Afleiding en samenstelling
Spelling
Afleiding & samenstelling
Lesduur is: 45 minOnderdelen in deze les
Spelling
Afleiding & samenstelling
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen
Aan het eind van deze les...
weet je wat samenstellingen en afleidingen zijn.
kun je herkennen en uitleggen wat het verschil is tussen een afleiding en een samenstelling.
kun je met gegeven grondwoorden samenstellingen en afleidingen maken.
kun je bij het schrijven van een tekst op de juiste manier samenstellingen en afleidingen schrijven.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Samenstelling
Alle delen (twee of meer) kunnen zelfstandig voorkomen.
Vaak twee zelfstandignaamwoorden.
Soms ook een combinatie van zelfstandignaamwoord met een bijvoeglijknaamwoord, telwoord, werkwoord of afkorting
Deze slide heeft geen instructies
Afleiding
Woord waarvan niet alle delen zelfstandig kunnen voorkomen.
Verkleinwoorden, meervouden en werkwoordsvervoegingen zijn voorbeelden van afleidingen.
Een grondwoord vormt de basis en daaraan zijn voor- en/of achtervoegsels toegevoegd.
Deze slide heeft geen instructies
Verbind de grondwoorden met het passende voor- of achtervoegsel
a
her
vol
on
aller
liefde
kennen
beste
eerlijk
sociaal
Deze slide heeft geen instructies
Welke samenstellingen kun je maken met het woord 'regen'?
boom
boog
jas
scherm
Deze slide heeft geen instructies
Zet de woorden in de juiste groep.
Afleiding
Samenstelling
cadeaupapier
afwasmachine
vreemdeling
boswachter
ongeduldig
knapperd
Deze slide heeft geen instructies
Oefening
De volgende woorden komen uit advertenties en productbeschrijvingen in winkels. Wat is volgens jou het verschil in betekenis tussen de samenstelling en de los geschreven woorden?
steelpan – steel pan
> Een steelpan is een pan met een steel. Steel pan is een oproep om een pan te stelen.
Deze slide heeft geen instructies
een eersteklas leraar – een eersteklasleraar
Deze slide heeft geen instructies
Welke samenstelling vormen de + twee afbeeldingen?
Deze slide heeft geen instructies
knuffelkussen – knuffel kussen
Deze slide heeft geen instructies
Welke samenstelling vormen de + twee afbeeldingen?
Deze slide heeft geen instructies
bergthee – berg thee
Deze slide heeft geen instructies
Voorvoegsels
Er bestaan veel woorden met be-, ge-, her-, on(t)-, ver-, wan-, en aarts- ervoor.
Deze korte stukjes zijn voorvoegsels, je schrijft ze altijd op dezelfde manier.
Voorvoegsels zet je altijd voor een woord, zoals het woord zelf al aangeeft: voorvoegsel. Het gaat dus om het eerste deel van een woord.
Voorbeelden
gezang
beantwoorden
herzien
ontcijferen
vergeven
wangedrag
aartsrivaal
Deze slide heeft geen instructies
Achtervoegsels
Er zijn veel woorden met -heid, -lijk, -ing, -ig, -er, -erd, -aar, -aard, -baar, -rik of -isch erachter.
Deze korte stukjes zijn achtervoegsels.
je schrijft ze altijd op dezelfde manier.
achtervoegsels zet je altijd achter een woord, zoals het woord zelf al aangeeft: achtervoegsels. Het gaat dus om het laatste deel van een woord.
Voorbeelden
blijheid
duidelijk
afdeling
aardig
aansteker
eigenaar
aaibaar
fantastisch
Deze slide heeft geen instructies
Waarom?
Door voor- en achtervoegsel verandert de betekenis van een woord.
Kijk dus altijd goed in de zin wat er precies bedoeld wordt.
Het einde van de film is prachtig.
De docent kan eindeloos doorzeuren over mijn punt.
Deze slide heeft geen instructies
Oefening
woorden maken
In de volgende dia's moet je zoveel mogelijk woorden opschrijven door een voor- of achtervoegsel toe te voegen.
Bijvoorbeeld: beleefd
- onbeleefd - onbeleefdheid - beleefdheid -
Deze slide heeft geen instructies
besmetten
Deze slide heeft geen instructies
Wat is de betekenis van het voorvoegsel anti-?
zonder
opnieuw
tegen
verkeerd
Deze slide heeft geen instructies
vinden
vinding (het bedenken of ontdekken van iets)
vindingrijk (creatief, inventief)
vindingrijkheid (eigenschap van creatief zijn)
uitvinding (iets nieuws dat bedacht is)
uitvinden (iets nieuws bedenken)
uitvinder (iemand die iets uitvindt)
bevinding (wat je hebt vastgesteld of ontdekt)
ondervinden (iets ervaren)
terugvinden (opnieuw vinden)
hervinden (weer terugkrijgen, vaak figuurlijk)
gevonden
vindt
liefde
Deze slide heeft geen instructies
Wat is de betekenis van het voorvoegsel wan-?
zonder
opnieuw
niet meer
slecht
Deze slide heeft geen instructies
werken
Deze slide heeft geen instructies
Wat is de betekenis van het voorvoegsel mis-?
zonder
opnieuw
niet meer
verkeerd
Deze slide heeft geen instructies
einde
Deze slide heeft geen instructies
Wat is de betekenis van het voorvoegsel ex-?
zonder
opnieuw
niet meer
slecht
Deze slide heeft geen instructies
Wat is de betekenis van het voorvoegsel her-?
zonder
opnieuw
niet meer
niet
Deze slide heeft geen instructies
Oefening
woorden met achtervoegsels
In de volgende dia's moet je een woord opschrijven dat past bij de omschrijving. Dit is een woord met een achtervoegsel.
Bijvoorbeeld: te drinken - drinkbaar
Deze slide heeft geen instructies
uit te klappen
Deze slide heeft geen instructies
iemand die lui is
Deze slide heeft geen instructies
Maak de juiste combinaties van de volgende voorvoegsels en woorden: her, wan, hoop, kansen
Deze slide heeft geen instructies
te betalen
Deze slide heeft geen instructies
het verminderen
Deze slide heeft geen instructies
Maak de juiste combinaties van de volgende voorvoegsels en woorden: ont, ge, ploffen, zaag
Deze slide heeft geen instructies
dat wat overblijft
Deze slide heeft geen instructies
dat wat je gebakken hebt
Deze slide heeft geen instructies
kunnen werken
Deze slide heeft geen instructies
Maak de juiste combinaties van de volgende voorvoegsels en woorden: be, ver, kijken, branden
Deze slide heeft geen instructies
als van een dier
Deze slide heeft geen instructies
met heel veel begrip
Deze slide heeft geen instructies
Einde
Deze slide heeft geen instructies