WO Thema 21 Expeditie wereld deel 4 Klimaat en plantengroei - Natuur
Expeditie wereld
Deel 4 Klimaat en plantengroei
Aardrijkskunde
Lesduur is: 100 minOnderdelen in deze les
Expeditie wereld
Deel 4 Klimaat en plantengroei
Aardrijkskunde
Doelen van de lessenreeks
Na deze les kennen/kunnen/weten jullie:
- de klimaatzones van onze aarde (polair - tropisch - gematigd) en de kenmerken hiervan.
- Voorbeelden van voorkomende gebieden in deze zones (woestijn, ijswoestijn, toendra, steppe, savanne, regenwoud)
- De klimaatzones en plantengroei binnen Europa ( Naaldbosklimaat, droog klimaat met grasgebied, middellandse zeegebied, loofbosklimaat)
- hoe mensen zich aanpassen aan verschillende klimaten.
- Klimaat/temperatuur/neerslag/plantengroei vergelijken tussen verschillende gebieden in Europa en de wereld met behulp van de atlas.
BUNDEL!
Neem je bundel op pagina 66 en 67.
Maak opdracht 1, 2 en 3.
De klimaatzones op aarde
Klimaatzones
Niet overal op aarde heeft men 4 seizoenen zoals wij hier.
Het klimaat van een gebied is afhankelijk van waar tussen de poolcirkels en de keerkringen het gebied ligt.
Er zijn 3 verschillende klimaatzones.
TROPISCH KLIMAAT
Warm klimaat
3 Klimaatzones
- Tropisch klimaat -
tussen de kreeftskeerkring en de steenbokskeerkring
De zon staat hier het hele jaar hoog aan de hemel.
Kenmerken: Warm, vaak vochtig, weinig temperatuursverschillen tijdens het jaar.
Klimaatzone - TROPISCH KLIMAAT
Klimaatzone - TROPISCH KLIMAAT
In de buurt van de evenaar, tussen de keerkringen is het klimaat warm en nat.
De zon staat altijd hoog aan de hemel en de dagen duren er even lang als de nachten. Daarom is het er heel het jaar door warm. Er is geen winter en zomer zoals bij ons. In de buurt van de evenaar is het altijd warm en regent het ook veel.
Elke dag valt er een hevige tropische regenbui. Dit is het gebied van het REGENWOUD met grote bomen, dichte bossen en vele planten en dieren. Hier is het leven aangepast aan de warmte en veel neerslag.
Klimaatzone - TROPISCH KLIMAAT
REGENWOUD
Klimaatzone - TROPISCH KLIMAAT
Verder van de evenaar kom je in het gebied van de SAVANNE met uitgestrekte grasgebieden en alleenstaande bomen. Hier leven kuddedieren en roofdieren die zich ook moeten aanpassen aan het droge seizoen.
Klimaatzone - TROPISCH KLIMAAT
SAVANNE
Klimaatzone - TROPISCH KLIMAAT
In de buurt van de keerkringen is het klimaat warm en droog. De zon staat altijd heel hoog aan de hemel en de dagen duren er even lang als de nachten. Daarom is het er heel het jaar door warm. Er is geen winter of zomer zoals bij ons. Het is er erg droog waardoor er geen bomen groeien, enkel korte grassen. Dit is de STEPPE. Waar het zelden regent vind je WOESTIJNEN. Toch leven ook hier mensen en dieren; nomaden trekken er rond met hun vee, anderen wonen in OASEN.
Klimaatzone - TROPISCH KLIMAAT
STEPPE
Klimaatzone - TROPISCH KLIMAAT
WOESTIJN
Klimaatzones: warme klimaten
OASE
Klimaatzone - TROPISCH KLIMAAT
SAMENGEVAT:
- In de buurt van de evenaar -> klimaat warm en nat -> zon altijd hoog -> dagen duren even lang als nachten -> geen winter of zomer zoals bij ons -> veel regen
-> Regenwoud: hevige tropische regenbuien. Gebied met grote bomen, dichte
bossen en vele planten en dieren.
-> Savanne: Iets verder van de evenaar. Uitgestrekte grasgebieden en
alleenstaande bomen. Droog.
Klimaatzone - TROPISCH KLIMAAT
- In de buurt van de keerkringen -> klimaat warm en droog -> Zon altijd hoog -> dagen duren even lang als nachten -> geen winter of zomer zoals bij ons -> droog
-> Steppe -> geen bomen, enkel korte grassen.
-> Woestijnen -> Zelden regen, mensen leven in oasen.
