie


  • Succesvolle conquistadores + hoge militairen: in veroverde gebieden land in leen van koning

    • Lieten inheemsen werken + belasting betalen

    • Winst gedeeld met Spaanse overheid

    • Moesten inheemsen beschermen + bekeren tot
      christendom

    • Vooral in Caribisch gebied: plantagekoloniën


  • Inheemsen moesten in landbouw + mijnbouw werken
     zilver ontdekt bij stad Potosi (1544)

    • Potosi-berg: grootste zilvermijn in de geschiedenis

    • Mijnen was eenvoudig + goedkoop


  • Regels tegen uitbuiting inheemsen werden nauwelijks
    gecontroleerd

    • Slecht behandeld, gruwelijke straffen voor vluchten

    • Stierven aan Europese ziektes





Zilvermijn in Potosi-berg


1.3 Begrippen


1.4 Een zeeweg rondom de wereld

Leerdoelen

  • Je kunt uitleggen welke gevolgen de handelscontacten tussen Amerika en Europa hadden.

  • Je kunt uitleggen waardoor er in Midden- en Zuid-Amerika een mengcultuur ontstond.

  • Je kunt beschrijven hoe door de ontdekkingsreizen het wereldbeeld van de Europeanen veranderde.


In drie jaar de wereld rond


  • ‘Tordesillas-lijn’: Azië in Portugese, Amerika in Spaanse deel.
    Portugese zeevaarder Magellaan oneens: Molukken aan Spaanse kant, terwijl Portugezen daar winstgevende
    specerijenhandel hadden


  • Overtuigde Spaanse koning van expeditie
    naar Molukken (1519): 5 schepen, 250 man

    • Na 3 jaar terug: 18 overlevenden 
      eersten die rondom aarde waren gevaren

    • Magellaan vermoord voor terugkomst

    • Bewees: route van Europa via Amerika
      naar Azië







1.4 Een zeeweg rondom de wereld

Wereldkaart met lijn die wereldreis van Magellaan aangeeft


1.4 Een zeeweg rondom de wereld

Een weg langs het noorden?


  • Reizigers uit meer Europese landen gingen oceaan over

    • Respecteerden Verdrag van Tordesillas niet

    • Engeland: koloniën aan oostkust Noord-Amerika

    • Frankrijk: koloniën in huidige Canada


  • Nederlanders naar Indië: zeeweg vol gevaar (ook door Portugezen)

    • Zochten kortere weg: boven Azië langs


  • Willem Barentsz probeerde het drie keer

    • Eerste twee keer: geen doorgang door het ijs

    • Derde keer: vast in het ijs  overwinterde op Nova Zembla

    • Eilandengroep Spitsbergen gevonden  gebruikt voor Nederlandse walvisvaart





Tekening uit dagboek van meevarende van Barentsz


Columbiaanse uitwisseling: planten en dieren


  • Contact Europa, Afrika, Amerika, Azië  Columbiaanse uitwisseling van dieren, planten, landbouwgewassen

    • Tabak, chocola, mais, tomaten, aardbeien naar Europa (16e eeuw), aardappel (18e eeuw)

    • Rijst, tarwe, appels, uien naar Amerika


  • Uitwisseling over meerdere werelddelen

    • Nederlanders brachten koffie uit Oost-Afrika naar plantages Indonesië


  • Europeanen introduceerden veeteelt in Amerika: kippen, varkens, geiten, schapen, paarden

    • Paarden brachten verandering: konden voortaan ploeg trekken





1.4 Een zeeweg rondom de wereld


Columbiaanse uitwisseling: ziekten, mensen en religie


  • Inheemsen stierven massaal aan Europese ziektes  gebrek aan arbeidskracht op plantagekoloniën

    • Mensen uit Afrika gehaald, verkocht als slaven


  • Mengcultuur Midden- en Zuid-Amerika: mensen kregen relaties en kinderen

    • Toch hiërarchie: Europeanen boven mensen van inheemse / Afrikaanse afkomst


  • Ook mengcultuur door vermenging van religie:

    • Spaanse en Portugese missionarissen verspreidden
      christendom

    • Día de Muertos: Mexicaanse katholieken herdenken met
      aspecten van Azteekse voorouderverering






1.4 Een zeeweg rondom de wereld

Potosi-Maria


1.4 Een zeeweg rondom de wereld

Een nieuw wereldbeeld


  • Wereldbeeld Europeanen was ingrijpend veranderd

    • Wereld groter en anders dan gedacht: in kaart gebracht

    • Meer kennis over scheepvaart en navigatie

    • Zee niet meer grens van de bekende wereld  handelsroutes Atlantische Oceaan

    • Aarde bestond vooral uit zee, niet uit land

    • Europa centraal + geschikt voor scheepvaart


  • Door wereldwijde handel raakten economieën van landen verbonden

    • Amerikaans zilver beïnvloedde Europese zilverprijs


  • Kennismaking andere volken: niet alleen ‘wilden’ buiten Europa

    • Niet-christenen hadden indrukwekkende beschaving ontwikkeld


  • Niet alleen meer uitgegaan van wereldbeeld uit de Bijbel

    • De mens werd belangrijker: kon zelfstandig nadenken




1.5 De Azteken

Leerdoelen

  • Je kunt beschrijven hoe de eerste ontmoeting tussen de Azteken en de conquistadores verliep.

