4.4 ViVo: Hoe worden eigenschappen doorgegeven?
Hoe worden eigenschappen doorgegeven?
Lesduur is: 45 minOnderdelen in deze les
Hoe worden eigenschappen doorgegeven?
Wat weet jij al over erfelijke eigenschappen?
Leerdoel
Aan het einde van de les kun je uitleggen
hoe erfelijke eigenschappen worden doorgegeven van ouders op kinderen
Hoe je kruisingsschema's moet lezen
Iedereen is uniek
Je lijkt op je familie. Sommige eigenschappen komen bij meerdere mensen voor. Dat komt door overerving van genen.
Genotype en fenotype
Al je genen samen vormen je genotype. Het uiterlijk, zoals haarkleur, noemen we het fenotype.
Wat was Meiose ook alweer?
reductiedeling
Genen: dominant en recessief
Een recessief gen komt alleen tot uiting als er geen dominant gen aanwezig is.
Dominant gen
Recessief gen
Dominante genen onderdrukken recessieve genen. Zwart haar is bijvoorbeeld dominant over blond haar.
Wat is overerven?
Overerven is het doorgeven van eigenschappen van ouders op kinderen. Dit wordt zichtbaar in een familiestamboom.
Vachtkleur bij honden
Sommige eigenschappen komen in families terug. Soms slaat een eigenschap een generatie over, maar keert later terug.
Homozygoot en heterozygoot
Homozygoot: twee dezelfde genen (AA of aa). Heterozygoot: twee verschillende genen (Aa).
Voorbeeld: konijnenoren
Staande oren zijn dominant (A), hangende oren zijn recessief (a). Alleen aa zorgt voor hangoren.
Wat is een kruisingsschema?
Met een kruisingsschema kun je berekenen
welke genotypen en fenotypen
nakomelingen kunnen krijgen.
Kansen bij kruising
Bij bijvoorbeeld Aa × Aa is de kans op aa (hangoren) 25% en op A_ (staande oren) 75%.
Kort noteren van genen
AA = homozygoot dominant Aa = heterozygoot aa = homozygoot recessief
Notatie
Genotypen
Dominant: hoofdletter (A) Recessief: kleine letter (a)
Reflectie
Welke eigenschap in jouw familie zou je met een kruisingsschema kunnen onderzoeken?
Opdrachten maken
Lees eerst de theorie goed door!
Klaar met lezen, daarna de startopdracht (opdracht 1) maken
Klaar?
Maak opdracht 2 tot en met 9
Klaar?
Begrippenlijst (af)maken
Samenvatting (af)maken
Leerdoelen checken
15
minute
00
second
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.