POLAIR KLIMAAT
Koud klimaat
3 Klimaatzones
- Polair klimaat -
gebied binnen de poolcirkels
De zon komt in de winter soms helemaal niet op (poolnacht) en in de zomer gaat ze soms niet onder (middernachtzon).
Kenmerken: zeer koud, weinig neerslag, vaak sneeuw of ijs
Klimaatzone - POLAIR KLIMAAT
Klimaatzone - POLAIR KLIMAAT
Tussen de noordpoolcirkel en de noordpool en tussen de zuidpoolcirkel en de zuidpool, is het klimaat koud.
In dit deel op aarde ziet men de zon nooit hoog boven de horizon staan. De temperatuur komt hier maar zelden boven het vriespunt. Het is er altijd koud. De temperatuur kan er makkelijk dalen tot -50° C en nog lager!
Dicht bij de polen groeit er niets. Er is alleen maar ijs en sneeuw.
Dit is de IJSWOESTIJN.
Klimaatzone - POLAIR KLIMAAT
IJswoestijn
Klimaatzone - POLAIR KLIMAAT
Dichter bij de poolcirkel dooit het ijs gedurende enkele maanden en kunnen grassen, kleine struiken en mossen groeien.
Dit gebied wordt de TOENDRA genoemd.
Ook de dieren en de mensen hebben er zich aangepast aan de koude.
Het is ook het gebied van de middernachtzon, de pooldag (altijd licht) of poolnacht (altijd donker).
Klimaatzone - POLAIR KLIMAAT
TOENDRA (Siberië)
Klimaatzone - POLAIR KLIMAAT
Middernachtzon
GEMATIGD KLIMAAT
Klimaat met 4 seizoenen
3 Klimaatzones
- Gematigd klimaat -
tussen de keerkringen en de poolcirkels
De zon staat lager aan de hemel dan in de tropen, met duidelijke seizoenen
Kenmerken: milde tot koude winters, warme zomers, gematigde neerslag.
Klimaatzone - GEMATIGD KLIMAAT
Klimaat in Europa
In Noord-Europa is het klimaat kouder dan bij ons.
Hoe dichter bij de noordpool, hoe kouder het wordt.
In Oost-Europa is het klimaat droger dan bij ons.
Hoe verder we van de zee weggaan, hoe droger het klimaat wordt.
noord
koud
warm
zuid
nat
droog
oost
west
Verschillende klimaten in Europa
NOORD-EUROPA
NAALDBOSKLIMAAT: De zomers zijn kort en de bomen kunnen niet groeien. Er groeien enkel mossen en kleine planten. Iets meer naar het zuiden zijn naaldbomen aangepast aan lange en barkoude winters.
(bv: Zweden)
Verschillende klimaten in Europa
OOST-EUROPA
DROOG KLIMAAT MET GRASGEBIEDEN: In het binnenland zijn de winters lang en koud, de zomers kort maar warm. Hoe verder weg van de zee, hoe droger het klimaat wordt.
(bv: delen van Rusland)
Verschillende klimaten in Europa
ZUID-EUROPA
MIDDELLANDSE ZEEKLIMAAT: De winters zijn zacht en nat, de zomers zijn heet en droog.
(bv: Italië)
Verschillende klimaten in Europa
WEST-EUROPA
LOOFBOSKLIMAAT: Dicht bij de zee zijn de zomers warm en nat en de winters koud en nat.
(bv: België)
Verschillende klimaten in Europa
IN DE BERGEN
GEBERGTEKLIMAAT: Hoe hoger in het gebergte hoe kouder. Op een berg vind je allerlei begroeiing. Beneden loofbos, dan naaldbos, daarna alpenweide en hoog aan de top eeuwige sneeuw.
(bv: Zwitserland, Oostenrijk)
NAALDBOSKLIMAAT
DROOG
KLIMAAT
MET GRASGEBIED
MIDDELLANDSE ZEEKLIMAAT
LOOFBOS-
KLIMAAT
Koud
droog
Warm
nat
Klimaat in Europa - ATLAS
Neem een kaart die je meer kan vertellen over het klimaat en de plantengroei in Europa.
(Zoek via de inhoudstafel in je atlas naar de geschikte kaart)
Los de vragen op die volgen aan de hand van de kaart.
Tip: Ken je de windroos niet meer vanbuiten? Ze staat rechts onderaan op je kaart in de atlas.
Wat is de meest geschikte kaart hierrond?
De Europese Unie in Europa (p.28-29)
Reliëf en water in België (p. 20-21)
Wereldklimaat en plantengroei (p. 40-41)
Klimaat en plantengroei in Europa (p. 32-33)
In welk deel van Europa ligt België?
noordelijke deel
oostelijke deel
zuidelijke deel
westelijke deel
Wat is de gemiddelde temperatuur in West-Europa?