  • Je kunt uitleggen waardoor het Aztekenrijk overwonnen kon worden.


Op onderzoek bij de Azteken

Stelling

  • Drie grote pokkenepidemieën veroorzaakten grote sterfte onder de Azteken.


Start

Lezen

Leren

Doen

Afsluiting

Paul van Puijenbroek

De Azteekse samenleving

  • De Azteken leefden in een agrarisch-stedelijke samenleving.

  • De samenleving was een klassensamenleving.

    • De adel bestuurde het land en leverde soldaten.

    • Gewone mensen waren boeren, handelaren of ambachtslieden.

    • Er waren ook slaafgemaakten met een lage status.



  • De hoofdstad was Tenochtitlan met ongeveer 200.000 inwoners.

  • De stad lag op een eiland in het Texcocomeer.

  • Uitbreiding gebeurde met drijvende akkers en vlonders.



Start

Lezen

Leren

Doen

Afsluiting

Paul van Puijenbroek

De Azteekse godsdienst

  • De Azteken hadden een polytheïstische godsdienst.

  • Zij vereerden natuurgoden zoals Tlaloc en Huitzilopochtli.

  • Mensenoffers waren onderdeel van religieuze rituelen.


Start

Lezen

Leren

Doen

Afsluiting

Paul van Puijenbroek

Economie en cultuur

  • De meeste Azteken werkten in de landbouw.

  • Er bestond ook een uitgebreid handelsnetwerk.

  • Producten zoals graan, maïs, goud en zilver werden verhandeld.

  • Muziek en kunst waren belangrijk in de samenleving.

  • De Azteken maakten maskers voor hun goden.

  • Cultuur en religie waren nauw met elkaar verbonden.



Start

Lezen

Leren

Doen

Afsluiting

Paul van Puijenbroek

Voordelen van de Spanjaarden

  • Cortés had slechts vijfhonderd soldaten, maar goed bewapend.

  • Spaanse soldaten droegen pantser en gebruikten vuurwapens.

  • Azteekse wapens waren minder effectief tegen deze bescherming.

  • Cortés sloot een bondgenootschap met de Tlaxcalteken.

  • De Tlaxcalteken waren vijanden van de Azteken.

  • Samen vormden zij een sterke militaire macht.


Start

Lezen

Leren

Doen

Afsluiting

Paul van Puijenbroek

Contact met Moctezuma

  • Azteekse leider Moctezuma stuurde geschenken naar Cortés.

  • Hij dacht dat Cortés de god Quetzalcoatl was.

  • Moctezuma hoopte Cortés weg te sturen met goud.

  • Cortés werd juist nog gemotiveerder door de rijkdom.

  • Europese ziektes verspreidden zich onder de Azteken.

  • Ziekten zoals pokken en mazelen maakten veel slachtoffers.


Start

Lezen

Leren

Doen

Afsluiting

Paul van Puijenbroek

Verovering van Tenochtitlan

  • Cortés nam Moctezuma gevangen in Tenochtitlan.

  • Hij moest tijdelijk vertrekken door een conflict met Velázquez.

  • Veel soldaten sloten zich later bij Cortés aan.

  • In Tenochtitlan brak een opstand uit.

  • Cortés belegerde de stad en dwong overgave af.

  • In 1521 kwam Mexico onder Spaans bestuur te staan.



Start

Lezen

Leren

Doen

Afsluiting

Paul van Puijenbroek

Kerk en geloof

  • In de middeleeuwen stonden kerk en geloof centraal.

    • Men geloofde dat God de mens en de aarde had geschapen.

    • Het leven na de dood was belangrijker dan het aardse leven.


  • Afwijkende ideeën werden niet geaccepteerd.

  • Kritiek kon leiden tot vervolging door kerk en overheid.


Start

Lezen

Leren

Doen

Afsluiting

Paul van Puijenbroek

Kennis en bronnen

  • Kennis kwam vooral uit de Bijbel.

  • Er waren ook teksten uit de klassieke oudheid, zoals van Aristoteles.

  • Deze teksten werden aangepast aan het christelijke geloof.

  • Nieuwe kennis was schaars en vaak gecontroleerd door de kerk.

  • Onderzoekers hadden weinig vrijheid om zelf te onderzoeken.


Afsluiting - tijdbalk


Afsluiting - kaart