10° C
0° C
5° C
18°C
Wat is de gemiddelde temperatuur in Noord-Europa?
10° C
0° C
5° C
18°C
Wat is de gemiddelde temperatuur in Oost-Europa?
10° C
0° C
5° C
18°C
Wat is de gemiddelde temperatuur in Zuid-Europa?
10° C
0° C
5° C
18°C
Hoeveel neerslag valt er gemiddeld in West-Europa?
800 l/m²
375 l/m²
400 l/m²
Hoeveel neerslag valt er gemiddeld in Noord-Europa?
800 l/m²
375 l/m²
400 l/m²
Hoeveel neerslag valt er gemiddeld in Oost-Europa?
800 l/m²
375 l/m²
400 l/m²
Hoeveel neerslag valt er gemiddeld in Zuid-Europa?
800 l/m²
375 l/m²
400 l/m²
Welke plantengroei zie je vooral bij ons in West-Europa?
loofbos
grassteppe
naaldbos
een mix van loofbos en Middellandse Zeeplantengroei
Welke plantengroei zie je vooral in Noord-Europa?
loofbos
grassteppe
naaldbos
een mix van loofbos en Middellandse Zeeplantengroei
Welke plantengroei zie je vooral in Oost-Europa?
loofbos
grassteppe
naaldbos
een mix van loofbos en Middellandse Zeeplantengroei
Welke plantengroei zie je vooral in Zuid-Europa?
loofbos
grassteppe
naaldbos
een mix van loofbos en Middellandse Zeeplantengroei
Klimaat in DE WERELD - ATLAS
Neem een kaart die je meer kan vertellen over het klimaat en de plantengroei in de wereld
(Zoek via de inhoudstafel in je atlas naar de geschikte kaart)
Los de vragen op die volgen aan de hand van de kaart.
Wat is de meest geschikte kaart hierrond?
De Europese Unie in Europa (p.28-29)
Reliëf en water in België (p. 20-21)
Wereldklimaat en plantengroei (p. 40-41)
Klimaat en plantengroei in Europa (p. 32-33)
Welke plantengroei vind je voornamelijk terug vlak onder de noordpoolcirkel?
Regenwoud
loofbos
naaldbos
steppe
Welke plantengroei vind je voornamelijk terug in Zuid-Afrika?
Regenwoud
Boomsavanne
Naaldbos
Steppe
Hoeveel neerslag valt er gemiddeld in Melbourne (Australië) op een jaar?
100 l/m²
1400 l/m²
300 l/m²
1200 l/m²
Wat is de gemiddelde jaartemperatuur in de buurt van Siberië?
-10° C
10° C
20° C
minder dan -10° C
Welke omgeving vind je voornamelijk terug in Groenland.
Woestijn
Ijswoestijn
Naaldbos
Loofwoud
Hoe mensen zich aanpassen aan het klimaat
Woestijnbewoners dragen lange losse kleding. Het beschermt tegen de brandende zonnestralen en zorgt dat de transpiratie kan ontsnappen. Dankzij hun donkere huid zijn deze mensen tegen de zon beschermd: het zwarte pigment in de huid, melanine, helpt om de schadelijke uv-stralen tegen te houden.
In een woestijn is het 's nachts soms koud. Omdat er
geen wolken zijn, koelt het heel erg af. Mensen die rond-
trekken in de woestijn steken een kampvuur aan.
Klimaat: op elke hoogte anders
In de warme klimaten reis je van het regenwoud aan de voet van de berg tot de eeuwige sneeuw op de top van de Andes op een hoogte van meer dan 6000 meter.
In de bergen zie je grote verschillen: beneden groeien loofbossen, maar ga je klimmen dan kom je bij de naaldbomen. Nog hoger boven de boomgrens, zie je enkel nog struiken en bloemen. En daarna kom je tussen de kale rotsen of eeuwige sneeuw terecht.
Hoe hoger in de bergen, hoe kouder het wordt. De lucht wordt ijler en kan minder warmte vasthouden.
Hoe mensen zich aanpassen aan het klimaat
Mensen die in woestijnen leven, wonen vaak in een oase waar water, bomen en planten te vinden zijn.
Hoe mensen zich aanpassen aan het klimaat
In het binnenland van Azië, ver van de zee, heerst een extreem landklimaat: de winters zijn zeer lang en koud, de zomers kort en warm. Op de hoogvlakte van Mongolië zie je uitgestrekte grassteppen. Vele mensen uit Mongolië die met hun kuddes paarden, schapen of geiten rondtrekken, wonen in een
yurt, een ronde tent, gemaakt van houten
stokken, wollen doeken en tentzeilen.
Hoe mensen zich aanpassen aan het klimaat
Inuïts bouwen af en toe nog iglo's, zoals hun voorouders dat deden: van blokken sneeuw maken ze een ronde basis. Daar stapelen ze meer blokken op zodat een koepelstructuur met een toegangstunnel
aan één kant ontstaat.
Sneeuw isoleert zo goed dat het binnen
warm blijft, ook al zijn de buitenmuren
bevroren.
Verbeter je werkboek
Verbeter je werkboek
GO! Doelen - Aardrijkskunde
AA.114 Herkennen natuurlijke landschapselementen.
MIA: Natuurlijke landschapselementen
vegetatie, bodem, klimaat, ligging
Herkennen
De woestijn, het regenwoud, de steppe, de savanne
Te hanteren begrippen: de woestijn, het regenwoud
GO! Doelen - Aardrijkskunde
AA.115 Beschrijven het proces van woestijnvorming.
MIA: Proces van woestijnvorming
Gebeurt wanneer een gebied langzaam verandert in een droge, onvruchtbare woestijn. Dit kan
gebeuren door natuurlijke en menselijke invloeden.
Woestijnvorming - natuurlijke oorzaken
- weinig neerslag: sommige gebieden krijgen nauwelijks regen, waardoor de bodem uitdroogt.
- extreme temperaturen: Sterke zon zorgt voor verdamping van water en droogte.
- wind en erosie: Wind blaast zand en stof weg, waardoor vruchtbare grond verdwijnt.
Gebergten die regen tegenhouden: Sommige woestijnen ontstaan doordat bergen vochtige lucht
blokkeren.
GO! Doelen - Aardrijkskunde
AA.116 Determineren een landschap op basis van natuurlijke landschapselementen.
MIA: Natuurlijke landschapselementen
reliëfvorm, helling, vegetatie, bodem, water
AA.118 Geven weer hoe een landschap verandert door natuurlijke interacties
AA.119 Beargumenteren het belang van het behoud en herstel van natuurlijke landschappen.
GO! Doelen - Aardrijkskunde
AA.177 Herkennen de relatie tussen de ligging van de breedtecirkels en de klimaatzones.
MIA: Relaties
- Tropisch klimaat: gebied tussen de kreeftskeerkring en de steenbokskeerkring. Hier staat de zon een
heel jaar door hoog aan de hemel. Kenmerken warm, vaak vochtig, met weinig temperatuursverschillen
gedurende het jaar.
- gematigd klimaat
- wind en erosie: Wind blaast zand en stof weg, waardoor vruchtbare grond verdwijnt.
Gebergten die regen tegenhouden: Sommige woestijnen ontstaan doordat bergen vochtige lucht
blokkeren.
GO! DOELEN - Natuur
3.2.6.14 Kenmerken opsommen van het eigen klimaat (gematigd zeeklimaat) en enkele andere klimaattypes (bv. zeeklimaat, woestijnklimaat, tropisch klimaat, polair klimaat,...) en hun invloed op de mens en natuur verwoorden. -> ET 1.12
3.2.4.2 Met voorbeelden illustreren dat planten aangepast zijn aan hun biotoop (veel of weinig licht, soort bodem …) en aan het klimaat (temperatuur, neerslag …). -> ET WT 1.5
GO! DOELEN - Ruimte
3.5.2.6 Ruimtebegrippen gebruiken om relaties te duiden tussen op allerlei kaarten en/of de globe voorgestelde elementen. -> ET MM 4.1
3.5.5.34 en 35 Plaatsen lokaliseren op een kaart van Europa/de wereld en op een globe -> ET MM 4.3 en 5.1
3.5.6.17 Een atlas raadplegen en, in functie van de vraag, de juiste kaart kiezen en interpreteren. -> ET MM 4.13 en 5.1
GO! DOELEN - Ruimte
3.5.6.18 Een atlas raadplegen en verschillende soorten kaarten hanteren (politiek, reliëf, thematisch) door gebruik te maken van de legende, windrichting en schaal.
-> ET MM 4.13 en 5.1
GO! DOELEN - Mens en maatschappij
3.1.3.75 Illustreren met voorbeelden dat er in een land, waar ook ter wereld, een grote verscheidenheid is aan leefwijzen naargelang de woonplaats (stad-platteland, klimaatzone), socio-economische situatie (rijk-arm), levensbeschouwing …
GO! DOELEN - Tijd
3.4.2.38 Illustreren dat tijdbesteding mee bepaald wordt door normen en waarden, gebruiken, klimaat ...